Đồng Tháp đặt mục tiêu “xanh hóa” từ nhà máy đến từng giỏ hàng

Giảm 7-10% mức tiêu hao nguyên, nhiên vật liệu tại một số ngành sản xuất chủ lực và thay thế bao bì nhựa dùng một lần tại toàn bộ siêu thị, trung tâm thương mại vào năm 2030, Đồng Tháp đang chuyển định hướng sản xuất và tiêu dùng bền vững thành những mục tiêu cụ thể, gắn với hoạt động của doanh nghiệp và thói quen mua sắm của người dân.

Giảm lãng phí từ dây chuyền sản xuất

UBND tỉnh Đồng Tháp vừa ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2026-2030.

Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở triển khai Quyết định 889/QĐ-TTg ngày 24/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ, đồng thời cụ thể hóa các mục tiêu sản xuất và tiêu dùng bền vững vào từng lĩnh vực, từ sản xuất công nghiệp, khu công nghiệp, cụm công nghiệp, làng nghề đến hệ thống phân phối và tiêu dùng.

Mục tiêu đến năm 2030, Đồng Tháp phấn đấu giảm 7-10% mức tiêu hao nguyên, nhiên vật liệu tại một số ngành sản xuất chủ lực như dệt may, nhựa, rượu bia - nước giải khát, chế biến thủy sản và các lĩnh vực liên quan.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh định hướng các doanh nghiệp đẩy mạnh đổi mới công nghệ, áp dụng các giải pháp sản xuất sạch hơn, sử dụng nguyên liệu có khả năng tái tạo, tái sinh, tái sử dụng và tái chế.

Cách tiếp cận cũng được mở rộng theo toàn bộ vòng đời sản phẩm. Từ khâu thiết kế, lựa chọn nguyên liệu, sản xuất, phân phối đến sử dụng và xử lý sau khi sản phẩm hết vòng đời, các doanh nghiệp được khuyến khích tính toán phương án giảm tiêu hao tài nguyên và hạn chế chất thải.

Đặc biệt, thiết kế sản phẩm theo hướng dễ sửa chữa, tái sử dụng và tái chế được xác định là một giải pháp quan trọng. Điều này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp không chỉ quan tâm đến quá trình tạo ra sản phẩm mà còn phải tính đến khả năng xử lý sản phẩm sau khi người tiêu dùng không còn nhu cầu sử dụng.

Nếu sản xuất là một đầu của chuỗi, tiêu dùng chính là mắt xích quyết định sản phẩm xanh có thực sự tạo được thị trường hay không.

Vì vậy, kế hoạch của Đồng Tháp không chỉ tập trung vào doanh nghiệp mà hướng trực tiếp đến hệ thống phân phối và người tiêu dùng.

Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu 100% siêu thị, trung tâm thương mại trên địa bàn sử dụng sản phẩm, bao bì thân thiện với môi trường để thay thế bao bì nhựa dùng một lần, khó phân hủy.

Mục tiêu này nếu được triển khai đồng bộ sẽ tác động trực tiếp đến hành vi mua sắm hằng ngày. Một chiếc túi, hộp đựng hay vật dụng đóng gói có thể chỉ được sử dụng trong thời gian rất ngắn nhưng lại tạo ra lượng chất thải tồn tại lâu hơn nhiều.

Việc thay thế bao bì dùng một lần vì vậy không chỉ là thay đổi vật liệu mà còn hướng đến thay đổi cách người tiêu dùng tiếp cận sản phẩm.

Cùng với hệ thống bán lẻ, Đồng Tháp sẽ tổ chức tuyên truyền, phổ biến kiến thức về sản xuất, lối sống và tiêu dùng bền vững tại các xã, phường. Toàn bộ khu, cụm công nghiệp và làng nghề cũng được đặt mục tiêu tiếp cận thông tin, nâng cao nhận thức về sử dụng nguyên liệu, năng lượng và kiểm soát chất thải.

Theo định hướng này, người dân sẽ có thêm thông tin để nhận biết, lựa chọn các sản phẩm thân thiện với môi trường, trong khi doanh nghiệp có thêm động lực phát triển những dòng sản phẩm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng xanh.

Tạo thị trường cho sản phẩm thân thiện môi trường

Một trong những thách thức của sản xuất xanh là chi phí đầu tư ban đầu. Đổi mới công nghệ, thay đổi nguyên liệu hoặc thiết kế lại sản phẩm có thể khiến doanh nghiệp phải bỏ thêm nguồn lực. Do đó, để sản xuất bền vững trở thành xu hướng lâu dài, thị trường tiêu dùng cũng phải tạo được động lực đủ lớn.

Đồng Tháp định hướng phát triển thị trường cho các sản phẩm thân thiện môi trường, thúc đẩy mua sắm bền vững và tăng khả năng tiếp cận thông tin của người tiêu dùng. Việc thúc đẩy dán nhãn sinh thái, chứng nhận sản phẩm thân thiện môi trường và công khai thông tin sản phẩm được kỳ vọng giúp người mua nhận diện rõ hơn những sản phẩm có yếu tố xanh.

Khi người tiêu dùng có thêm lựa chọn và có khả năng phân biệt giữa các sản phẩm dựa trên tiêu chí môi trường, những doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc cho công nghệ sạch sẽ có thêm cơ hội tạo lợi thế cạnh tranh.

Ở chiều ngược lại, sức mua đối với sản phẩm xanh cũng có thể trở thành động lực buộc doanh nghiệp thay đổi. Khi thị trường ngày càng quan tâm đến nguồn nguyên liệu, khả năng tái chế, mức tiêu hao năng lượng hay lượng chất thải phát sinh, tiêu chí môi trường sẽ dần trở thành một phần của năng lực cạnh tranh.

Xa hơn việc giảm tiêu hao nguyên liệu hay thay thế túi nhựa, kế hoạch của Đồng Tháp hướng tới thay đổi cách vận hành của nền kinh tế theo hướng sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn.

Thay vì mô hình sản xuất - sử dụng - thải bỏ, tỉnh khuyến khích hình thành các mô hình trong đó nguyên liệu và sản phẩm được kéo dài vòng đời thông qua sửa chữa, tái sử dụng, tái chế và tái sinh. Đây cũng là nền tảng để từng bước hình thành các mô hình kinh tế tuần hoàn trong sản xuất và tiêu dùng.

Đối với các ngành như chế biến thủy sản, nhựa, dệt may hay đồ uống, việc giảm tiêu hao nguyên liệu không chỉ góp phần tiết giảm chi phí mà còn mở ra khả năng tận dụng phụ phẩm, phế liệu và chất thải làm đầu vào cho những quá trình sản xuất khác.

Nếu được tổ chức tốt, một phần chất thải của doanh nghiệp này có thể trở thành nguồn nguyên liệu cho doanh nghiệp khác, qua đó giảm lượng chất thải phải xử lý và giảm nhu cầu khai thác tài nguyên mới.

Mục tiêu cuối cùng của chương trình là tạo ra một nền sản xuất sử dụng tài nguyên hiệu quả, đồng thời hình thành thói quen tiêu dùng có trách nhiệm. Cùng với đó là phát triển việc làm xanh, tạo thêm sinh kế và góp phần nâng cao chất lượng sống.

Từ một dây chuyền tiết kiệm thêm nguyên liệu, một sản phẩm được thiết kế để có thể tái chế, đến một chiếc túi nhựa được thay thế tại siêu thị, những thay đổi riêng lẻ có thể tạo thành chuyển biến lớn nếu được thực hiện trên quy mô toàn tỉnh.

Thiên An