ESG cần được gắn với khả năng tạo ra giá trị của doanh nghiệp

ESG không nên được nhìn nhận đơn thuần là yêu cầu công bố thông tin hay một nghĩa vụ tuân thủ mới, mà ngày càng gắn với chiến lược kinh doanh, quản trị rủi ro, hiệu quả hoạt động và khả năng tạo ra giá trị của doanh nghiệp.

ESG không chỉ là câu chuyện về báo cáo hay công bố thông tin

Phát biểu tại hội thảo trong khuôn khổ Diễn đàn Năng suất Chất lượng Quốc gia 2026, TS. Trần Hậu Ngọc - Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, Giám đốc APO Việt Nam cho biết, năng suất và phát triển bền vững ngày càng có mối quan hệ chặt chẽ trong quá trình phát triển của doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, thúc đẩy năng suất xanh và triển khai ESG đang nhận được sự quan tâm ngày càng lớn từ cộng đồng quốc tế cũng như các tổ chức, doanh nghiệp tại Việt Nam.

Theo đó, ESG không chỉ là câu chuyện về báo cáo hay công bố thông tin. Điều quan trọng hơn là đưa các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị vào hoạt động quản lý và thực tiễn của tổ chức, doanh nghiệp, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động, sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn và hướng tới phát triển bền vững. Ngày nay, ESG và chuyển đổi xanh không còn chỉ là vấn đề quan tâm của các tập đoàn đa quốc gia lớn. Những yêu cầu từ thị trường quốc tế, nhà đầu tư, khách hàng và các chuỗi cung ứng toàn cầu đang ngày càng tác động trực tiếp tới các doanh nghiệp ở mọi quy mô. 

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp đang tham gia hoặc có định hướng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế, xu hướng này vừa đặt ra những thách thức mới, vừa mở ra những cơ hội quan trọng. Việc đáp ứng các yêu cầu về phát triển bền vững có thể đòi hỏi doanh nghiệp đầu tư nguồn lực, nâng cao năng lực và điều chỉnh phương thức quản trị. Tuy nhiên, nếu sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, giảm lãng phí, tăng cường năng lực quản trị và tận dụng tốt dữ liệu, những thay đổi này không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của thị trường mà còn trực tiếp nâng cao năng suất, khả năng thích ứng và năng lực cạnh tranh trong dài hạn.

Chính vì vậy, TS. Trần Hậu Ngọc cho rằng, ESG không nên được nhìn nhận đơn thuần là một yêu cầu về báo cáo hay tuân thủ; ESG cần được gắn với quá trình cải thiện năng suất và tạo ra những kết quả thực chất trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Động lực nâng cao năng suất và đầu tư xanh cho doanh nghiệp

Theo PGS. TS Nguyễn Hồng Quân - Giám đốc Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế Tuần hoàn (ICED), Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh cho rằng, ESG không nên chỉ được nhìn nhận như một chi phí tuân thủ mà có thể trở thành động lực nâng cao năng suất và đầu tư xanh cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, PGS. TS Nguyễn Hồng Quân cho rằng quá trình triển khai ESG tại doanh nghiệp Việt Nam đang gặp bốn rào cản đáng chú ý. Tài liệu dẫn số liệu của PwC Vietnam cho thấy 32% hội đồng quản trị doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn không tham gia vào ESG, trong khi chỉ 13% thể hiện vai trò lãnh đạo chủ động, mang tính chiến lược.

Khoảng cách về năng lực cũng là trở ngại khi 61% doanh nghiệp chưa cam kết thực hiện ESG cho rằng thiếu hụt kiến thức là rào cản chính. Bên cạnh đó, dù 82% doanh nghiệp có thu thập dữ liệu ESG, chỉ khoảng một phần mười ứng dụng công cụ phân tích kinh doanh để chuyển dữ liệu thành các nhận định có giá trị chiến lược.

PGS. TS Nguyễn Hồng Quân cũng nhấn mạnh kinh tế tuần hoàn là cơ chế vận hành giúp biến các nguyên tắc ESG theo IWA 48:2024 thành hành động và số liệu có thể đo lường. Việt Nam đã có khung chính sách với Quyết định 222/QĐ-TTg và khung kỹ thuật toàn cầu IWA 48; bước tiếp theo là chuyển hóa các khung này thành hành động cụ thể tại doanh nghiệp.

Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về triển khai ESG nhằm thúc đẩy năng suất xanh, bà Yulia Dobrolyubova, Chuyên gia APO - Trưởng bộ phận Phát triển bền vững doanh nghiệp và Biến đổi khí hậu khu vực châu Á - Thái Bình Dương cho biết, yêu cầu đối với doanh nghiệp đang chuyển mạnh từ việc tuân thủ sang quản trị rủi ro, cơ hội và tạo giá trị. Các bên liên quan ngày càng đòi hỏi doanh nghiệp minh bạch hơn trong thực hiện và báo cáo ESG.

Theo bà Yulia Dobrolyubova, khoảng 96% trong số 250 doanh nghiệp lớn nhất thế giới xét theo doanh thu đã thực hiện báo cáo về phát triển bền vững; 93% nhà đầu tư vốn cổ phần tư nhân được khảo sát trên toàn cầu cho rằng tập trung vào ESG sẽ tạo ra những cơ hội đầu tư mạnh mẽ.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, các yêu cầu phát triển bền vững của EU đang làm gia tăng yêu cầu về dữ liệu khí hậu, chuỗi cung ứng, phát thải khí nhà kính, truy xuất nguồn gốc và tính bền vững của sản phẩm.

Đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) xuất khẩu sang EU, khuyến nghị được đưa ra là bắt đầu bằng việc đánh giá mức độ trưởng thành, đối chiếu hoạt động hiện tại với một khuôn khổ quốc tế được công nhận; tận dụng các chứng nhận sẵn có như ISO 9001, ISO 14001; ưu tiên những vấn đề ESG mà khách hàng và các bên liên quan quan tâm, đồng thời chủ động tính toán chi phí cho các hoạt động ESG trong kế hoạch đầu tư.

Nguyễn Trang