Không còn dừng ở mỹ phẩm, thực phẩm chức năng hay hàng hiệu đắt tiền, hàng giả đang len sâu vào những mặt hàng bình dân xuất hiện hằng ngày trong mỗi gia đình. Hơn 22 tấn gạo, trên 1.200 gói chè cùng hàng chục tấn đường cát giả vừa bị phát hiện cho thấy gian thương đang chuyển hướng tới nhóm sản phẩm có sức tiêu thụ lớn, dễ trà trộn và ít bị người mua nghi ngờ.
Hàng bình dân khoác bao bì của thương hiệu nổi tiếng
Một túi gạo, gói chè hay bao đường thường không khiến người tiêu dùng cảnh giác như khi mua thuốc, mỹ phẩm hoặc hàng hiệu. Phần lớn người mua lựa chọn dựa trên tên gọi quen thuộc, hình thức bao bì và địa chỉ bán hàng. Chính tâm lý ấy đang tạo ra khoảng trống để những sản phẩm không đúng nguồn gốc len vào thị trường.
Đầu tháng 8/2026, Công an tỉnh Lào Cai đã khởi tố hai bị can về hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, sau khi phát hiện hơn 22 tấn gạo được đóng trong bao bì mang nhãn “Gạo Séng Cù Mường Khương”.
Theo kết quả điều tra ban đầu, hai cơ sở thu mua thóc có nguồn gốc từ khu vực Bản Xèo, Mường Vi, sau đó xay xát, đóng gói thành sản phẩm mang tên loại gạo đặc sản nổi tiếng của Mường Khương để bán ra thị trường.
Tại hộ kinh doanh Quân Lan, lực lượng chức năng thu giữ 590 bao loại 5 kg, 800 bao loại 10 kg, tổng trọng lượng gần 11 tấn, trị giá hơn 350 triệu đồng. Tại Công ty TNHH hai thành viên Nông sản Biên Ly, cơ quan chức năng thu giữ 2.240 túi gạo loại 5 kg, tổng trọng lượng 11,2 tấn, trị giá hơn 377 triệu đồng.
Đáng chú ý, ngoài lượng gạo thành phẩm, lực lượng chức năng còn phát hiện hơn 17.000 vỏ bao bì ghi nhãn “Gạo Séng Cù Mường Khương” chưa sử dụng. Con số này cho thấy nếu không được phát hiện kịp thời, lượng hàng được đưa ra thị trường có thể còn lớn hơn nhiều.
Thủ đoạn trong vụ việc không nằm ở công nghệ phức tạp. Giá trị của sản phẩm được nâng lên chủ yếu nhờ thay đổi bao bì và gắn tên một vùng sản xuất đã có uy tín. Người mua khó nhận biết bằng mắt thường bởi gạo bên trong vẫn là gạo thật, chỉ có điều không đúng nguồn gốc, giống gạo và chất lượng như thông tin thể hiện trên nhãn.
Lợi dụng vào danh tiếng của sản phẩm, các đối tượng đã đóng loại gạo khác và in mác của gạo Séng Cù Mường Khương
Một vụ việc tương tự vừa được phát hiện tại Bắc Ninh. Ngày 10/8, Đội Quản lý thị trường số 10 phối hợp Công an phường Từ Sơn kiểm tra Hộ kinh doanh Chè Bảo Ngọc, phát hiện hơn 1.200 gói chè thành phẩm có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu, địa chỉ của các cơ sở sản xuất chè nổi tiếng tại Đà Nẵng.
Lực lượng chức năng tạm giữ 1.010 gói Chè Liên và 210 gói Chè Thái, mỗi gói có trọng lượng 300 gram. Chủ cơ sở chưa xuất trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc của hàng hóa, nguyên liệu và bao bì tại xưởng.
Ngoài thành phẩm, đoàn kiểm tra còn niêm phong đường mía, trân châu, bột béo, kem đặc, bột rau câu, siro, hoa quả cùng máy đóng gói tự động và hàng chục kilôgam bao bì in sẵn nhãn hiệu. Hồ sơ đang tiếp tục được củng cố để xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và kinh doanh hàng giả.
Nếu gạo giả mượn danh vùng sản xuất thì các gói chè lại dựa vào tên tuổi của một món ăn đã trở nên quen thuộc với khách hàng. Trong cả hai trường hợp, thứ bị sao chép không chỉ là bao bì mà còn là uy tín được doanh nghiệp, hộ kinh doanh chân chính gây dựng trong nhiều năm.
Lợi nhuận trên từng gói nhỏ, rủi ro đối với thị trường lại rất lớn
Đường cát cũng đang trở thành mục tiêu của các cơ sở làm giả. Tháng 7/2026, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Cà Mau phát hiện 10 người đang sản xuất, đóng gói đường tại kho của một doanh nghiệp ở phường Bạc Liêu.
Theo cơ quan công an, đường kính trắng được pha với nước theo tỷ lệ khoảng 400 kg đường và 6 lít nước, sau đó đưa vào bao giấy loại 12 kg, đóng dấu giả nhãn hiệu của một doanh nghiệp khác để tiêu thụ.
Lực lượng chức năng thu giữ khoảng 70 tấn đường, trong đó khoảng 10 tấn đã được pha trộn, đóng gói giả nhãn hiệu; đồng thời tạm giữ hai hệ thống máy trộn thủ công. Tại thời điểm kiểm tra, cơ sở không có giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
Trước đó, tại Đồng Tháp, giám đốc một doanh nghiệp cũng bị khởi tố sau khi lực lượng chức năng phát hiện 212 bao đường in chữ nước ngoài, không rõ nguồn gốc được san chiết sang bao bì mang nhãn hiệu của hai công ty mía đường trong nước. Sản phẩm sau khi “thay áo” đã được đưa lên xe tải, chuẩn bị bán ra thị trường.
Hình ảnh giả mạo thương hiệu chè nổi tiếng của Đà Nẵng. Ảnh: (Chi cục QLTT tỉnh Bắc Ninh)
Những vụ việc này cho thấy hàng thiết yếu có nhiều đặc điểm hấp dẫn đối với gian thương. Nhu cầu sử dụng lớn, sản phẩm được mua lặp lại thường xuyên và hệ thống phân phối trải rộng từ siêu thị, chợ dân sinh đến cửa hàng tạp hóa, bếp ăn, quán giải khát. Mỗi sản phẩm có thể chỉ tạo ra khoản chênh lệch nhỏ, nhưng khi được tiêu thụ với khối lượng hàng chục tấn, lợi nhuận bất chính không còn nhỏ.
Bao bì ngày càng đẹp cũng vô tình trở thành công cụ che giấu nguồn gốc. Một loại gạo bình thường có thể được “nâng cấp” thành đặc sản vùng miền; đường trôi nổi biến thành sản phẩm của nhà máy có tên tuổi; nguyên liệu không rõ nguồn gốc được đóng thành món chè mang thương hiệu quen thuộc.
Nguy cơ ở đây không chỉ là người mua phải trả tiền cao hơn giá trị thật. Khi nguồn nguyên liệu, điều kiện chế biến và quá trình bảo quản không được kiểm soát, không ai có thể bảo đảm sản phẩm đáp ứng các chỉ tiêu về vi sinh vật, phụ gia hay vệ sinh an toàn thực phẩm.
Theo Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, trong sáu tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ và xử lý 67.937 vụ buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, tăng 36,66% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó có 5.723 vụ liên quan hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đáng chú ý, mạng xã hội và thương mại điện tử đang được sử dụng ngày càng nhiều để tiêu thụ hàng vi phạm.
Đối với người tiêu dùng, mức giá rẻ bất thường vẫn là dấu hiệu cần thận trọng. Khi mua gạo đặc sản, chè đóng gói hoặc đường mang thương hiệu, người mua nên kiểm tra tên và địa chỉ đơn vị sản xuất, mã truy xuất, tình trạng nguyên vẹn của bao bì và hóa đơn bán hàng. Sản phẩm mang tên thương hiệu nổi tiếng nhưng được bán qua tài khoản cá nhân, không có địa chỉ kinh doanh rõ ràng cần được cân nhắc kỹ.
Gạo, chè hay đường đều là những mặt hàng nhỏ trong giỏ hàng hằng ngày. Nhưng khi hàng giả đã đi vào chính những sản phẩm tưởng như bình thường nhất, cuộc chiến bảo vệ người tiêu dùng cũng phải bắt đầu từ từng bao gạo, gói chè và cân đường trên quầy hàng.
Quốc Toản