Các chuỗi bán lẻ đang tăng tốc “đổ hàng về quê”, mở hàng trăm điểm bán từ thị trấn đến tận các xã vùng ven. Nhưng phía sau một cửa hàng vài chục mét vuông là khoản đầu tư không nhỏ cho mặt bằng, hàng hóa, nhân sự và logistics. Doanh nghiệp đang phải chi bao nhiêu cho mỗi điểm bán?
Đưa hàng hóa về nông thôn, bài toán vốn nhiều tỉ đồng
Theo khảo sát của phóng viên Thương trường tại các địa bàn vùng ven Hà Nội như xã Hòa Xá, xã Hương Sơn, xã Phú Xuyên, xã Đan Phượng và xã Thạch Thất,… cho thấy bán lẻ hiện đại đang đi sâu hơn vào khu vực ngoài đô thị trung tâm, trên những tuyến đường liên xã, khu vực trung tâm hoặc gần chợ, trường học và khu dân cư đông đúc. Đây là những vị trí có lưu lượng người qua lại cao và thuận lợi cho mô hình cửa hàng quy mô nhỏ.
Sự dịch chuyển này cho thấy một thay đổi đáng chú ý: các chuỗi bán lẻ không còn chỉ tìm kiếm mặt bằng ở phố lớn hay trung tâm nội thành mà bắt đầu tiến vào những khu vực có dân cư ổn định và sức mua đang cải thiện nhờ nguồn thu nhập dần được cải thiện, sức mua ổn định, nhu cầu mặt hàng thiết yếu phục vụ cho sinh hoạt.
Qua tìm hiểu trực tiếp và quan sát tại các địa bàn trên cho thấy mô hình phổ biến là cửa hàng quy mô không quá lớn, nằm sát đường giao thông, danh mục tập trung vào thực phẩm, hàng tiêu dùng nhanh, đồ uống và sản phẩm thiết yếu như nước mắm, gia vị,…. Điều này khác khá xa với mô hình siêu thị lớn vốn đòi hỏi diện tích và vốn đầu tư cao.
Ảnh: Đinh Phương
Tại xã Hòa Xá, sức hấp dẫn không chỉ đến từ dân cư địa phương. Theo thông tin của địa phương, tổng giá trị sản xuất năm 2025 ước đạt 4.400 tỷ đồng, thu nhập bình quân khoảng 80 triệu đồng/người/năm và thương mại – dịch vụ đã chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu kinh tế, khoảng 41,45%. Đây là nền tảng giúp các mô hình bán lẻ hiện đại có thêm dư địa tiếp cận người tiêu dùng. Thực tế tại địa bàn giá thuê mặt bằng khoảng 5 - 10 triệu một tháng cho mặt bằng với diện tích khoảng 40 mét vuông.
Trong khi đó, tại xã Hương Sơn có đặc điểm hoàn toàn khác. Khu vực này gắn với không gian du lịch Chùa Hương và nhu cầu tiêu dùng có tính mùa vụ rõ nét. Lễ hội Du lịch Chùa Hương năm 2026 diễn ra trong nhiều tháng, kéo theo nhu cầu lớn về thực phẩm, đồ uống và các dịch vụ phục vụ du khách. Với doanh nghiệp bán lẻ, đây vừa là cơ hội tăng doanh số, vừa đòi hỏi khả năng quản trị tồn kho tốt để tránh tình trạng dư hàng sau mùa cao điểm. Theo đó, giá thuê tại đây ở mức khoảng 8-15 triệu đồng trên tháng cho mặt bằng với diện tích khoảng 30-50 mét vuông.
Phú Xuyên lại cho thấy một xu hướng khác: sự kết hợp giữa bán lẻ vật lý và kinh tế số. Theo số liệu của địa phương, doanh thu thương mại điện tử năm 2025 đạt khoảng 2.300 tỷ đồng; tỷ lệ hộ dân được phủ Internet băng rộng trên 97%. Điều này cho thấy người tiêu dùng tại khu vực ngoài trung tâm Hà Nội không còn chỉ tiếp cận hàng hóa qua chợ và tạp hóa truyền thống, giá thuê mặt bằng tại đây khoảng 5-10 triệu trên tháng tuy vào diện tích và địa điểm.
Nhưng mở một cửa hàng là câu chuyện khác với vận hành cả một mạng lưới. Theo thông tin được Masan công bố tại các hoạt động với nhà đầu tư, WinCommerce dự kiến dành khoảng 1.500 tỷ đồng CAPEX trong năm 2026 để mở từ 1.000-1.500 cửa hàng. Nếu phân bổ đơn giản, mức đầu tư bình quân tương đương khoảng 1-1,5 tỷ đồng cho mỗi cửa hàng, dù trên thực tế con số sẽ khác nhau tùy mô hình, diện tích và địa bàn.
Theo Masan thông tin chi phí đầu tư và vận hành trên mỗi cửa hàng của WinCommerce đã giảm khoảng 30% so với năm 2020 nhờ chuẩn hóa mô hình, số hóa và tối ưu vận hành. Mục tiêu năm 2026 là tiếp tục mở rộng mạnh, với khoảng 70% số cửa hàng mới tập trung ở khu vực nông thôn. Như vậy, nếu một chuỗi mở thêm 1.000 điểm bán, số vốn cần huy động không còn tính bằng vài chục hay vài trăm tỷ đồng mà đã lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên đó mới chỉ là phần vốn đầu tư ban đầu.
Chi phí thật nằm ở phía sau giá kệ hàng
Một cửa hàng mới có thể được dựng lên trong thời gian ngắn, nhưng để duy trì hoạt động có lãi lại là bài toán dài hạn hơn nhiều. Ngoài tiền cải tạo mặt bằng, thiết bị, biển hiệu và hàng hóa ban đầu, doanh nghiệp còn phải chi cho nhân sự, điện nước, phần mềm quản lý, hao hụt hàng hóa và logistics.
Nhân sự là một ví dụ, theo thông tin tuyển dụng của WinCommerce năm 2026, mức lương tham khảo cho nhân viên bán hàng khoảng 7-9 triệu đồng/tháng, cửa hàng phó 9-10 triệu đồng và cửa hàng trưởng 11-13 triệu đồng. Một điểm bán chỉ cần vài lao động đã tạo ra khoản chi nhân sự đáng kể mỗi tháng, chưa kể bảo hiểm và các chi phí liên quan.
Tuy nhiên, khoản chi khó nhìn thấy nhất là logistics. Một cửa hàng tại trung tâm đô thị có thể được tiếp tế thường xuyên từ kho với chi phí thấp nhờ mật độ điểm bán dày đặc. Nhưng tại các xã vùng ven hoặc khu vực dân cư phân tán, xe giao hàng có thể phải đi quãng đường dài hơn để phục vụ số lượng cửa hàng ít hơn. Đây chính là nghịch lý của bán lẻ nông thôn: mở ít thì chi phí logistics cao, nhưng mở đủ nhiều lại có thể tạo ra lợi thế quy mô.
Theo thông tin từ Cục Xuất nhập khẩu, Hà Nội hiện có khoảng 400 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kho bãi logistics, sử dụng gần 100 ha đất. Thành phố đang tiếp tục triển khai các giải pháp nâng cao năng lực logistics theo chiến lược phát triển dịch vụ logistics giai đoạn mới. Với các chuỗi bán lẻ, việc phát triển hạ tầng kho vận và tối ưu tuyến giao hàng sẽ quyết định trực tiếp đến hiệu quả của quá trình mở rộng về các huyện, xã.
Các số liệu mới nhất cho thấy những khoản đầu tư này đang bắt đầu tạo hiệu quả. Trong 7 tháng đầu năm 2026, WinCommerce đạt doanh thu 27.201 tỷ đồng, tăng 16% so với cùng kỳ; doanh thu tại các cửa hàng hiện hữu tăng 12,8%. Doanh nghiệp mở mới ròng 668 cửa hàng, trong đó mô hình minimart nông thôn đóng góp 524 điểm bán.
Trước đó, kết thúc quý II/2026, WinCommerce có 5.141 điểm bán, doanh thu quý đạt 11.629 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế đạt 142 tỷ đồng, cao gấp khoảng 14 lần cùng kỳ. Hơn 90% số cửa hàng mở mới trong quý đạt điểm hòa vốn EBITDA ngay trong quý đầu tiên hoạt động.
Ở phía Bách Hóa Xanh, quy mô đầu tư cho một điểm bán cũng là vấn đề được thị trường đặc biệt quan tâm. Ban lãnh đạo MWG từng cho biết chi phí đầu tư cho một cửa hàng đã giảm xuống khoảng 1-1,5 tỷ đồng, trong khi nếu tính cả hệ thống xe cộ và kho vận, tổng nhu cầu vốn cho kế hoạch mở 1.000 cửa hàng có thể cao hơn đáng kể.
Đến cuối tháng 7/2026, Bách Hóa Xanh đã mở thêm 819 cửa hàng, nâng tổng mạng lưới lên 3.378 điểm bán. Doanh thu 7 tháng đạt 33.900 tỷ đồng, tăng hơn 28% so với cùng kỳ. Điều đáng chú ý là MWG cho biết nhóm cửa hàng mở mới đã ghi nhận lợi nhuận hoạt động dương ở cấp độ cửa hàng sau khi tính cả chi phí kho vận.
Đây là điểm khác biệt quan trọng giữa cuộc đua hiện nay với giai đoạn trước. Doanh nghiệp không còn chỉ đặt mục tiêu mở thật nhanh để chiếm địa bàn. Áp lực hiện nay là mỗi điểm bán phải tự tạo dòng tiền và càng nhanh đạt điểm hòa vốn càng tốt.
Với các địa bàn như Hòa Xá, Hương Sơn, Phú Xuyên, Thạch Thất hay Sóc Sơn, bài toán này càng đòi hỏi doanh nghiệp phải “đọc” đúng từng khu vực. Một điểm bán gần chợ trung tâm có thể cạnh tranh trực tiếp với tạp hóa truyền thống; một cửa hàng tại Hương Sơn phải tính đến yếu tố mùa vụ du lịch; trong khi Sóc Sơn có lợi thế từ các trục quốc lộ, quá trình đô thị hóa và hoạt động kinh tế gắn với sân bay Nội Bài.
Đổ hàng về quê đang trở thành một cuộc chơi vốn lớn, nhưng không phải doanh nghiệp nào có nhiều tiền hơn cũng sẽ thắng. Nếu chỉ tính chi phí đầu tư ban đầu, mỗi cửa hàng có thể tiêu tốn từ khoảng 1 tỷ đồng trở lên. Nhưng khoản đầu tư thực sự còn nằm trong hàng tồn kho, nhân sự, kho vận và thời gian chờ một điểm bán đạt hòa vốn. Những kết quả mới nhất của WinCommerce và Bách Hóa Xanh,… cho thấy mô hình bán lẻ nông thôn đang dần tìm được công thức sinh lời. Song khi hàng nghìn cửa hàng tiếp tục được mở, cuộc cạnh tranh sẽ không còn là ai đưa được nhiều hàng về quê hơn, mà là ai có thể giảm chi phí trên mỗi điểm bán, tăng doanh thu trên từng mét vuông và biến độ phủ thành lợi thế kinh tế thực sự.
Phượng Hòa