Doanh thu du lịch lữ hành tháng 8/2026 giảm so với tháng trước, trong khi dịch vụ lưu trú, ăn uống tiếp tục tăng cao. Diễn biến trái chiều cho thấy chi tiêu không hẳn suy yếu mà đang dịch chuyển từ những chuyến đi xa sang ăn uống, vui chơi và trải nghiệm gần nơi cư trú.
Lữ hành giảm nhưng sức chi tiêu không đi xuống
Bức tranh tiêu dùng tháng 8/2026 xuất hiện một diễn biến đáng chú ý. Doanh thu du lịch lữ hành giảm 6,9% so với tháng trước, trong khi dịch vụ lưu trú, ăn uống tăng 2,6%. So với cùng kỳ năm 2025, hai lĩnh vực này vẫn giữ tốc độ tăng khá cao, lần lượt là 19,2% và 21,5%.
Nếu chỉ nhìn vào mức giảm theo tháng của hoạt động lữ hành, có thể cho rằng nhu cầu đi du lịch đang chững lại. Tuy nhiên, đặt trong toàn bộ bức tranh thị trường, diễn biến này chưa phản ánh sự suy yếu của sức mua.
Tháng 8/2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt 679,8 nghìn tỷ đồng, tăng 1,6% so với tháng trước và tăng 14,9% so với cùng kỳ. Tính chung 8 tháng, tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 5.235,5 nghìn tỷ đồng, tăng 13,3%. Nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng thực tế đạt 7,6%.
Riêng dịch vụ lưu trú, ăn uống trong 8 tháng đạt khoảng 670,3 nghìn tỷ đồng, chiếm 12,8% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng, tăng 16,4% so với cùng kỳ. Doanh thu du lịch lữ hành đạt 68,7 nghìn tỷ đồng, chỉ chiếm 1,3% tổng mức nhưng vẫn tăng 17,1%.
Doanh thu du lịch lữ hành tháng 8/2026 giảm so với tháng trước, trong khi dịch vụ lưu trú, ăn uống tiếp tục tăng cao.
Các con số cho thấy mức giảm 6,9% của lữ hành trong tháng 8 chủ yếu phản ánh biến động ngắn hạn so với tháng 7 – thời điểm vẫn nằm trong cao điểm nghỉ hè. Khi học sinh chuẩn bị trở lại trường, nhiều gia đình hạn chế những chuyến đi dài ngày. Chi phí đầu năm học và lịch làm việc sau mùa nghỉ hè cũng khiến quyết định đặt tour trở nên thận trọng hơn.
Điều đáng chú ý là phần chi tiêu giảm ở các chuyến đi xa không biến mất hoàn toàn. Một phần dòng tiền được chuyển sang nhà hàng, quán ăn, rạp chiếu phim, khu vui chơi, trung tâm thương mại và các điểm trải nghiệm ngay trong thành phố.
Tại Hà Nội, vào buổi tối và dịp cuối tuần, nhiều trung tâm thương mại vẫn thu hút đông khách. Khu vực ăn uống, rạp chiếu phim và khu vui chơi trẻ em thường nhộn nhịp hơn các gian hàng thời trang hoặc đồ gia dụng. Không ít gia đình đến trung tâm thương mại chủ yếu để ăn uống, cho trẻ vui chơi rồi trở về trong ngày.
Thay vì phải chuẩn bị một khoản tiền lớn cho vé máy bay, phòng nghỉ và tour trọn gói, người tiêu dùng có thể chia nhỏ ngân sách cho nhiều lần đi ăn, uống cà phê hoặc vui chơi gần nhà. Mỗi khoản chi riêng lẻ không quá lớn nhưng tần suất cao hơn, góp phần nâng doanh thu dịch vụ ăn uống và giải trí.
Sự thay đổi này phù hợp với tâm lý tiêu dùng hiện nay. Khi thu nhập chưa thực sự dư dả và chi phí đi lại tăng, nhiều gia đình không từ bỏ nhu cầu nghỉ ngơi mà chọn cách trải nghiệm linh hoạt, ngắn ngày và gần nơi cư trú hơn.
Một bữa ăn cuối tuần, một buổi xem phim hay một ngày đưa trẻ đến khu vui chơi có thể thay thế cho chuyến du lịch kéo dài vài ngày. Người dân vẫn chi tiền, nhưng cân nhắc kỹ hơn về khoảng cách, thời gian và tổng chi phí.
Xu hướng này thường được gọi là “staycation” - nghỉ ngơi tại nơi mình sinh sống hoặc lựa chọn điểm đến gần nhà. Tuy nhiên, trong thực tế, staycation không chỉ là thuê phòng khách sạn trong thành phố. Nó còn bao gồm các hoạt động như dùng bữa tại nhà hàng, đi cà phê, xem phim, tham quan bảo tàng, công viên, khu vui chơi hoặc nghỉ một đêm ở khu vực ngoại thành.
Sự phát triển của loại hình này tạo ra một thị trường dịch vụ rộng hơn cho các đô thị lớn. Nhà hàng, khách sạn nội đô, khu vui chơi và trung tâm thương mại không còn chỉ trông chờ vào khách du lịch từ địa phương khác mà có thể khai thác chính nhu cầu của cư dân tại chỗ.
Chi tiêu đang dịch chuyển sang trải nghiệm
Mức tăng của dịch vụ lưu trú, ăn uống không chỉ đến từ người dân địa phương. Lượng khách quốc tế phục hồi cũng đóng góp đáng kể cho doanh thu nhà hàng, khách sạn và các dịch vụ tại điểm đến.
Tháng 8/2026, Việt Nam đón khoảng 1,99 triệu lượt khách quốc tế, tăng 19,7% so với tháng trước và 18,4% so với cùng kỳ. Tính chung 8 tháng, lượng khách quốc tế đạt khoảng 15,9 triệu lượt, tăng 14,4%. Trong đó, khách đến bằng đường hàng không đạt 13,2 triệu lượt, chiếm 83,1%; khách đường bộ đạt 2,5 triệu lượt và khách đường biển đạt 220.600 lượt.
Lượng khách tăng tạo thêm nguồn cầu cho dịch vụ ăn uống. Khác với doanh thu lữ hành chủ yếu được ghi nhận qua việc bán tour, hoạt động lưu trú và ăn uống còn hưởng lợi từ khách tự túc, khách công vụ, người dân địa phương và những người đi tham quan trong ngày.
Đây là một trong những lý do doanh thu lữ hành có thể giảm so với tháng trước nhưng nhà hàng, khách sạn vẫn tăng trưởng. Ngày càng nhiều du khách tự đặt vé, phòng nghỉ và phương tiện di chuyển thay vì mua tour trọn gói. Tiền chi cho chuyến đi vì thế được phân tán sang nhiều loại hình dịch vụ khác nhau.
Bà Nhữ Thị Ngần, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư Du lịch Hà Nội, nhận định du khách hiện sẵn sàng chi thêm cho các dịch vụ ngoài chương trình ban đầu. Chi phí dự kiến của chuyến đi có thể không cao, nhưng trong quá trình trải nghiệm, du khách tiếp tục mua sắm, ăn uống và sử dụng thêm dịch vụ tại điểm đến. Vì vậy, tổng số tiền thực chi sau chuyến đi thường cao hơn đáng kể so với kế hoạch ban đầu.
Ở góc độ địa phương, doanh thu lưu trú, ăn uống 8 tháng tăng mạnh tại nhiều trung tâm du lịch. Đà Nẵng tăng 21,4%; Khánh Hòa tăng 20,4%; Huế tăng 20,2%; Lâm Đồng tăng 19,5%; Thanh Hóa tăng 17,5%; Hải Phòng tăng 16,8% và Cần Thơ tăng 16,5%.
Tại hai thị trường lớn nhất cả nước, Hà Nội ghi nhận mức tăng 14,4%, còn TP Hồ Chí Minh tăng 13,9%. Đây là những địa phương vừa đón lượng lớn khách du lịch, vừa sở hữu thị trường tiêu dùng tại chỗ có quy mô lớn.
Thực tế này cho thấy người tiêu dùng ngày càng coi ăn uống, nghỉ ngơi và vui chơi là một phần thường xuyên trong ngân sách gia đình. Trước đây, khoản chi này thường tập trung vào dịp lễ, Tết hoặc những chuyến du lịch dài ngày. Hiện nay, nhu cầu được chia thành các trải nghiệm ngắn hơn nhưng diễn ra thường xuyên hơn.
Sự dịch chuyển đó cũng buộc doanh nghiệp thay đổi cách tiếp cận khách hàng. Nhiều khách sạn nội đô không còn chỉ bán phòng mà xây dựng các gói nghỉ ngắn ngày kèm ăn sáng, bể bơi, spa hoặc khu vui chơi trẻ em. Nhà hàng đưa ra thực đơn gia đình, tiệc cuối tuần và chương trình tích điểm. Trung tâm thương mại tăng diện tích cho ẩm thực, giải trí và trải nghiệm thay vì chỉ tập trung vào bán hàng.
Đối với các gia đình có con nhỏ, yếu tố thuận tiện ngày càng được đặt lên hàng đầu. Một địa điểm tích hợp ăn uống, mua sắm và vui chơi giúp họ giảm thời gian di chuyển, không phải chuẩn bị hành lý và có thể chủ động quay về trong ngày. Đây là lợi thế mà các chuyến du lịch xa khó đáp ứng trong những giai đoạn bận rộn như đầu năm học.
Tuy nhiên, doanh thu tăng cao chưa chắc hoàn toàn đồng nghĩa lượng khách hoặc số bữa ăn tăng tương ứng. Giá nguyên liệu, tiền thuê mặt bằng, nhân công và chi phí vận hành đều có xu hướng đi lên. CPI bình quân 8 tháng năm 2026 tăng 4,45% so với cùng kỳ. Do đó, một phần mức tăng doanh thu lưu trú, ăn uống có thể đến từ giá dịch vụ cao hơn.
Khoảng cách giữa tăng trưởng danh nghĩa và sức mua thực cần được nhìn nhận thận trọng. Người dân vẫn đi ăn, vui chơi nhưng có thể thay đổi cách chi tiêu: giảm số món, săn ưu đãi, chọn suất ăn theo nhóm hoặc ưu tiên những địa điểm có nhiều dịch vụ trong cùng một mức giá.
Đây cũng là lý do các chương trình khuyến mại, combo gia đình, tích điểm và giảm giá theo khung giờ được triển khai dày hơn. Người tiêu dùng không từ bỏ trải nghiệm nhưng muốn kiểm soát tổng hóa đơn. Doanh nghiệp muốn giữ khách phải tạo cảm giác số tiền bỏ ra tương xứng với chất lượng nhận được.
Trong thời gian tới, thị trường dịch vụ ăn uống và vui chơi nội đô được dự báo còn nhiều dư địa, nhất là khi người tiêu dùng tiếp tục ưu tiên trải nghiệm nhưng thận trọng với những khoản chi lớn. Tuy nhiên, tăng trưởng bền vững không thể chỉ dựa vào tăng giá hoặc khuyến mại.
Diễn biến trái chiều cho thấy chi tiêu không hẳn suy yếu mà đang dịch chuyển từ những chuyến đi xa sang ăn uống, vui chơi và trải nghiệm gần nơi cư trú.
Các cơ sở kinh doanh cần chú trọng chất lượng món ăn, niêm yết giá, vệ sinh an toàn thực phẩm và sự minh bạch của các khoản phụ thu. Với khách sạn và khu vui chơi, điều kiện áp dụng combo, thời gian sử dụng, chính sách hoàn hủy và những dịch vụ không nằm trong giá niêm yết phải được thông báo rõ ràng.
Diễn biến của tháng 8 cho thấy người dân không hẳn ngừng đi chơi hay giảm nhu cầu hưởng thụ. Họ đang thay đổi cách sử dụng đồng tiền: bớt những chuyến đi dài, tăng trải nghiệm ngắn và lựa chọn dịch vụ gần nơi sinh sống. Đó vừa là cơ hội cho thị trường ăn uống, giải trí nội đô, vừa đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng, mức giá và khả năng giữ chân khách hàng.
Quang Anh