Với hơn 450 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, Đồng Nai đang chuyển trọng tâm từ gia tăng số lượng sang nâng chất lượng và giá trị thương mại. Việc một số sản phẩm có tiềm năng lên 4 sao nhưng còn vướng tiêu chí về nhãn hiệu, ISO, HACCP cho thấy con đường từ sản phẩm địa phương đến hàng hóa có sức cạnh tranh trên thị trường vẫn còn nhiều việc phải làm.
Không chỉ là câu chuyện thêm sản phẩm đạt sao
Ngày 21/10, Hội nghị đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp thành phố đợt 1 năm 2026 của Đồng Nai ghi nhận 30 sản phẩm được công nhận sau quá trình thẩm định. Ban đầu có 21 chủ thể với 43 sản phẩm đăng ký tham gia. Sau rà soát hồ sơ, 30 sản phẩm được đưa ra Hội đồng đánh giá, phân hạng và toàn bộ số sản phẩm này đều được công nhận OCOP.
Trong đó, 20 sản phẩm lần đầu tham gia đánh giá được công nhận OCOP 3 sao. Với 10 sản phẩm tham gia đánh giá lại, có 3 sản phẩm được xác định tiềm năng 5 sao, 5 sản phẩm đạt 4 sao và 2 sản phẩm đạt 3 sao.
Nếu chỉ nhìn vào kết quả đánh giá, số sản phẩm được công nhận tiếp tục tăng. Tuy nhiên, vấn đề đáng chú ý hơn nằm ở khả năng duy trì chất lượng, nâng hạng và đưa sản phẩm OCOP thực sự tham gia thị trường.
Với hơn 450 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, Đồng Nai đang chuyển trọng tâm từ gia tăng số lượng sang nâng chất lượng và giá trị thương mại.
Theo thông tin được công bố trước đó, đến tháng 5/2026, Đồng Nai có 451 sản phẩm OCOP còn hiệu lực của 274 chủ thể, trong đó 89 sản phẩm đạt 4 sao và 11 sản phẩm đạt 5 sao. Nguồn lực sản phẩm OCOP vì vậy đã đạt quy mô tương đối lớn. Bài toán đặt ra trong giai đoạn tiếp theo không đơn thuần là có thêm bao nhiêu sản phẩm được gắn sao, mà là bao nhiêu sản phẩm có thể nâng hạng, giữ được chứng nhận và mở rộng đầu ra.
Thực tế tại đợt đánh giá lần này cho thấy một số sản phẩm có khả năng nâng lên 4 sao nhưng chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về nhãn hiệu hàng hóa, chứng nhận ISO, HACCP. Đồng thời, nhiều sản phẩm OCOP 3-4 sao trên địa bàn đã hết thời hạn công nhận nhưng chưa được đánh giá lại.
Đây cũng là những vấn đề liên quan trực tiếp đến khả năng thương mại hóa sản phẩm. Khi muốn đi xa hơn thị trường địa phương, đặc biệt để tiếp cận hệ thống bán lẻ hiện đại hoặc thị trường xuất khẩu, sản phẩm không thể chỉ dựa vào đặc trưng vùng miền mà phải đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, quy trình sản xuất, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và nhận diện thương hiệu.
Một số doanh nghiệp tại Đồng Nai đã đi theo hướng này. Cổng thông tin của địa phương dẫn trường hợp sản phẩm ca cao nguyên chất 3 trong 1 của Công ty TNHH Ca cao Trọng Đức đạt OCOP 5 sao. Theo doanh nghiệp, để đạt mức này, sản phẩm phải đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc và năng lực cạnh tranh trên thị trường.
Từ “đạt sao” đến bán được hàng
Theo kế hoạch thực hiện Chương trình OCOP giai đoạn 2026-2030, địa phương đặt mục tiêu đánh giá mới và công nhận lại ít nhất 300 sản phẩm. Trong đó có ít nhất 150 sản phẩm mới, gồm 5 sản phẩm hướng tới chuẩn 5 sao cấp quốc gia, 45 sản phẩm 4 sao và 100 sản phẩm 3 sao. Đáng chú ý, kế hoạch xác định rõ định hướng chuyển từ phát triển theo số lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm.
Đến năm 2030, Đồng Nai đặt mục tiêu củng cố, nâng cấp ít nhất 30% sản phẩm OCOP đã được đánh giá, phân hạng; 70% chủ thể có vùng nguyên liệu và liên kết sản xuất ổn định. Toàn bộ sản phẩm OCOP được đặt mục tiêu số hóa hồ sơ, dữ liệu, áp dụng truy xuất nguồn gốc bằng mã QR và tham gia kênh bán hàng hiện đại hoặc có mặt trên sàn thương mại điện tử. Như vậy, vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc và đầu ra thị trường đang trở thành ba mắt xích quan trọng trong giai đoạn phát triển tiếp theo.
Điều này cũng lý giải yêu cầu được Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Cát Tiên đặt ra tại hội nghị ngày 21/10. Theo đó, các chủ thể cần chú trọng ngay từ tên gọi, nhãn hiệu và bao bì sản phẩm bởi đây là thương hiệu gắn bó lâu dài. Hoạt động giới thiệu, quảng bá OCOP cũng cần được số hóa.
Theo kế hoạch thực hiện Chương trình OCOP giai đoạn 2026-2030, địa phương đặt mục tiêu đánh giá mới và công nhận lại ít nhất 300 sản phẩm.
Đặc biệt, lãnh đạo thành phố yêu cầu quan tâm xây dựng vùng nguyên liệu, bảo đảm chất lượng gắn với thương hiệu để sản phẩm có khả năng đứng vững trên thị trường. Yêu cầu này càng đáng chú ý khi Đồng Nai đang đẩy mạnh thương mại điện tử như một kênh tiêu thụ mới cho nông sản và OCOP.
Theo Sở Công Thương Đồng Nai, địa phương đạt 13,3 điểm trong Chỉ số Thương mại điện tử Việt Nam năm 2025, xếp thứ 7 cả nước và là năm thứ 9 liên tiếp nằm trong nhóm 10 địa phương dẫn đầu. Đồng Nai cũng đặt mục tiêu đưa 100% sản phẩm OCOP đủ điều kiện lên các sàn thương mại điện tử trong năm 2026.
Ở tầm nhìn đến năm 2030, địa phương định hướng 70-100% sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên hiện diện trên sàn thương mại điện tử, đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ vào quản trị chuỗi cung ứng và truy xuất nguồn gốc.
Không gian tiêu thụ cũng đang được mở rộng thông qua các hoạt động kết nối giao thương. Hồi tháng 5/2026, Đồng Nai tổ chức kết nối các doanh nghiệp, hợp tác xã và chủ thể OCOP với hệ thống phân phối, siêu thị, trung tâm thương mại từ nhiều địa phương và doanh nghiệp nước ngoài. Mục tiêu là tạo cơ hội đưa hàng nông - lâm - thủy sản vào các hệ thống bán lẻ trong và ngoài địa phương.
Từ nay đến cuối năm, Sở Công Thương cũng triển khai kế hoạch kích cầu tiêu dùng và kết nối tiêu thụ sản phẩm địa phương, thông qua hội chợ, các chương trình hàng Việt về khu công nghiệp, nông thôn và hoạt động kết nối phân phối. Tuy nhiên, cơ quan quản lý nhìn nhận sản phẩm địa phương vẫn phải đối diện những hạn chế như chi phí logistics cao, hạ tầng kho lạnh chưa hoàn thiện và cạnh tranh ngày càng lớn trên môi trường thương mại điện tử.
Những yếu tố này cho thấy việc được công nhận OCOP mới chỉ là một bước trong hành trình thương mại hóa sản phẩm. Một sản phẩm 3 sao muốn tiến lên 4 sao, 5 sao và mở rộng quy mô tiêu thụ cần tiếp tục đầu tư từ vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn sản xuất, chứng nhận chất lượng đến bao bì, sở hữu trí tuệ, truy xuất nguồn gốc và hệ thống phân phối.
Vì vậy, kết quả 30 sản phẩm được công nhận trong đợt đầu năm 2026, trong đó có 3 sản phẩm tiềm năng 5 sao, có thể xem là nguồn bổ sung cho hệ sinh thái OCOP của Đồng Nai. Nhưng mục tiêu lớn hơn đang chuyển sang một giai đoạn khác: biến lợi thế sản phẩm địa phương thành thương hiệu có khả năng bán được hàng, giữ được thị trường và tạo giá trị bền vững cho chủ thể sản xuất.
Đó cũng là lý do Đồng Nai đặt mục tiêu đến năm 2030 không chỉ có thêm sản phẩm mới, mà còn nâng cấp ít nhất 30% sản phẩm đã được phân hạng, tăng tỷ lệ chủ thể có vùng nguyên liệu ổn định và đưa OCOP vào các kênh bán hàng hiện đại.
Thiên An