Giá heo hơi chạm đáy 44.000 đồng/kg: Khi nào có thể phục hồi?

Giá heo hơi tiếp tục giảm tại một số địa phương trong ngày 29/10, đưa mặt bằng thu mua xuống còn 44.000 - 48.000 đồng/kg. Trong khi người chăn nuôi chịu sức ép từ đầu ra và nguy cơ thua lỗ, khả năng phục hồi của thị trường vẫn phụ thuộc vào sức mua, nguồn cung và mức độ thông suốt của chuỗi giết mổ, phân phối.

Giá heo hơi giảm sâu, sức ép dồn về phía người chăn nuôi

Thị trường heo hơi đang trải qua giai đoạn giảm giá kéo dài, khi mặt bằng thu mua liên tục đi xuống trong tháng 10. Theo ghi nhận ngày 29/10, giá heo hơi trên cả nước dao động trong khoảng 44.000 - 48.000 đồng/kg. Tại miền Bắc, một số địa phương tiếp tục giảm 1.000 đồng/kg; ở miền Trung - Tây Nguyên, Gia Lai lùi về 44.000 đồng/kg, còn tại miền Nam, Đồng Nai giảm xuống 48.000 đồng/kg. Mức giá cao nhất cả nước hiện cũng chỉ còn 48.000 đồng/kg.

Diễn biến này cho thấy áp lực giảm giá chưa chấm dứt, dù số địa phương điều chỉnh giảm đã thu hẹp so với một số phiên trước. Mặt bằng giá thấp kéo dài khiến những hộ chăn nuôi có chi phí đầu vào cao, quy mô nhỏ và thiếu hợp đồng tiêu thụ ổn định đối mặt với nguy cơ thu hẹp lợi nhuận, thậm chí thua lỗ.

Theo TS Nguyễn Văn Trọng, nguyên Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi, Phó Chủ tịch Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam, thị trường đang chịu tác động đồng thời từ sức mua suy yếu, cạnh tranh của thịt đông lạnh nhập khẩu và những thay đổi trong hoạt động giết mổ, phân phối.

Trước hết, tâm lý thận trọng của người tiêu dùng trước các thông tin liên quan đến chất cấm và việc buôn bán heo chết có thể ảnh hưởng đến nhu cầu mua thịt heo tươi sống. Khi người mua giảm chi tiêu hoặc chuyển sang các loại thực phẩm thay thế, lượng heo đến kỳ xuất chuồng vẫn cần được tiêu thụ, tạo sức ép lên giá thu mua tại trang trại.

Bên cạnh đó, thịt đông lạnh nhập khẩu với mức giá cạnh tranh làm gia tăng áp lực đối với sản phẩm trong nước. Trong bối cảnh sức mua chưa phục hồi rõ rệt, nguồn hàng thay thế có thể khiến đầu ra của người chăn nuôi khó khăn hơn.

Một yếu tố khác được TS Nguyễn Văn Trọng đề cập là việc tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và hoạt động giết mổ. Khi các cơ sở giết mổ phải đáp ứng yêu cầu chặt chẽ hơn, những cơ sở chưa hoàn thiện điều kiện hoạt động có thể phải hạn chế thu mua. Nếu quá trình chuyển đổi không được tổ chức phù hợp, đầu ra tại một số khu vực có nguy cơ bị thu hẹp, khiến heo đến lứa xuất chuồng dồn lại ở trang trại.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa yêu cầu kiểm soát an toàn thực phẩm và khả năng tiêu thụ của thị trường. Việc siết chặt quản lý là cần thiết để bảo vệ người tiêu dùng, nhưng cần đi cùng hướng dẫn, hỗ trợ tuân thủ và tổ chức lại chuỗi cung ứng, tránh để những điểm nghẽn ở khâu giết mổ làm gián đoạn lưu thông hàng hóa.

Giá tại chuồng giảm, người tiêu dùng chưa chắc được hưởng lợi tương ứng

Một nghịch lý của thị trường hiện nay là giá heo hơi giảm sâu nhưng giá thịt bán lẻ chưa nhất thiết điều chỉnh tương ứng. Khoảng cách này phản ánh độ trễ truyền dẫn giá giữa khâu chăn nuôi và khâu tiêu dùng, đồng thời cho thấy vai trò của các khâu trung gian trong chuỗi cung ứng thịt heo.

Theo TS Nguyễn Văn Trọng, sự thiếu liên kết giữa sản xuất, lưu thông phân phối và tiêu dùng là một trong những nguyên nhân khiến biến động giá chưa được phản ánh đồng đều. Ngoại trừ các doanh nghiệp tổ chức chăn nuôi theo mô hình khép kín, hoạt động chăn nuôi vẫn phân tán, phụ thuộc nhiều vào thương lái, cơ sở giết mổ và mạng lưới phân phối.

Khi giá heo hơi tại cửa chuồng giảm, người nuôi thường phải chấp nhận mức thu mua thấp để giải phóng đàn heo đến kỳ xuất bán. Trong khi đó, giá thịt bán lẻ còn chịu ảnh hưởng của chi phí vận chuyển, giết mổ, bảo quản, hao hụt, mặt bằng kinh doanh và biên lợi nhuận của các khâu trung gian. Vì vậy, giá đầu vào giảm không đồng nghĩa giá bán đến người tiêu dùng sẽ giảm ngay với mức tương ứng.

Dù vậy, nếu khoảng cách giữa giá heo hơi và giá thịt bán lẻ kéo dài mà thiếu cơ chế liên kết, minh bạch thông tin và cạnh tranh hiệu quả, người chăn nuôi sẽ tiếp tục chịu thiệt khi giá đầu ra giảm, trong khi người tiêu dùng chưa được hưởng lợi đầy đủ.

Về lâu dài, việc cải thiện khả năng kết nối giữa các khâu trong chuỗi cung ứng có ý nghĩa quan trọng. Người chăn nuôi có thể liên kết ngang thông qua tổ hợp tác, hợp tác xã hoặc nhóm hộ để hình thành vùng cung ứng có quy mô, đáp ứng yêu cầu về chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Khi có sản lượng ổn định, doanh nghiệp thu mua và phân phối sẽ thuận lợi hơn trong việc xây dựng hợp đồng, kế hoạch giết mổ và đơn hàng tiêu thụ.

Theo hướng này, chăn nuôi an toàn sinh học cần được triển khai song song với quản lý hồ sơ đàn nuôi, truy xuất nguồn gốc và liên kết tiêu thụ. Sản xuất theo nhu cầu thị trường giúp hạn chế tình trạng người nuôi đồng loạt tăng đàn khi giá cao, sau đó phải bán tháo khi nguồn cung vượt sức mua.

Với cơ quan quản lý, việc nâng cao hiệu quả kiểm tra an toàn thực phẩm cần gắn với hướng dẫn các cơ sở giết mổ đáp ứng quy định, tổ chức lại điểm giết mổ và bảo đảm lưu thông hàng hóa. Mục tiêu không chỉ là kiểm soát rủi ro mà còn giúp chuỗi cung ứng hoạt động ổn định, giảm những cú sốc cục bộ đối với người chăn nuôi.

Nhu cầu cuối năm có thể hỗ trợ phục hồi, nhưng chưa đủ cơ sở xác nhận đảo chiều

Triển vọng phục hồi giá heo hơi trong thời gian tới được kỳ vọng gắn với nhu cầu tiêu dùng tăng vào giai đoạn cuối năm và cận Tết Nguyên đán. Theo TS Nguyễn Văn Trọng, nhu cầu thu mua thịt heo phục vụ chế biến thực phẩm và tiêu dùng thường tăng khoảng 10% - 15% trong khoảng một tháng trước Tết.

Nếu nhu cầu tăng trong khi nguồn cung không còn dư thừa, giá heo hơi có thể dần ổn định và phục hồi. Tuy nhiên, đây mới là triển vọng có điều kiện, không đồng nghĩa thị trường sẽ sớm quay lại mặt bằng giá trước đợt giảm sâu.

Theo phân tích của TS Nguyễn Văn Trọng, chi phí sản xuất của các doanh nghiệp chăn nuôi theo chuỗi, chủ động con giống và thức ăn, vào khoảng 53.000 - 55.000 đồng/kg; chi phí của các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ thường cao hơn.

Với mặt bằng thu mua 44.000 - 48.000 đồng/kg hiện nay, giá bán đang thấp hơn khoảng chi phí được chuyên gia đề cập đối với nhóm doanh nghiệp chăn nuôi theo chuỗi. Mức chênh lệch này cho thấy áp lực đáng kể lên hiệu quả sản xuất, dù mức lỗ thực tế của từng hộ còn phụ thuộc vào chi phí và phương thức chăn nuôi cụ thể.

Vùng giá 55.000 - 60.000 đồng/kg được TS Nguyễn Văn Trọng đánh giá có thể giúp hài hòa lợi ích giữa người chăn nuôi, khâu phân phối và người tiêu dùng. Tuy nhiên, khả năng trở lại vùng giá này còn phụ thuộc vào tốc độ cải thiện sức mua, nguồn cung thực tế và diễn biến của các sản phẩm thay thế.

Trong ngắn hạn, thị trường cần thêm tín hiệu rõ ràng như số địa phương ngừng giảm và xuất hiện tăng giá, hoạt động thu mua của thương lái cải thiện, lượng heo đến kỳ xuất bán được hấp thụ tốt hơn. Việc giá tiếp tục đứng trong vùng thấp hoặc số điểm giảm ít đi chưa đủ để khẳng định thị trường đã đảo chiều.

Ngoài yếu tố cung cầu, dịch bệnh và biến động chi phí đầu vào cũng có thể ảnh hưởng đến triển vọng giá. Nếu nhu cầu cuối năm tăng đúng kỳ vọng, giá heo hơi có cơ hội phục hồi từng bước. Ngược lại, nếu sức mua yếu trong khi nguồn cung vẫn dồi dào, đà giảm có thể tiếp diễn tại một số địa phương.

Bài toán trước mắt của ngành chăn nuôi vì vậy không chỉ là chờ đợi nhu cầu dịp Tết, mà còn phải giải quyết những điểm nghẽn trong khâu thu mua, giết mổ và phân phối. Một chuỗi cung ứng liên kết tốt hơn, minh bạch nguồn gốc và chủ động đầu ra sẽ giúp thị trường giảm biến động cực đoan, đồng thời hạn chế tình trạng người nuôi thua lỗ khi giá xuống thấp còn người tiêu dùng chưa được hưởng lợi tương xứng.

Đinh Toàn