Trước sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, doanh nghiệp không chỉ cần nắm bắt cơ hội mở rộng thị trường mà còn phải chủ động tuân thủ các quy định pháp luật về mô hình kinh doanh, minh bạch thông tin, điều kiện kinh doanh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Xác định đúng mô hình, minh bạch thông tin kinh doanh
Mới đây, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Sở Công Thương thành phố tổ chức Hội nghị Đối thoại doanh nghiệp - chính quyền thành phố lần thứ 282, với chuyên đề về thương mại điện tử.
Hội nghị là diễn đàn để doanh nghiệp trao đổi trực tiếp với cơ quan quản lý về những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện quy định pháp luật, nghĩa vụ thuế, tài chính và thủ tục hành chính. Qua đó, các đơn vị chức năng có thêm cơ sở nắm bắt thực tiễn, hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đúng quy định và đề xuất điều chỉnh chính sách phù hợp.
Phát biểu tại hội nghị, ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc ITPC, cho biết đơn vị mong muốn lắng nghe, ghi nhận các kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp, đồng thời phối hợp với các sở, ngành giải đáp những vấn đề phát sinh trong hoạt động kinh doanh. ITPC cam kết tiếp nhận, theo dõi và đôn đốc quá trình giải quyết kiến nghị, đồng hành cùng doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn.
Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Sở Công Thương thành phố tổ chức Hội nghị Đối thoại doanh nghiệp - chính quyền thành phố lần thứ 282, với chuyên đề về thương mại điện tử.
Theo ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh, thành phố đã triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy tăng trưởng, trong đó ứng dụng nền tảng số và phát triển thương mại điện tử góp phần ghi nhận chính xác hơn đóng góp của các chủ thể kinh tế.
Tuy nhiên, mức độ hiểu biết và khả năng tuân thủ pháp luật giữa các chủ thể kinh doanh vẫn còn khác nhau. Do đó, cơ quan quản lý cần tăng cường đối thoại, tìm hiểu thực tiễn để có cơ sở tham mưu, điều chỉnh chính sách phù hợp. Lãnh đạo Sở Công Thương cũng đề nghị doanh nghiệp chủ động phản ánh những khó khăn, vướng mắc trong quá trình hoạt động.
Từ thực tiễn tiếp nhận và xử lý hồ sơ, ông Nguyễn Minh Hùng, Phó Trưởng phòng Quản lý thương mại, Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh, chỉ ra 4 nội dung doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý khi tham gia thương mại điện tử, gồm: xác định đúng mô hình hoạt động; công khai, minh bạch thông tin; đáp ứng đầy đủ điều kiện kinh doanh và thực hiện trách nhiệm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Trước hết, doanh nghiệp cần xác định chính xác mô hình kinh doanh để thực hiện đúng thủ tục theo quy định. Thực tế, Sở Công Thương tiếp nhận không ít hồ sơ đăng ký website hoặc ứng dụng thương mại điện tử trong khi chức năng hoạt động của doanh nghiệp chưa thuộc trường hợp phải thực hiện thủ tục này.
Ông Hùng lưu ý, website chỉ có chức năng giới thiệu, cung cấp thông tin về doanh nghiệp, sản phẩm, dịch vụ và không tích hợp chức năng đặt hàng trực tuyến thì không được xác định là website thương mại điện tử thuộc trường hợp phải thực hiện thủ tục đăng ký tương ứng. Với mô hình này, doanh nghiệp không phải đăng ký website, ứng dụng thương mại điện tử mà cần tuân thủ các quy định liên quan đến thông tin và truyền thông số.
Ngược lại, những website hoặc nền tảng có chức năng đặt hàng, ghi nhận đơn hàng trực tuyến phải thực hiện theo đúng quy định về thương mại điện tử. Vì vậy, doanh nghiệp cần rà soát chức năng thực tế của website, phương thức tiếp nhận và xử lý đơn hàng, bảo đảm thông tin kê khai trên hệ thống trực tuyến của Bộ Công Thương phù hợp với mô hình hoạt động.
Bên cạnh việc xác định đúng mô hình, nghĩa vụ công khai thông tin đầy đủ, chính xác và minh bạch cũng là yêu cầu bắt buộc. Theo đại diện Sở Công Thương, một số hồ sơ được tiếp nhận cho thấy website đã có chức năng phù hợp nhưng thông tin kê khai vẫn chưa đầy đủ.
Doanh nghiệp cần công khai thông tin về chủ thể kinh doanh, địa chỉ liên hệ; cung cấp đầy đủ thông tin nhận diện, đặc điểm và giá cả hàng hóa, dịch vụ. Các điều kiện giao dịch, phương thức giao dịch, giao nhận, thanh toán, đổi trả và những nội dung liên quan cũng phải được thể hiện rõ ràng, chính xác, cập nhật kịp thời.
Trong đó, việc website được xác nhận không đồng nghĩa doanh nghiệp được miễn trừ các điều kiện kinh doanh hoặc những nghĩa vụ pháp lý khác. Thương mại điện tử về bản chất vẫn là một phương thức phân phối hàng hóa, do đó việc xác nhận website không thể thay thế các loại giấy phép, giấy tờ cần thiết trong hoạt động kinh doanh.
Chẳng hạn, doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm ngoài việc thực hiện thủ tục liên quan đến thương mại điện tử vẫn phải tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm, thuế và nguồn gốc xuất xứ hàng hóa. Với ngành nghề kinh doanh có điều kiện, doanh nghiệp phải có đầy đủ giấy phép liên quan, bảo đảm giấy tờ còn hiệu lực và phù hợp với phạm vi hoạt động.
Đối với các giấy tờ có thời hạn như giấy công bố sản phẩm, doanh nghiệp cần theo dõi, cập nhật thời hạn hiệu lực và công khai thông tin tương ứng trên hệ thống. Việc này nhằm bảo đảm thông tin cung cấp cho khách hàng phản ánh đúng tình trạng pháp lý thực tế của sản phẩm.
Không được xem nhẹ trách nhiệm với người tiêu dùng
Một yêu cầu quan trọng khác là doanh nghiệp phải bảo đảm đầy đủ điều kiện kinh doanh và thực hiện trách nhiệm đối với khách hàng, đặc biệt là nghĩa vụ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên môi trường trực tuyến.
Theo ông Nguyễn Minh Hùng, hàng hóa kinh doanh phải có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng. Việc website được xác nhận không đồng nghĩa doanh nghiệp được miễn trách nhiệm chứng minh nguồn gốc hàng hóa khi cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra.
Doanh nghiệp cần chuẩn hóa hoạt động kinh doanh trên môi trường số.
Thông tin về sản phẩm, dịch vụ phải trung thực, chính xác, không gây nhầm lẫn. Doanh nghiệp cần bảo đảm nội dung công bố phù hợp với hàng hóa thực tế cung cấp; thực hiện đúng cam kết về giá cả, chất lượng, giao nhận và thanh toán. Những điều kiện này phải được công khai và thực hiện nhất quán trong suốt quá trình kinh doanh.
Đặc biệt, thông tin trên website cần được rà soát, cập nhật thường xuyên. Đại diện Sở Công Thương dẫn chứng, nếu tại thời điểm đăng ký, doanh nghiệp công bố sản phẩm có những tính năng nhất định nhưng sau đó sản phẩm thay đổi thì thông tin trên website cũng phải được điều chỉnh kịp thời.
Doanh nghiệp không thể lấy lý do chưa cập nhật thông tin đã đăng ký trước đây để giải thích khi cơ quan chức năng kiểm tra và phát hiện nội dung công bố không còn phù hợp với hàng hóa thực tế. Nghĩa vụ cập nhật phải được thực hiện liên tục, bảo đảm thông tin chính xác tại thời điểm kinh doanh và kiểm tra.
Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các quy định cụ thể, Sở Công Thương phối hợp với Hiệp hội Thương mại điện tử triển khai nền tảng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ giải đáp thông tin về thương mại điện tử. Doanh nghiệp có thể truy cập website ai.com.vn để tra cứu, tìm hiểu và nhận hướng dẫn liên quan đến hoạt động kinh doanh trực tuyến.
Bên cạnh yêu cầu quản lý, TP Hồ Chí Minh cũng chú trọng thúc đẩy phát triển thương mại điện tử, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận phương thức kinh doanh mới nhanh chóng và thuận lợi hơn.
Theo đại diện Sở Công Thương, mục tiêu đặt ra là hỗ trợ người bán hàng và các chủ thể kinh doanh từng bước thích nghi với môi trường số, xem thương mại điện tử như một kênh phân phối bổ sung hoặc kênh phân phối mới. Qua đó, doanh nghiệp có thêm cơ hội đưa sản phẩm trực tiếp đến người tiêu dùng, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường và phát triển hoạt động kinh doanh.
Trong bối cảnh thương mại điện tử ngày càng trở thành một phần quan trọng của hoạt động phân phối, việc chuẩn hóa mô hình, minh bạch thông tin và tuân thủ đầy đủ điều kiện pháp lý không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro mà còn góp phần xây dựng niềm tin với khách hàng, tạo nền tảng cho kinh doanh trực tuyến phát triển lâu dài.
Thiên An