Đoàn thanh tra EC sang Việt Nam kiểm tra gỡ 'thẻ vàng' IUU

Bộ NN&PTNT cho biết từ ngày 10/10 đến ngày 18/10, đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC) sang Việt Nam kiểm tra kết quả triển khai khuyến nghị của Ủy ban châu Âu về chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Đây là lần thứ tư EC làm việc với Việt Nam kể từ khi Việt Nam bị cảnh báo "thẻ vàng" vào năm 2017.

Trong chuyến công tác lần này, EC sẽ tập trung vào công tác kiểm soát tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, kiểm soát tàu cá ra vào cảng và hoạt động trên biển, kiểm soát nguyên liệu nhập khẩu và truy xuất nguồn gốc thủy sản từ khai thác.

Bộ NN&PTNT cho biết, kể từ tháng 11/2022 đến nay, Việt Nam đã tập trung triển khai 4 nhóm khuyến nghị của EC để chống khai thác IUU, nhằm được gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU gồm: Hoàn thiện khung pháp lý; theo dõi, kiểm tra, kiểm soát hoạt động của tàu cá, quản lý đội tàu; chứng nhận sản lượng và truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác; thực thi pháp luật.

Bộ cũng cho biết đã đề rõ các mục tiêu: Tiếp tục khẳng định cam kết mạnh mẽ của Việt Nam chống khai thác IUU, tiến tới hài hòa quy định quốc tế và phát triển bền vững ngành khai thác thủy sản Việt Nam.

Tuy vậy, Bộ nhấn mạnh, việc chuyển đổi một ngành đánh cá từ mang tính chất đánh bắt tự nhiên trở thành một ngành đánh cá hiện đại, bền vững, có trách nhiệm và việc thay đổi ý thức của ngư dân là một thách thức lớn, đòi hỏi quyết tâm cao của tất cả các bên liên quan.

Tính đến tháng 12/2022, cả nước có 86.820 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên, giảm 9.789 chiếc so với năm 2019, trong đó có 30.091 tàu cá có chiều dài từ 15m, giảm 1.206 chiếc so với năm 2019.

Tổng số hạn ngạch đã xác định và công bố là 84.125 giấy phép, cơ quan quản lý đang xem xét điều chỉnh hạn ngạch vùng khơi từ 31.297 giấy phép xuống 29.489 giấy phép; vùng lộng là 17.899 giấy phép; vùng ven bờ là 34.929 giấy phép.

Về cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase), tổng số tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên đã được đăng ký và cập nhật trên cơ sở dữ liệu VNFishbase là 73.282 chiếc, trong đó tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên là 29.489 chiếc.

Về cấp giấy phép khai thác thủy sản, Bộ NN&PTNT cho biết tổng số tàu cá từ 15 m trở lên đã được cấp phép còn hạn là 27.810/29.489 chiếc đã đăng ký và cập nhật lên cơ sở dữ liệu VNFishbase, đạt 94,3%.

Về việc kiểm soát hoạt động tàu cá trên biển, ngành thủy sản Việt Nam đã sử dụng hệ thống giám sát tàu cá để theo dõi hoạt động của tàu cá trên biển.

Tính đến nay, Việt Nam đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) trên 28.797/29.489 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên, đạt 97,6%. Số còn lại chủ yếu là các tàu cá đang nằm bờ, ngưng hoạt động và thuộc diện chờ giải bản, xóa đăng ký…

Ngoài việc kiểm kê, quản lý và giám sát hoạt động của tàu cá, các bộ ngành, địa phương còn xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi khai thác IUU.

Năm 2020 xử phạt trên 2.000 vụ với tổng số tiền xử phạt trên 61 tỷ đồng. Năm 2021 xử phạt gần 1.700 vụ với tổng số trên 21 tỷ đồng. Năm 2022 xử phạt gần 1.000 vụ với số tiền hơn 16 tỷ đồng. Từ đầu năm 2023 đến nay đã xử phạt 2.111 vụ với số tiền 44,4 tỷ đồng.

Từ đầu năm 2023 đến ngày 13/9, tàu cá vi phạm khai thác bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài bị bắt giữ, xử lý đã giảm 84,35% so với năm 2016; trong đó Việt Nam đã chấm dứt tàu cá vi phạm các nước, quốc đảo Thái Bình Dương từ năm 2018 đến nay.

Bộ NN&PTNT khẳng định tình hình tàu cá Việt Nam vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài đã giảm dần qua các năm sau khi bị cảnh báo “thẻ vàng”. 

Việc gỡ “thẻ vàng” IUU là nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết vì Liên minh châu Âu (EU) nằm trong top 5 thị trường xuất khẩu lớn nhất của thủy sản Việt Nam. Trong tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản trị giá 11 tỷ USD năm 2022, thị trường EU đóng góp khoảng 1,3 tỷ USD.

Trung Anh (t/h)