Để giấc mơ nhà ở gần hơn với người thu nhập thấp

Song song với việc đầu tư phát triển hạ tầng cơ sở, phát triển kinh tế - xã hội theo hướng bền vững, thời gian qua, nhiều địa phương cũng đã quan tâm đến công tác an sinh xã hội, phát triển thị trường nhà ở xã hội nhằm đảm bảo nhu cầu nhà ở của người dân, đặc biệt là công nhân và người thu nhập thấp.

Phát triển nhà ở xã hội phải là nhiệm vụ trọng tâm

Báo cáo mới nhất của Bộ Xây dựng cho thấy, trong năm 2022 nguồn cung bất động sản, nhà ở, đặc biệt nhà ở dành cho đối tượng thu nhập thấp vẫn còn hạn chế. Theo đó, trong quý IV/2022, cả nước chỉ có 1 dự án nhà ở thu nhập thấp với 986 căn được cấp phép mới tại Quảng Ninh; có 5 dự án với 2.106 căn hộ đủ điều kiện bán nhà ở hình thành trong tương lai theo thông báo của các Sở Xây dựng...

Trước thực tế số lượng nhà ở thực tế chưa thể đáp ứng đủ nhu cầu ngày càng lớn của người dân, trong đó có công nhân và người thu nhập thấp, Bộ Xây dựng đốc thúc các địa phương tập trung triển khai thực hiện đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội (NƠXH) cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021-2030”.

Cùng với đó, Bộ Xây dựng đề nghị Ngân hàng Nhà nước hướng dẫn, chỉ đạo các tổ chức tín dụng cho vay, giải ngân nhanh chóng đối với các doanh nghiệp, dự án bất động sản đủ điều kiện theo đúng quy định của pháp luật. Ưu tiên cho vay các dự án NƠXH, nhà ở công nhân, nhà ở thương mại giá rẻ.

Để giải quyết vấn đề nguồn cung nhà ở giá rẻ, nhiều chuyên gia cho rằng, không chỉ Trung ương mà các địa phương phải coi nhà ở giá rẻ, NƠXH là một nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển kinh tế - xã hội và đưa nội dung này vào như một chỉ tiêu bắt buộc của phát triển kinh tế - xã hội các địa phương như Nghị quyết 06/NQ-TW của Bộ Chính trị đã quy định.

Gần đây nhất, nhằm thực hiện mục tiêu phát triển 1 triệu căn NƠXH trong giai đoạn 2021-2030, Hiệp hội BĐS TPHCM (HoREA) cũng đã có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng đề xuất bổ sung quy định UBND cấp tỉnh trích 10% tiền trúng đấu giá quyền sử dụng đất trên địa bàn để phát triển NƠXH.

Trước đó, trong cuộc họp tổng kết năm 2022, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, bước sang năm 2023, bộ này sẽ tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ của tổ công tác của Thủ tướng Chính phủ về rà soát, đôn đốc, hướng dẫn tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong triển khai thực hiện dự án bất động sản cho các địa phương, doanh nghiệp.

Đại diện Bộ Xây dựng chia sẻ, bộ đã làm việc với 16 địa phương để gỡ vướng, nhiều dự án đã được khởi động. Cùng với đó, chủ động nghiên cứu, phối hợp với các cơ quan liên quan ban hành các văn bản theo thẩm quyền hoặc đề xuất Chính phủ ban hành Nghị định hướng dẫn về quy trình, trình tự, thủ tục triển khai thực hiện dự án đầu tư xây dựng NƠXH và khu đô thị.

Thông tin từ Bộ Xây dựng cũng cho biết, số liệu tổng hợp về nhà ở từ hơn 40 địa phương, nhu cầu NƠXH cho người thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp trong giai đoạn 2021-2030 khoảng 2,6 triệu căn hộ và mục tiêu hoàn thành cho giai đoạn này là khoảng 1,8 triệu căn.

Nhiều địa phương vào cuộc, giấc mơ nhà ở sẽ gần hơn với người thu nhập thấp

Tín hiệu vui với những người thu nhập thấp có giấc mơ nhà ở, thời gian gần đây, nhiều địa phương cũng đã bắt tay vào tháo gỡ khó khăn cho các dự án NƠXH, tạo nguồn cung cho thị trường. Cụ thể, trong Dự thảo Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội tháng 1 và nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm tháng 2/2023 của UBND TPHCM, địa phương này đánh giá, cơ cấu sản phẩm thị trường bất động sản tại thành phố đang mất cân đối, chưa đảm bảo sự phát triển bền vững của thị trường và đảm bảo an sinh xã hội.

Minh chứng là, theo nhu cầu thực tế, tỷ lệ phân khúc căn hộ bình dân thường chiếm cao nhất nhưng thời gian qua tỷ lệ căn hộ bình dân không có trên thị trường (chiếm 0%); phân khúc căn hộ trung cấp tăng từ 26% lên 30%; phân khúc căn hộ cao cấp giảm từ 74% xuống 70%, vẫn ở mức cao.

"Đây là dấu hiệu lệch pha cung cầu và cũng là chỉ dấu rõ rệt nhất của sự phát triển thị trường bất động sản thiếu bền vững tại TPHCM", dự thảo nêu. Từ những nhận định này, TPHCM sẽ đưa ra giải pháp để đẩy mạnh phát triển NƠXH trong thời gian tới.

Ở địa phương khác, trong quyết định phê duyệt điều chỉnh Chương trình phát triển nhà ở TP. Đà Nẵng giai đoạn 2021-2030 UBND TP. Đà Nẵng vừa ban hành yêu cầu, khu đô thị, khu nhà ở phải quy hoạch, đầu tư xây dựng đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; tăng tỷ trọng nhà ở có diện tích trung bình, giá cả hợp lý phù hợp với khả năng chi trả của đa số người dân; tập trung cải tạo, xây dựng lại kết hợp với chỉnh trang, tái thiết đô thị đối với các nhà khu chung cư cũ, nhà ở và khu phố cũ...

Đặc biệt, chính quyền TP. Đà Nẵng đặt ra mục tiêu phát triển nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của hộ gia đình có thu nhập trung bình, thu nhập thấp và của các đối tượng thụ hưởng chính sách. Nâng tỷ lệ nhà ở cho thuê tại các dự án nhà ở thương mại, NƠXH; tăng tỷ trọng nhà ở có diện tích trung bình, giá cả hợp lý phù hợp với khả năng chi trả của đa số người dân.

Đối với NƠXH, TP. Đà Nẵng đẩy mạnh phát triển các khu NƠXH độc lập (tập trung) theo hướng hiện đại, đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội. Rà soát quy hoạch các khu công nghiệp và khu vực giáp ranh khu công nghiệp, rà soát các khu đô thị mới, khu nhà ở chưa dành quỹ đất phát triển NƠXH 20% để xác định vị trí, quỹ đất xây dựng NƠXH. Rà soát, thu, nộp ngân sách và bố trí nguồn tiền sử dụng đất phải nộp đối với quỹ đất 20% tại các dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại, khu đô thị để đầu tư xây dựng NƠXH theo quy định.

Đồng thời, triển khai lập, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và triển khai Đề án thí điểm bán NƠXH thuộc sở hữu nhà nước đang bố trí thuê nhằm tạo điều kiện cho các đối tượng được hưởng chính sách về NƠXH được mua nhà ở xã hội để ổn định cuộc sống. Bổ sung nguồn kinh phí để tái đầu tư các dự án NƠXH bằng nguồn vốn ngân sách trên địa bàn. Kêu gọi, huy động nguồn lực xã hội tham gia đầu tư xây dựng NƠXH.

Thực hiện cho vay ưu đãi (qua Quỹ Đầu tư phát triển, Ngân hàng Chính sách xã hội) để hỗ trợ NƠXH cho các đối tượng; Khuyến khích nhà đầu tư đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp, đầu tư xây dựng NƠXH đồng bộ các thiết chế công đoàn theo quy hoạch phục vụ công nhân và người lao động trong quá trình hình thành các khu công nghiệp…

Tại thủ đô, Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, các giải pháp thúc đẩy phát triển nhà ở cho công nhân đã được thành phố tích cực triển khai. Sở Xây dựng đã tham mưu TP Hà Nội “Chương trình phát triển nhà ở giai đoạn 2021-2030”; tháng 7/2022, HĐND TP Hà Nội đã thông qua chương trình.

Chương trình cũng đề xuất được phép chủ động bố trí quỹ đất 20% để xây dựng NƠXH tại dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại; sử dụng nguồn tiền thu từ quỹ đất 20 - 25% ở dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại, khu đô thị để hỗ trợ, cho vay ưu đãi phát triển NƠXH; không phát triển NƠXH là nhà ở liền kề thấp tầng.

Cùng với đó, sẽ triển khai mô hình xây dựng một số khu NƠXH tập trung, quy mô diện tích đất lớn, đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội. Đa dạng hóa nguồn lực đầu tư nhà ở phục vụ công nhân, ưu tiên bố trí quỹ đất, kinh phí để đầu tư xây dựng nhà ở cho công nhân các KCN trên địa bàn.

Năm 2022, thành phố hoàn thành 1.340.000m2 sàn nhà ở (đạt 109% kế hoạch), trong đó 985.000m2 sàn nhà ở thương mại (tại 16 dự án) và 257.000m2 sàn NƠXH (tại 3 dự án). Năm 2023, Sở Xây dựng tiếp tục triển khai thực hiện Chương trình phát triển nhà ở thành phố Hà Nội giai đoạn 2021-2030 với mục tiêu hoàn thành 400 căn và 28.000m2 NƠXH, nâng diện tích nhà ở bình quân đầu người lên 28m2 sàn/người.

Để đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư xây dựng nhà ở, khu đô thị, thành phố đang triển khai các thủ tục đầu tư xây dựng các khu NƠXH tập trung, nhà ở cho thuê phục vụ công nhân, người lao động tại các khu, cụm công nghiệp. Đồng thời, tổ chức kiểm tra các dự án, tập trung vào các dự án chậm triển khai năm 2021, 2022, đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và tiến độ thực hiện dự án.

Đối với các dự án chậm triển khai, năng lực kém, cố tình chây ì sẽ bị thu hồi để thực hiện đấu thầu lựa chọn chủ đầu tư khác. Sau đó sẽ công khai thông tin vi phạm, đưa vào tiêu chí đánh giá và không cho tham gia thực hiện các dự án tương tự trên địa bàn.

Hồng Quang