Trong khi trên mạng xã hội, nhiều nhà máy vẫn liên tục quảng bá thị trường mỹ phẩm còn nhiều dư địa, mời gọi cá nhân, doanh nghiệp xây dựng thương hiệu riêng, một nhà máy mới hoạt động khoảng 3 năm tại Tây Ninh bất ngờ được rao chuyển nhượng. Diễn biến này đặt ra câu hỏi lớn, phải chăng năng lực gia công mỹ phẩm đang tăng nhanh hơn nhu cầu thực tế của thị trường?
Nhà máy còn mới chủ đã tìm người chuyển nhượng
Chỉ cần tìm kiếm các cụm từ liên quan đến “gia công mỹ phẩm”, “xây dựng thương hiệu mỹ phẩm riêng” trên mạng xã hội, người dùng dễ dàng bắt gặp hàng loạt quảng cáo của các doanh nghiệp sản xuất.
Nhiều đơn vị giới thiệu hệ thống nhà xưởng hiện đại, dây chuyền khép kín, hỗ trợ từ nghiên cứu công thức, thiết kế bao bì, công bố sản phẩm đến hoàn thiện hàng hóa. Thông điệp phổ biến là chỉ cần có ý tưởng hoặc một khoản vốn nhất định, khách hàng có thể nhanh chóng sở hữu thương hiệu mỹ phẩm của riêng mình.
Giữa lúc thị trường gia công vẫn được quảng bá đầy hấp dẫn, một thông tin theo chiều ngược lại bất ngờ xuất hiện. Theo ghi nhận, trên mạng xã hội đang có quảng cáo chuyển nhượng một nhà máy mỹ phẩm với diện tích khoảng 1.000 m². Nội dung quảng cáo giới thiệu cơ sở được đầu tư theo tiêu chuẩn cGMP, máy móc còn mới khoảng 95%, hồ sơ pháp lý đầy đủ và có khả năng sản xuất nhiều nhóm hàng như skincare, haircare, makeup và homecare.
Trong vai người có nhu cầu tìm mua nhà máy, phóng viên đã liên hệ với phía đăng thông tin chuyển nhượng. Người này cho biết cơ sở đặt tại tỉnh Tây Ninh, mới hoạt động khoảng 3 năm.
Theo người tư vấn, hệ thống máy móc vẫn còn khá mới, ước tính khoảng 95%. Trong thời gian hoạt động, nhà máy cũng từng nhận gia công sản phẩm cho nhiều thương hiệu mỹ phẩm đã được đưa ra thị trường.
Chính những thông tin này khiến việc chuyển nhượng trở nên đáng chú ý. Thông thường, đối với một nhà máy sản xuất, ba năm chưa phải khoảng thời gian quá dài. Nếu máy móc, dây chuyền vẫn còn mới, cơ sở sản xuất đã đi vào hoạt động và từng có khách hàng gia công, về lý thuyết doanh nghiệp đã vượt qua một phần giai đoạn đầu tư ban đầu tương đối tốn kém.
Bởi vậy, việc một nhà máy như vậy xuất hiện trên thị trường chuyển nhượng có thể khiến người quan sát đặt câu hỏi về hiệu quả khai thác công suất của ngành gia công mỹ phẩm hiện nay.
Tất nhiên, chỉ từ một trường hợp chưa thể kết luận doanh nghiệp chuyển nhượng vì kinh doanh khó khăn. Chủ sở hữu có thể thay đổi chiến lược đầu tư, tái cơ cấu tài chính hoặc chuyển sang lĩnh vực khác…
Một nhà máy rao tin chuyển nhượng chưa đủ để khẳng định thị trường gia công mỹ phẩm đang đi xuống, song rất có thể đây là tín hiệu sớm cho thấy nguồn cung đang tăng nhanh hơn nhu cầu thực tế của thị trường.
Tuy nhiên, điều đáng bàn nằm ở bối cảnh rộng hơn của thị trường. Trong vài năm qua, gia công mỹ phẩm phát triển khá nhanh khi nhu cầu xây dựng thương hiệu riêng gia tăng. Thay vì đầu tư hàng chục tỷ đồng xây dựng nhà máy, nhiều cá nhân, spa, clinic hoặc doanh nghiệp phân phối lựa chọn thuê các đơn vị có sẵn dây chuyền sản xuất.
Mô hình này từng tạo cơ hội lớn cho các nhà máy OEM, ODM. Nhưng khi ngày càng nhiều cơ sở cùng tham gia thị trường, bài toán có thể dần chuyển từ “có đủ năng lực sản xuất hay không” sang “có đủ đơn hàng để sản xuất hay không”.
Một trong những biểu hiện dễ nhận thấy hiện nay là hoạt động tìm kiếm khách hàng gia công diễn ra khá mạnh trên môi trường trực tuyến.
Không ít nhà máy chủ động chạy quảng cáo tới những người đang kinh doanh spa, mỹ phẩm hoặc có nhu cầu khởi nghiệp. Khách hàng được chào mời từ khâu lên ý tưởng sản phẩm, lựa chọn công thức, thiết kế nhãn hiệu đến sản xuất thành phẩm.
Ở chiều ngược lại, sau khi sản phẩm được đưa ra thị trường, nhiều thương hiệu lại tiếp tục bước vào một cuộc đua khác: tìm nhà phân phối, đại lý và cộng tác viên để tiêu thụ hàng hóa.
Trên mạng xã hội, những thông tin như “tuyển nhà phân phối”, “chiết khấu cao”, “hỗ trợ marketing”, “xây dựng hệ thống đại lý” xuất hiện ngày càng phổ biến trong lĩnh vực mỹ phẩm.
Khi cuộc đua chuyển từ mở nhà máy sang tìm đơn hàng
Chuỗi vận động này cho thấy một nghịch lý đáng chú ý, nhà máy phải tìm người đặt gia công, thương hiệu sau khi có sản phẩm lại phải tìm người bán, còn các đại lý cuối cùng phải cạnh tranh để tìm người tiêu dùng.
Nếu tốc độ xuất hiện thương hiệu mới nhanh hơn tốc độ tăng nhu cầu sử dụng mỹ phẩm, áp lực sẽ dồn ngược trở lại toàn bộ chuỗi cung ứng.
Đây chính là thời điểm nguy cơ cung vượt cầu có thể bắt đầu xuất hiện. Một nhà máy dù sở hữu dây chuyền hiện đại nhưng nếu hoạt động dưới công suất trong thời gian dài vẫn phải gánh hàng loạt chi phí cố định như nhà xưởng, nhân sự, bảo trì máy móc, hệ thống quản lý chất lượng, điện nước và các thủ tục liên quan tới hoạt động sản xuất.
Ảnh: Minh họa
Trong khi đó, rào cản để hình thành một thương hiệu mỹ phẩm theo phương thức thuê gia công hiện nay không quá lớn so với việc tự đầu tư nhà máy. Chính điều này có thể thúc đẩy số lượng thương hiệu tăng nhanh nhưng cũng khiến vòng đời của nhiều nhãn hàng trở nên ngắn hơn.
Một người kinh doanh có thể đặt vài sản phẩm, xây dựng thương hiệu rồi bán chủ yếu qua Facebook, TikTok hoặc hệ thống cộng tác viên. Nếu tiêu thụ tốt, họ tiếp tục đặt hàng. Nhưng nếu sản phẩm không tạo được chỗ đứng, đơn hàng có thể dừng lại chỉ sau vài đợt sản xuất.
Bởi vậy, câu chuyện của nhà máy tại Tây Ninh đáng chú ý không phải vì một cơ sở sản xuất được rao bán, mà bởi nó xuất hiện giữa thời điểm hoạt động quảng cáo tìm khách gia công và tuyển hệ thống bán hàng đang diễn ra mạnh mẽ.
Nếu thời kỳ đầu, lợi thế thuộc về những doanh nghiệp có nhà máy, dây chuyền và khả năng sản xuất thì giai đoạn tiếp theo, lợi thế có thể thuộc về những đơn vị sở hữu thương hiệu mạnh, hệ thống phân phối thực chất và lượng người tiêu dùng ổn định.
Nhà máy hiện đại nhưng thiếu đơn hàng sẽ khó vận hành hiệu quả. Thương hiệu có sản phẩm đẹp nhưng không có khách hàng cuối cùng cũng khó tồn tại.
Do đó, chưa đủ cơ sở để khẳng định ngành gia công mỹ phẩm đang “thoái trào”, nhưng việc một nhà máy mới hoạt động khoảng 3 năm, máy móc được giới thiệu còn mới 95% đã tìm người tiếp quản là một tín hiệu đáng để thị trường lưu ý.
Nếu trong thời gian tới tiếp tục xuất hiện thêm các nhà máy rao bán, sang nhượng, thu hẹp hoạt động hoặc tăng mạnh chính sách tìm kiếm khách gia công, khi đó câu chuyện “cung vượt cầu” sẽ không còn đơn thuần là một giả thiết.
Và phía sau những quảng cáo về một thị trường mỹ phẩm đầy tiềm năng, cuộc cạnh tranh thực sự có thể đã chuyển sang giai đoạn khốc liệt hơn, nhà máy nhiều hơn, thương hiệu nhiều hơn, nhưng người tiêu dùng và sức mua không thể tăng với tốc độ tương ứng.
Quốc Toản