Thời tiết thuận lợi tại Mỹ hỗ trợ tiến độ thu hoạch, trong khi triển vọng mùa vụ mới tại Brazil và nguồn cung khô đậu tương dự kiến tăng mạnh đang tạo áp lực lên thị trường. Kết thúc tuần qua, giá đậu tương kỳ hạn tháng 11 giảm 2,38% xuống 463,43 USD/tấn, mức thấp nhất trong 7 tuần.
Nguồn cung và triển vọng mùa vụ gây sức ép lên giá đậu tương
Thị trường đậu tương quốc tế ghi nhận xu hướng giảm trong tuần qua khi thời tiết thuận lợi tại Mỹ hỗ trợ hoạt động thu hoạch, làm gia tăng kỳ vọng về nguồn cung. Giá đậu tương kỳ hạn tháng 11 giảm 2,38%, xuống 463,43 USD/tấn. Cùng chiều, giá khô đậu tương kỳ hạn tháng 12 giảm 2,32%, còn 393,63 USD/tấn, trong khi giá dầu đậu tương kỳ hạn tháng 12 giảm 1,31%, lùi về gần 1.480 USD/tấn.
Theo Hiệp hội Các nhà Chế biến Hạt có dầu Quốc gia Mỹ (NOPA), sản lượng ép đậu tương của các thành viên trong tháng 9 đạt 5,34 triệu tấn, mức thấp nhất trong 13 tháng. Nguyên nhân chủ yếu được cho là nguồn cung hạt đậu tương vụ cũ suy giảm trước giai đoạn thu hoạch rộ, cùng với hoạt động bảo dưỡng định kỳ tại các nhà máy chế biến.
Sản lượng ép giảm đã hạn chế lượng khô đậu tương cung ứng trong ngắn hạn. Tuy nhiên, diễn biến tồn kho dầu đậu tương giảm xuống 477.600 tấn lại góp phần làm thay đổi tương quan giao dịch giữa các sản phẩm chế biến. Sau chuỗi phiên tăng mạnh, khô đậu tương chịu áp lực bán chốt lời, khiến giá giảm sâu hơn trong tuần.
Nguồn cung và triển vọng mùa vụ gây sức ép lên giá đậu tương - Ảnh minh hoạ/TL.
Đối với dầu đậu tương, tâm lý thị trường còn chịu ảnh hưởng từ thông tin Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) có thể điều chỉnh việc phân bổ nghĩa vụ pha trộn nhiên liệu tái tạo và xem xét miễn trừ cho một số nhà máy lọc dầu quy mô nhỏ. Những thay đổi liên quan đến chính sách nhiên liệu sinh học có thể tác động đến triển vọng tiêu thụ dầu thực vật trong lĩnh vực năng lượng, qua đó ảnh hưởng đến diễn biến giá.
Ở chiều ngược lại, lực mua từ Trung Quốc đã phần nào hạn chế đà giảm của giá đậu tương. Trong ba ngày liên tiếp từ 14-16/10, Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) công bố các hợp đồng bán hàng nhanh với tổng khối lượng vượt 1,8 triệu tấn cho niên vụ 2026-2027.
Trong số này, Trung Quốc mua trực tiếp gần 1,1 triệu tấn, gồm 330.000 tấn được công bố ngày 15/10 và 558.000 tấn ngày 16/10. Phần còn lại hơn 700.000 tấn được ghi nhận là các điểm đến chưa xác định. Hoạt động mua hàng quy mô lớn tạo lực đỡ cho giá đậu tương hạt, song chưa đủ để đảo chiều xu hướng khi thị trường vẫn quan ngại về triển vọng nguồn cung trong thời gian tới.
Tại Nam Mỹ, tiến độ gieo trồng đậu tương vụ mới của Brazil đạt khoảng 8-10% diện tích, theo AgRural. Các đợt mưa trên diện rộng xuất hiện tại bang Mato Grosso vào cuối tuần đã giúp giảm bớt lo ngại khô hạn đầu vụ. Diễn biến thời tiết thuận lợi củng cố kỳ vọng Brazil có thể đạt sản lượng khoảng 180 triệu tấn trong niên vụ mới.
Triển vọng mùa vụ lớn tại Brazil, kết hợp với tiến độ thu hoạch thuận lợi ở Mỹ, đang khiến thị trường thận trọng hơn trước khả năng nguồn cung toàn cầu gia tăng. Dù nhu cầu mua từ Trung Quốc vẫn là yếu tố hỗ trợ, giá đậu tương và các sản phẩm chế biến có thể tiếp tục chịu sức ép nếu triển vọng sản lượng tại các nước xuất khẩu chủ chốt không xuất hiện biến động bất lợi.
Khô đậu tương trong nước phân hóa, nguồn cung tháng 11 dự kiến tăng mạnh
Trái với xu hướng giảm trên thị trường quốc tế, giá khô đậu tương giao ngay tại các cảng trong nước diễn biến trái chiều giữa hai miền, phản ánh sự khác biệt về khả năng tiếp cận nguồn hàng và tiến độ giao nhận.
Tại miền Bắc, nguồn cung khô đậu tương nhập khẩu trực tiếp về cảng trong tháng 10 ở mức thấp. Trong khi đó, tiến độ dỡ hàng tại miền Nam chậm khiến lịch tàu cập cảng phía Bắc bị lùi, làm gia tăng tình trạng thiếu hàng giao ngay.
Giá chào khô đậu tương giao ngay tại cảng Cái Lân tăng lên khoảng 14.420-14.500 đồng/kg. Đầu tuần, giá giao về nhà máy tại Hưng Yên có thời điểm lên tới 14.700 đồng/kg. Mặt bằng giá cao cho thấy nguồn cung sẵn có tại miền Bắc chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu giao hàng trong ngắn hạn.
Giá khô đậu tương giao ngay tại miền Bắc vẫn neo cao do thiếu hàng, trái ngược với triển vọng nguồn cung dồi dào hơn trong tháng 11 - Ảnh minh hoạ/TL.
Thị trường cũng ghi nhận một doanh nghiệp thương mại nhập bổ sung gần 11.000 tấn khô đậu tương từ Trung Quốc về cảng Cái Lân, với giá khoảng 508 USD/tấn. Tuy nhiên, lượng hàng này chưa đủ để giải tỏa tình trạng khan hiếm giao ngay. Trong khi đó, giá chào giao tháng 11 tại miền Bắc đã giảm về khoảng 14.100 đồng/kg nhờ kỳ vọng nguồn cung mới sẽ cải thiện trong thời gian tới.
Tại miền Nam, giá khô đậu tương giao ngay tương đối ổn định, dao động 13.450-13.500 đồng/kg tại cảng Vũng Tàu. Mặt bằng giá này được hỗ trợ bởi hoạt động thu gom hàng để vận chuyển ra miền Bắc, tận dụng chênh lệch giá giữa hai khu vực.
Tuy nhiên, triển vọng nguồn cung trong trung hạn đang có dấu hiệu thay đổi. Theo thống kê tàu được đề cập, tổng nguồn cung khô đậu tương trên cả nước trong tháng 11 dự kiến tăng lên gần 850.000 tấn. Trong đó, lượng nhập khẩu ước đạt hơn 570.000 tấn, còn nguồn cung từ hoạt động ép khoảng 370.000 tấn hạt đậu tương trong nước dự kiến đóng góp thêm khoảng 270.000 tấn khô đậu tương.
Nếu kế hoạch giao hàng và sản xuất diễn ra đúng dự kiến, nguồn cung tăng mạnh có thể giúp thị trường từng bước giải tỏa tình trạng thiếu hàng giao ngay, đồng thời tạo điều kiện để các nhà máy bổ sung tồn kho. Điều này cũng có thể làm giảm áp lực tăng giá tại miền Bắc sau giai đoạn nguồn cung khan hiếm.
Trong ngắn hạn, giá khô đậu tương nội địa vẫn chịu tác động từ lịch tàu, tiến độ dỡ hàng và nhu cầu điều chuyển giữa các vùng. Về trung hạn, triển vọng nguồn cung dồi dào hơn trong tháng 11, cùng xu hướng giảm của giá đậu tương quốc tế, có thể tạo sức ép lên mặt bằng giá. Dù vậy, mức độ điều chỉnh thực tế còn phụ thuộc vào tiến độ hàng về cảng, nhu cầu thu mua của các nhà máy và diễn biến thị trường thế giới.
Nhật Hạ