Giá cao su thế giới đang bước vào giai đoạn tăng mạnh nhất trong gần một thập kỷ, nhờ nguồn cung thắt chặt, giá dầu leo thang và những bất ổn địa chính trị tại Trung Đông. Diễn biến tích cực này mở ra cơ hội cải thiện lợi nhuận cho các doanh nghiệp cao su Việt Nam, song cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về đa dạng hóa thị trường và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững.
Giá cao su lên mức cao nhất nhiều năm, doanh nghiệp hưởng lợi
Theo ghi nhận tại các sàn giao dịch lớn ở châu Á, giá cao su liên tục tăng trong tháng 5/2026. Chỉ trong khoảng 20 ngày đầu tháng, giá cao su tại Nhật Bản, Trung Quốc và Thái Lan đã tăng từ 3,3% đến 7,8%.
Tại Sở Giao dịch Hàng hóa Osaka (OSE) của Nhật Bản, giá cao su RSS3 kỳ hạn tháng 6/2026 dao động quanh mức 223 Yên/kg, tăng 3,3% so với cuối tháng trước. Trên Sàn Giao dịch Thượng Hải (SHFE), giá cao su tự nhiên giao tháng 6 đạt khoảng 17.500 Nhân dân tệ/tấn, tăng gần 5% so với cuối tháng 4.
Các chuyên gia nhận định, căng thẳng Mỹ - Iran là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy giá cao su tăng mạnh. Khi giá dầu thế giới leo thang, chi phí sản xuất cao su tổng hợp tăng theo, khiến nhu cầu đối với cao su tự nhiên được cải thiện đáng kể.
Giá thu mua mủ cao su trong nước đang duy trì ở vùng cao trong nhiều năm trở lại đây. (Ảnh minh hoạ/TL)
Tại Việt Nam, đà tăng của thị trường thế giới nhanh chóng phản ánh lên giá thu mua trong nước. Hiện Công ty Cao su Bình Long thu mua mủ nước tại nhà máy với giá 505 đồng/độ TSC, trong khi giá thu mua tại đội sản xuất đạt 495 đồng/độ TSC. Giá mủ tạp DRC 60% được thu mua ở mức 18.000 đồng/kg - thuộc vùng giá cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.
Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), giá cao su tự nhiên trong tháng 5 đã có thời điểm chạm mức cao nhất trong gần 10 năm, góp phần cải thiện đáng kể hiệu quả sản xuất kinh doanh của nhiều doanh nghiệp trong ngành.
Ngoài yếu tố cung - cầu thực tế, hoạt động đầu cơ trên các sàn giao dịch hàng hóa cũng góp phần đẩy giá cao su tăng nhanh. Khi xuất hiện lo ngại về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung, nhiều quỹ đầu tư đã gia tăng vị thế mua, qua đó hỗ trợ giá hợp đồng tương lai liên tục đi lên.
Thách thức từ thị trường xuất khẩu và yêu cầu phát triển bền vững
Dù triển vọng thị trường đang tích cực, các chuyên gia cho rằng ngành cao su Việt Nam vẫn phải đối mặt với không ít thách thức, đặc biệt là sự phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc.
Số liệu từ Hiệp hội Cao su Việt Nam (VRA) cho thấy, trong 4 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc nhập khẩu hơn 292.000 tấn cao su từ Việt Nam, chiếm trên 69% tổng kim ngạch xuất khẩu cao su thiên nhiên của cả nước.
Việc tập trung quá lớn vào một thị trường khiến ngành cao su dễ bị tác động bởi các thay đổi về chính sách thương mại và nhu cầu tiêu thụ. Đáng chú ý, Trung Quốc đang xem xét mở rộng các chính sách ưu đãi thuế nhập khẩu đối với một số quốc gia châu Phi, làm gia tăng áp lực cạnh tranh đối với cao su Việt Nam trong thời gian tới.
Bên cạnh đó, các thị trường lớn như Liên minh châu Âu (EU) đang ngày càng siết chặt các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Quy định chống mất rừng của EU dự kiến được triển khai trong giai đoạn 2026 - 2027 được đánh giá là một trong những rào cản đáng chú ý đối với ngành cao su.
Theo ông Lê Thanh Hưng - Chủ tịch Hiệp hội Cao su Việt Nam, ngành cao su cần đẩy mạnh chuyển đổi xanh, hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc, đổi mới công nghệ nhằm giảm phát thải và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm.
Bên cạnh việc mở rộng thị trường xuất khẩu, các doanh nghiệp cần chú trọng phát triển các sản phẩm chế biến sâu, nâng cao khả năng tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu và chủ động thích ứng với các yêu cầu mới của thị trường quốc tế.
Các chuyên gia nhận định, giai đoạn 2026 - 2030 vẫn mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho ngành cao su khi nhu cầu tại các thị trường Trung Đông, Ấn Độ và châu Phi tiếp tục gia tăng, đồng thời các hiệp định thương mại tự do ngày càng phát huy hiệu quả. Nếu tận dụng tốt cơ hội và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững, ngành cao su Việt Nam hoàn toàn có thể duy trì đà tăng trưởng trong những năm tới.
Đinh Toàn (t/h)