Sự suy yếu của kênh xuất khẩu trong quý 3/2025 đang khiến bức tranh lợi nhuận của các doanh nghiệp thép phân hóa mạnh. Trong khi nhóm thép xây dựng vẫn giữ nhịp nhờ nhu cầu nội địa và đầu tư công, các doanh nghiệp tôn mạ lại chịu áp lực lớn khi doanh thu từ thị trường nước ngoài giảm sâu.
Thép xây dựng giữ nhịp nhờ nội địa, hàng loạt doanh nghiệp lớn báo lãi
Theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), quý 3/2025 ghi nhận tổng lượng bán hàng thép thành phẩm đạt hơn 7,5 triệu tấn, tăng nhẹ 0.3% so với cùng kỳ. Ngược lại, xuất khẩu giảm gần 50%, chỉ còn khoảng 1,1 triệu tấn, trong đó thép cuộn cán nóng (HRC) và tôn mạ là nhóm giảm mạnh nhất.
Bức tranh phân hóa lập tức phản ánh vào kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết. Trong đó, Hòa Phát (HoSE: HPG) duy trì sự tích cực nhờ đóng góp từ nhà máy Dung Quất 2 và biên lợi nhuận cải thiện. Quý 3/2025, Công ty ghi nhận 36,407 tỷ đồng doanh thu thuần và gần 4,000 tỷ đồng lãi ròng, tăng lần lượt 7% và 32% so với cùng kỳ. Sản lượng thép thô đạt 2.8 triệu tấn, tăng 14% so với quý 2 và 35% so với cùng kỳ. Dù sản lượng bán hàng thép chủ lực giảm 4% so với quý trước, mức tiêu thụ 2.5 triệu tấn vẫn tăng 21% so với năm 2024.
Tổng lượng bán hàng thép thành phẩm tăng nhẹ so với cùng kỳ
VNSteel (UPCoM: TVN) cũng ghi nhận chuyển biến tích cực, khi doanh thu tăng 11%, biên lợi nhuận cải thiện và lãi từ công ty liên doanh giúp doanh nghiệp chuyển lỗ thành lãi 147 tỷ đồng. Trong nhóm ống thép, Ống thép Việt Đức (VGS) báo lãi ròng 64 tỷ đồng, gấp 6.6 lần cùng kỳ, nhờ biên lợi nhuận và lãi liên doanh cùng tăng.
Ở nhóm thương mại thép, HMC ghi nhận lãi tăng 11% lên gần 7 tỷ đồng, trong khi Thép Tiến Lên duy trì quý thứ 3 liên tiếp có lãi, dù mức lãi chỉ khoảng 7 tỷ đồng.
Tôn mạ chìm sâu vì xuất khẩu lao dốc, Pomina và SMC tiếp tục thua lỗ
Trái ngược nhóm thép xây dựng, các doanh nghiệp tôn mạ chịu tác động mạnh khi kênh xuất khẩu giảm sâu. Thép Nam Kim (HOSE: NKG) – doanh nghiệp có tỷ trọng xuất khẩu chiếm 42% doanh thu 9 tháng đầu năm (giảm từ mức 68% của 2025) ghi nhận quý 3/2025 đầy khó khăn. Doanh thu thuần đạt hơn 3,770 tỷ đồng, giảm 27%, trong khi lãi ròng chỉ còn gần 50 tỷ đồng, giảm 24%. Đây là quý lãi thấp nhất trong năm và là quý thứ 4 liên tiếp lợi nhuận giảm so với cùng kỳ.
Hoa Sen (HoSE: HSG) đạt 8,356 tỷ đồng doanh thu, giảm 17%, lãi ròng 84 tỷ đồng – tích cực hơn mức lỗ 186 tỷ của cùng kỳ nhưng thấp hơn nhiều so với quý trước (273 tỷ). Trong bối cảnh xuất khẩu gặp khó, doanh nghiệp đẩy mạnh nội địa thông qua chuỗi Hoa Sen Home, đồng thời chi 1,250 tỷ đồng mua đất tại Long Thành để mở rộng sang lĩnh vực bất động sản.
Tôn Đông Á (UPCoM: GDA) lại ghi nhận kết quả trái chiều: doanh thu giảm 29%, nhưng lãi ròng tăng 58% lên 85 tỷ đồng, chủ yếu nhờ nền quý 3/2024 rất thấp và cắt giảm mạnh chi phí bán hàng.
Đáng chú ý, nhóm gặp nhiều thách thức nhất có thể nhắc đến CTCP Đầu tư Thương mại SMC (HoSE: SMC) và CTCP Thép Pomina (UPCoM: POM).
Trong đó, SMC ghi nhận doanh thu giảm 31%, lỗ gộp nhẹ và lỗ ròng 76 tỷ đồng, đánh dấu quý lỗ thứ 5 trong 6 quý gần nhất.Chi phí tài chính, chi phí quản lý và dự phòng công nợ tăng mạnh khiến kết quả đi xuống. Thị trường bất động sản lại chưa phục hồi đủ nhanh, trong khi SMC đang tái cơ cấu tài chính và không thể tham gia sâu các dự án có biên lợi nhuận cao.
Tương tự, Pomina tiếp tục thua lỗ nặng với hơn 180 tỷ đồng lỗ ròng, nối dài chuỗi thua lỗ bắt đầu từ quý 2/2022. Doanh thu giảm 58%, gánh nặng tài chính lên tới 160 tỷ đồng, cộng thêm việc nhà máy Pomina 3 tạm ngừng hoạt động khiến hiệu suất toàn hệ thống suy giảm. Trong 9 tháng, Pomina lỗ hơn 500 tỷ đồng và đã âm vốn chủ.
Khó khăn của Pomina bắt nguồn từ chiến lược vay nợ theo đuổi dự án lò cao giai đoạn 2019 - 2020. Tính đến cuối tháng 9/2025, Công ty chỉ còn 22 tỷ đồng tiền mặt trong tổng 1,730 tỷ đồng tài sản ngắn hạn, trong khi nợ ngắn hạn vượt 8,500 tỷ đồng, riêng vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn đã 5,200 tỷ đồng.
Lê Phong