Giá dầu thế giới bất ngờ tăng mạnh trở lại khi những bất ổn tại Trung Đông chưa được tháo gỡ. Nếu mặt bằng giá dầu duy trì ở mức cao, sức ép không chỉ dừng ở giá xăng dầu trong nước mà có thể lan sang vận tải, logistics, sản xuất và cuối cùng là giá hàng hóa tới tay người tiêu dùng.
Giá dầu áp sát 90 USD/thùng, vận tải đứng trước áp lực chi phí
Thị trường dầu thế giới những ngày gần đây liên tục biến động mạnh sau một khoảng thời gian có dấu hiệu hạ nhiệt. Theo Reuters, sau khi tăng khoảng 5% trong phiên đầu tuần, ngày 11/8 giá dầu Brent có thời điểm lên tới 90,03 USD/thùng, mức cao nhất kể từ cuối tháng 7. Sau đó giá dầu hạ nhiệt về khoảng 87,22 USD/thùng; dầu WTI của Mỹ ở khoảng 81,77 USD/thùng. Nguyên nhân chính vẫn đến từ những bất ổn liên quan tới Trung Đông và triển vọng khôi phục hoạt động bình thường qua eo biển Hormuz.
Điểm đáng chú ý là thị trường dầu hiện phản ứng rất nhạy với các thông tin địa chính trị. Chỉ một tín hiệu tích cực về đàm phán có thể khiến giá giảm, nhưng khi triển vọng thỏa thuận trở nên kém chắc chắn, giá dầu lại nhanh chóng bật tăng. Điều này đồng nghĩa áp lực đối với các nước nhập khẩu nhiên liệu và các nền kinh tế có hoạt động vận tải lớn vẫn chưa thể xem là đã qua.
Đối với Việt Nam, biến động này đáng chú ý bởi giá xăng dầu trong nước được điều hành bám theo diễn biến của giá thành phẩm xăng dầu trên thị trường thế giới, đồng thời tính đến tỷ giá và các yếu tố cấu thành giá. Bộ Công Thương cho biết việc điều hành nhằm phản ánh xu hướng thế giới nhưng vẫn phải bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Thực tế từ đầu năm 2026 cho thấy giá nhiên liệu có khả năng tác động khá nhanh tới chỉ số giá tiêu dùng. Theo Cơ quan Thống kê Quốc gia, trong tháng 6/2026, khi giá xăng trong nước giảm 10,05% và dầu diesel giảm 10,63%, chỉ số giá nhóm giao thông đã giảm tới 4,85%, qua đó làm CPI chung giảm khoảng 0,48 điểm phần trăm.
Ở chiều ngược lại, tính chung 6 tháng đầu năm, nhóm giao thông vẫn tăng 5,23% so với cùng kỳ, trong đó giá nhiên liệu tăng 8,9%. Những con số này cho thấy xăng dầu vẫn là một trong những yếu tố có ảnh hưởng đáng kể tới mặt bằng giá.
Nếu giá dầu thế giới tiếp tục neo cao trong những tuần tới, áp lực đầu tiên nhiều khả năng xuất hiện ở các doanh nghiệp vận tải hàng hóa.
Giá dầu thế giới đang có dấu hiệu tăng trả lại
Dầu diesel là nhiên liệu phổ biến đối với xe tải, xe container và nhiều loại phương tiện vận chuyển hàng hóa. Khi chi phí nhiên liệu tăng, doanh nghiệp vận tải có thể phải lựa chọn giữa việc giảm lợi nhuận hoặc điều chỉnh cước.
Tác động sau đó có thể lan sang logistics. Một chiếc xe tải chở rau từ vùng sản xuất về thành phố, một container hàng từ nhà máy tới cảng hay một chuyến xe đưa hàng tiêu dùng từ kho tổng tới siêu thị đều phát sinh chi phí nhiên liệu.
Với những mặt hàng phải vận chuyển thường xuyên, quãng đường dài hoặc cần bảo quản lạnh, biến động nhiên liệu càng dễ tạo thêm sức ép lên giá thành.
Không chỉ vận tải, dầu còn liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp tới nhiều hoạt động sản xuất như khai thác, xây dựng, đánh bắt thủy sản, vận hành máy móc và phân phối hàng hóa. Bởi vậy, nếu giá dầu cao chỉ diễn ra vài phiên, thị trường trong nước có thể chưa chịu tác động lớn; nhưng nếu kéo dài nhiều tuần, hiệu ứng truyền dẫn sẽ đáng chú ý hơn.
Từ mớ rau đến thùng hàng, giá chưa chắc tăng ngay nhưng áp lực đã xuất hiện
Điều cần lưu ý là giá dầu thế giới tăng không đồng nghĩa toàn bộ hàng hóa trong nước lập tức tăng giá. Giữa giá dầu thô quốc tế và giá một sản phẩm trên kệ siêu thị còn có nhiều tầng trung gian, từ giá xăng dầu thành phẩm, cơ chế điều hành trong nước, tồn kho nhiên liệu, hợp đồng vận tải, lượng hàng dự trữ cho tới sức mua và mức độ cạnh tranh giữa các nhà bán lẻ.
Doanh nghiệp cũng không phải lúc nào cũng có thể chuyển toàn bộ phần chi phí phát sinh sang người mua. Trong bối cảnh sức mua là yếu tố quyết định doanh số, nhiều nhà sản xuất, phân phối có thể phải chấp nhận giảm một phần lợi nhuận, tiết giảm các khâu trung gian hoặc tối ưu vận chuyển trước khi nghĩ tới tăng giá bán.
Tuy nhiên, nhóm hàng tươi sống có thể nhạy cảm hơn. Rau xanh, trái cây, thịt, cá và thủy sản thường phải vận chuyển liên tục từ vùng sản xuất tới chợ đầu mối, kho phân phối rồi mới đến chợ dân sinh, cửa hàng và siêu thị. Nhiều mặt hàng không thể tồn kho trong thời gian dài. Khi cước vận chuyển tăng, khả năng hấp thụ chi phí của chuỗi phân phối thường thấp hơn các sản phẩm có thời hạn bảo quản dài.
Chiến sự Trung đông chưa chấm dứt, giá dầu thế giới còn bất ổn
Một nhóm khác cần theo dõi là hàng tiêu dùng có mạng lưới phân phối rộng. Mỗi sản phẩm có thể phải trải qua nhiều chuyến vận chuyển trước khi tới người mua. Chi phí nhiên liệu tăng không nhất thiết khiến giá bán lập tức nhảy vọt, nhưng có thể tích tụ dần trong giá thành.
Cơ quan Thống kê Quốc gia cho biết CPI bình quân 6 tháng đầu năm 2026 tăng 4,38% so với cùng kỳ, trong khi lạm phát cơ bản tăng 4,12%. Riêng nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,79%; nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,72%.
Như vậy, một đợt tăng giá năng lượng mới nếu kéo dài có thể tạo thêm sức ép lên mặt bằng giá vốn đã chịu tác động từ nhiều loại chi phí khác.
Dù vậy, thị trường cũng đang có một số “van giảm áp”. Việt Nam đang thực hiện các chính sách điều hành và bình ổn giá xăng dầu, đồng thời từ tháng 6/2026 triển khai xăng E10 trên phạm vi cả nước. Chính phủ cũng đã ban hành cơ chế thí điểm nhằm xác định giá cơ sở đối với E10RON95-III và yêu cầu các doanh nghiệp bảo đảm nguồn cung, tránh gián đoạn thị trường.
Do đó, điều đáng quan tâm lúc này không chỉ là giá dầu có vượt 90 USD/thùng trong một vài phiên hay không, mà là mặt bằng giá cao sẽ duy trì trong bao lâu.
Nếu căng thẳng địa chính trị được tháo gỡ và luồng vận chuyển dầu qua các tuyến hàng hải quan trọng trở lại bình thường, áp lực có thể nhanh chóng giảm xuống. Ngược lại, nếu dầu Brent duy trì quanh hoặc trên vùng 90 USD/thùng trong thời gian dài, giá nhiên liệu trong nước, vận tải và logistics sẽ đứng trước sức ép rõ rệt hơn.
Khi đó, từ một lít dầu của xe tải đến mớ rau, cân thịt hay thùng hàng trên kệ bán lẻ đều có thể xuất hiện thêm một phần chi phí.
Giá dầu vì thế không chỉ là câu chuyện trên thị trường năng lượng quốc tế. Điều người tiêu dùng cần quan tâm hơn là liệu đợt tăng này có đủ dài để biến thành một vòng tăng chi phí mới trên thị trường hàng hóa trong nước hay không.
Quốc Toản