Dự thảo thông tư quy định về phân loại và quản lý một số loại hình hạ tầng thương mại của Bộ Công Thương đang vấp phải rất nhiều ý kiến phản đối từ cộng đồng, các chuyên gia và nhiều tổ chức kinh tế.
Mới đây, Bộ Công Thương vừa đưa ra dự thảo thông tư quy định về phân loại và quản lý một số loại hình hạ tầng thương mại. Được biết, nội dung chính của thông tư yêu cầu các siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi phải tự phân loại theo tiêu chí.
Trong đó, dự thảo có quy định về định về tiêu chí cửa hàng tiện ích như phải có diện tích từ 30m2 đến 200m2, đối tượng phục vụ là khách mua hàng trong phạm vi bán kính dưới 500m... Vấn đề được nhiều người quan tâm nhất là việc các cửa hàng tiện lợi chỉ được bán hàng trong phạm vi dưới 500m.
Liên quan quy định này, đại diện Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết quy định "Đối tượng phục vụ chủ yếu là khách mua hàng trong phạm vi bán kính dưới 500m" tại dự thảo Thông tư (ở Điều 5. Tiêu chí cửa hàng tiện lợi) không cấm hay hạn chế đối tượng phục vụ/khách mua của loại hình cửa hàng tiện lợi.
Theo cơ quan này, tiêu chí đó nhằm thể hiện tính tiện lợi về khoảng cách cho người mua hàng, đồng thời làm cơ sở cho các địa phương tham khảo trong quá trình xây dựng chương trình, kế hoạch phát triển kết cấu hạ tầng thương mại.
Ngoài ra thẩm quyền và việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thương mại phải tuân thủ theo các quy định hiện hành, đối với lĩnh vực thương mại thực hiện theo Nghị định 98 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Đại diện Vụ Thị trường trong nước cũng cho biết, Bộ Công Thương đã có văn bản lấy ý kiến rộng rãi các tổ chức, cá nhân. Tới nay, Bộ đã nhận được 69 ý kiến góp ý đối với dự thảo Thông tư, trong đó có 5 bộ/ngành, 5 UBND cấp tỉnh, 11 đơn vị thuộc Bộ Công Thương, 48 Sở Công Thương các tỉnh/thành phố.
Cửa hàng tiện lợi CIRCLE K (Ảnh: Nguyễn Vũ)
Tuy nhiên, dự thảo này của Bộ Công Thương vấp phải rất nhiều ý kiến phản đối từ cộng đồng, các chuyên gia và nhiều tổ chức kinh tế.
Góp ý với Bộ Công Thương, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đề nghị cơ quan này bỏ đề xuất cửa hàng tiện lợi bán cho khách trong phạm vi dưới 500m vì không khả thi.
Theo VCCI, quy định như vậy, chủ cửa hàng không thể biết được khách hàng sinh sống tại đâu. Trong trường hợp cửa hàng tiện lợi phục vụ khách mua hàng ngoài phạm vi 500m thì sẽ vi phạm pháp luật và bị xử phạt.
Cũng theo VCCI, dự thảo Thông tư về phát triển hạ tầng thương mại của Bộ Công Thương còn đưa ra một số quy định bất hợp lý, can thiệp vào quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp, và làm tăng chi phí không cần thiết.
Chẳng hạn, dự thảo yêu cầu tất cả siêu thị, siêu thị mini, trung tâm thương mại, cửa hàng outlet, trung tâm outlet phải có nơi trông xe, chỗ để xe hoặc bãi đỗ xe cho khách hàng. Điều này sẽ làm tăng chi phí kinh doanh cho doanh nghiệp và giảm sự linh hoạt của các mô hình kinh doanh.
Việc các cửa hàng có chỗ đỗ xe sẽ giúp tăng thuận tiện cho khách hàng, giúp họ có thêm doanh thu và ngược lại, cửa hàng nào không có sẽ bị mất khách. Tức là, thị trường sẽ tự điều tiết việc này mà không cần có sự can thiệp của Nhà nước.
Một số chuyên gia về thị trường cũng cho rằng, nhiều nội dung trong dự thảo không phù hợp với tình hình hiện nay.
Đồng quan điểm về việc không phù hợp thực tế, bà Vũ Thị Hậu, Chủ tịch Hiệp hội Bán lẻ Việt Nam cũng nhận xét, các tiêu chí quy định về phát triển các loại hình hạ tầng thương mại mà Bộ Công Thương đang dự thảo quá chi tiết, thiếu khả thi và không phù hợp với bối cảnh phát triển các loại hình thương mại bán lẻ hiện đại.
Đại diện Hiệp hội Bán lẻ Việt Nam cũng cho biết đang gửi lấy ý kiến các doanh nghiệp bán lẻ thành viên và sẽ có góp ý để các quy định này thực tế hơn khi được ban hành.
Ông Vũ Vinh Phú, chuyên gia về thương mại, cũng cho rằng các tiêu chí về cửa hàng tiện lợi, siêu thị... tại dự thảo này "phần lớn là quy định mang tính cơ học". Các tiêu chí về hành chính này giúp dễ quản lý, kiểm tra nhưng không phù hợp thực tế...
Bà Nguyễn Thị Minh Thảo, Trưởng Ban nghiên cứu môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh (Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương) chia sẻ: "Tôi cảm thấy Bộ Công Thương có vẻ đang can thiệp hơi sâu vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Nếu các điều kiện kinh doanh này giả sử thực sự cần thiết thì Bộ Công Thương hoàn toàn có thể đưa vào Nghị định. Nhưng thực tế, có những điều kiện đưa ra thực sự vô lý, không sát thực tiễn".
Theo ghi nhận tại một số cửa hàng tiện ích, khách hàng ở khu vực nào cũng được phục vụ và không giới hạn thời chỉ cần tìm cửa hàng gần nhất để giảm phí giao hàng. Ngoài ra, hiện nay, người mua muốn giao hàng tận nhà có thể đặt trực tiếp trên những ứng dụng đặt xe như Grab, Lazada,... hoặc liên hệ hotline để được hỗ trợ.
Như vậy, dự thảo quy định đối tượng phục vụ là khách mua hàng trong phạm vi 500m mà Bộ Công Thương vừa đưa ra có đang gây ra nhiều khó khăn cho những hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện lợi.
Anh Đào