Lượng khí đốt dự trữ của Liên minh châu Âu (EU) đang ở mức thấp nhất trong nhiều năm, trong khi khu vực ngày càng phụ thuộc vào khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) trên thị trường quốc tế. Nếu nguồn cung từ Qatar tiếp tục gián đoạn và mùa đông khắc nghiệt, châu Âu có thể phải đối mặt với một đợt tăng giá khí đốt mới.
Kho dự trữ thấp, thị trường khí đốt đứng trước rủi ro lớn
Theo dữ liệu từ Mạng lưới các Cơ sở hạ tầng Khí đốt châu Âu (Gas Infrastructure Europe), các kho chứa khí đốt của EU hiện mới đạt gần 58% công suất. Đây là mức thấp nhất tại cùng thời điểm kể từ khi dữ liệu được ghi nhận năm 2011 và thấp hơn khoảng 12 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái.
Tình trạng này khiến châu Âu đứng trước bài toán khó khi mùa đông đang đến gần. Khu vực hiện tiêu thụ ít khí đốt hơn so với năm 2022 và đã tăng đáng kể tỷ trọng năng lượng tái tạo, nhưng vẫn cần nguồn khí nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu khi thời tiết lạnh.
Dự trữ khí đốt của châu Âu đang ở mức thấp kỷ lục.
Rủi ro càng lớn khi châu Âu đã chuyển từ nguồn khí đốt đường ống của Nga sang LNG mua trên thị trường quốc tế. Điều này giúp đa dạng hóa nguồn cung nhưng đồng thời khiến khu vực phải cạnh tranh trực tiếp với các khách hàng lớn khác, đặc biệt là châu Á.
Cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022 cho thấy mức độ nhạy cảm của thị trường. Khi Nga cắt giảm nguồn cung cho châu Âu, các doanh nghiệp đồng loạt tăng mua dự trữ, đẩy giá khí đốt có thời điểm vượt 300 euro/MWh. EU sau đó đặt mục tiêu nâng tỷ lệ lấp đầy kho chứa lên 90% trước tháng 11 và điều chỉnh xuống 80% trước tháng 12 để hạn chế tình trạng mua gom trong thời gian ngắn.
Trong năm nay, nguồn LNG được kỳ vọng sẽ bù đắp phần thiếu hụt dự trữ. Tuy nhiên, xung đột tại Iran và việc Eo biển Hormuz bị phong tỏa từ cuối tháng 2 đã làm gián đoạn khoảng 20% nguồn cung LNG toàn cầu từ Qatar.
Giá khí đốt tại châu Âu theo đó tăng gần gấp đôi vào cuối tháng 7, từ khoảng 31 euro/MWh trước xung đột lên gần 60 euro/MWh. Sau đó, giá giảm về khoảng 53 euro/MWh khi kỳ vọng về một thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran được nối lại.
Dự trí khí đốt của EU giảm xuống mức thấp kỷ lục (Nguồn: Reuters,GIE)
Theo Energy Aspects, giá khí đốt trong mùa đông năm nay có thể dao động 60-80 euro/MWh, tùy thuộc vào thời điểm hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz được khôi phục.
Trong kịch bản nguồn LNG từ Qatar tiếp tục gián đoạn và thời tiết lạnh hơn bình thường, giá khí đốt giao ngay bình quân có thể lên tới 110 euro/MWh trong giai đoạn từ tháng 11 đến tháng 3. Khi đó, lượng khí trong kho dự trữ có thể giảm xuống khoảng 10% công suất vào cuối tháng 3.
Nếu muốn duy trì tỷ lệ dự trữ an toàn ở mức 16%, giá khí đốt bình quân thậm chí có thể tăng lên 210 euro/MWh.
Phụ thuộc LNG, châu Âu khó tránh áp lực giá
So với năm 2022, vị thế năng lượng của châu Âu đã thay đổi đáng kể. Khu vực này tiêu thụ ít khí đốt hơn, phát triển mạnh năng lượng tái tạo và nhanh chóng mở rộng hệ thống tiếp nhận LNG.
Tuy nhiên, sự chuyển dịch này cũng làm tăng mức độ phụ thuộc của châu Âu vào thị trường LNG toàn cầu. Không còn dựa nhiều vào các hợp đồng khí đốt đường ống dài hạn với mức giá tương đối ổn định, các doanh nghiệp châu Âu có thể phải mua LNG với giá cao nếu nhu cầu tăng mạnh trong mùa đông.
Ông David Lewis, chuyên gia phân tích cấp cao tại Wood Mackenzie, cho rằng lượng khí dự trữ thấp đang đặt châu Âu vào tình thế rủi ro. Nếu xuất hiện mùa đông khắc nghiệt hoặc các đợt rét kéo dài, khu vực có thể phải giảm nhu cầu tiêu thụ và chấp nhận mức giá cao hơn để bảo đảm nguồn cung.
Các cơ sở lưu trữ của EU có tổng sức chứa hơn 102 tỷ m3 khí đốt. Lượng khí có thể rút từ các kho này đủ đáp ứng khoảng 30% nhu cầu trong một mùa đông thông thường.
Ủy ban châu Âu vẫn cho rằng mục tiêu lấp đầy 80% công suất kho chứa có thể bảo đảm nguồn cung trong mùa đông và hoàn toàn khả thi về mặt kỹ thuật. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích không đồng tình với đánh giá này và dự báo tỷ lệ lấp đầy trước mùa đông chỉ đạt khoảng 67-76%.
Để đạt mức dự trữ cao hơn, các doanh nghiệp châu Âu sẽ phải cạnh tranh mua LNG với khách hàng châu Á - những bên cũng đang tìm nguồn thay thế cho các lô hàng thường vận chuyển qua Eo biển Hormuz.
Ông Jacob Mandel, Trưởng nhóm nghiên cứu tại Aurora Energy Research, nhận định với mặt bằng giá hiện tại, thị trường gần như không có đủ động lực tài chính để nhanh chóng lấp đầy các kho chứa. Theo ông, để đạt mục tiêu 80% trước mùa đông, tốc độ bơm khí vào kho phải đạt mức kỷ lục và có thể cần sự hỗ trợ từ chính phủ.
Trong khi đó, các chính phủ châu Âu chưa mặn mà với việc can thiệp trực tiếp vào thị trường. EU cũng vẫn duy trì kế hoạch cấm nhập khẩu LNG từ Nga vào cuối năm nay.
Theo các chuyên gia, bất kể giá khí đốt tăng đến mức nào, phần lớn chi phí cuối cùng vẫn có khả năng chuyển sang người tiêu dùng và doanh nghiệp. Điều này đồng nghĩa hóa đơn năng lượng có thể tiếp tục tăng trong mùa đông năm nay và cả mùa đông năm sau.
Hoàng Hậu (Theo Reuters)