Đầu tư xây dựng nhà ở đang trở thành một bài toán khó với nhiều hộ gia đình khi chi phí vật liệu leo thang, dự toán đội vốn, buộc người dân phải cắt giảm hạng mục hoặc lùi kế hoạch thi công vô thời hạn. Không chỉ ảnh hưởng đến quyết định cá nhân, áp lực chi phí còn tác động sâu đến mặt bằng giá nhà ở và cơ cấu sản phẩm trên thị trường.
“Bão giá” vật liệu xây dựng khiến giấc mơ an cư bị trì hoãn
Sau nhiều năm tích cóp, vợ chồng anh Nguyễn Văn Nam ở Thường Tín (Hà Nội) mới mua được mảnh đất 150 m² trong ngõ để chuẩn bị xây nhà ba tầng, với tổng kinh phí dự toán khoảng 1,5 tỷ đồng. Tuy nhiên, dù dự tính khởi công từ tháng 5, kế hoạch của anh đã phải lùi lại do chi phí vật liệu xây dựng biến động mạnh.
“Nhà thầu báo chi phí xây dựng hiện nay đã tăng ít nhất 20% so với quý trước. Với ngân sách ban đầu, chúng tôi không thể đảm bảo chất lượng công trình như kỳ vọng. Phương án lúc này là tạm hoãn thi công đến cuối năm, hy vọng giá vật liệu hạ nhiệt”, anh Nam chia sẻ.
Tình cảnh của anh Nam không phải cá biệt. Vợ chồng chị Vân (Khoái Châu, Hưng Yên) dù đã khởi công nhà hai tầng từ đầu năm, nhưng cũng gặp khó khăn trong giai đoạn hoàn thiện. Chị cho biết chi phí đã vượt dự toán ban đầu khoảng 150 triệu đồng và vẫn chưa dừng lại. “Giá cát tăng phi mã, nguồn cung khan hiếm. Nếu giữ nguyên thiết kế ban đầu, gia đình tôi sẽ phải vay thêm, điều này không khả thi trong bối cảnh hiện tại”, chị Vân nói.
Việc xây nhà trong bối cảnh giá vật liệu tăng khiến nhiều người phải đau đầu (Ảnh minh họa)
Theo khảo sát mới nhất từ Viện Kinh tế xây dựng (Bộ Xây dựng), giá vật liệu xây dựng trong tháng 6/2025 có nhiều biến động đáng chú ý, đặc biệt ở nhóm cát và đá. Trong đó, giá cát xây dựng tăng mạnh từ 29,95% đến 58,45% so với tháng 5/2025 tại nhiều địa phương.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ nhu cầu xây dựng tăng cao trong mùa khô, trong khi nguồn cung bị hạn chế do nhiều mỏ cát hết hạn khai thác, tạm dừng vì sạt lở hoặc chồng lấn địa giới. Tình trạng này xảy ra rõ nét nhất tại các tỉnh miền Trung – nơi vẫn phụ thuộc vào cát tự nhiên và chưa có cơ sở sản xuất cát nghiền thay thế.
Giá đá xây dựng cũng tăng 7,3% đến 11,11%, chủ yếu tại các đô thị đang bước vào cao điểm thi công. Việc thiếu hụt cát tự nhiên khiến nhu cầu dùng đá nghiền tăng theo, kéo giá nhóm vật liệu này lên nhanh.
Giá thép xây dựng chỉ tăng nhẹ, bình quân 100 – 270 đồng/kg, tương đương mức tăng khoảng 1,2% so với tháng 5, tùy từng loại và khu vực. Trong khi đó, giá nhựa đường tăng khoảng 200 đồng/kg, tương ứng mức tăng 0,16 – 0,33%, chủ yếu do ảnh hưởng của giá xăng dầu và chi phí vận chuyển tăng cao.
Giá xi măng được ghi nhận ổn định trong tháng 6, do nguồn cung trong nước dồi dào. Các nhà máy sản xuất đã phải điều chỉnh biên lợi nhuận để duy trì sức tiêu thụ trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng.
Ông Nguyễn Hữu Châu - một nhà thầu xây dựng tại Hà Nội cho biết, giá vật liệu biến động quá nhanh khiến việc lập dự toán trở nên khó khăn. “Đơn vị tôi phải cập nhật giá gần như theo tuần. Có công trình đang thi công phải tạm dừng hoặc điều chỉnh thiết kế, cắt giảm hạng mục để phù hợp với ngân sách mới,” ông này nói.
Ngoài chi phí vật liệu, giá nhân công và chi phí thi công phần thô cũng bị ảnh hưởng gián tiếp. Trong mùa cao điểm, giá xây dựng phần thô có thể tăng thêm 5-10% do áp lực giá đầu vào và nhu cầu lớn. Điều này khiến không ít hộ gia đình đang trong quá trình xây dựng phải tính đến các phương án “né đỉnh giá”: giãn tiến độ thi công, lùi kế hoạch hoặc đơn giản hóa thiết kế.
Áp lực chi phí lan rộng, thị trường bất động sản định hình lại cấu trúc giá
Không chỉ ảnh hưởng tới các gia đình xây nhà ở riêng lẻ, cơn “bão giá” vật liệu còn lan sang cả thị trường bất động sản thương mại. Theo Savills Việt Nam, xu hướng tăng chi phí xây dựng là vấn đề toàn cầu, nhưng tại Việt Nam, mức độ ảnh hưởng đang trở nên rõ ràng hơn trong năm 2024–2025.
Từ năm 2024, thị trường vật liệu xây dựng trong nước đã chứng kiến biến động giá đáng kể, đặc biệt ở nhóm xi măng, cát và đá. Trong đó, yếu tố đáng chú ý là sự thay đổi trong nguồn cung vật liệu – đặc biệt là cát xây dựng. Trong nỗ lực bảo vệ môi trường và ổn định hệ sinh thái ven sông, một số địa phương tại Việt Nam và các quốc gia trong khu vực đã tăng cường kiểm soát hoạt động khai thác cát tự nhiên.
Hạn chế khai thác tại các vùng nhạy cảm, kết hợp với chi phí vận chuyển gia tăng, khiến giá cát có xu hướng tăng lên – ảnh hưởng đến tổng chi phí xây dựng, đặc biệt với các dự án hạ tầng quy mô lớn hoặc có yêu cầu nền móng phức tạp. Dù chưa phải yếu tố chính tạo ra chênh lệch giữa giá bán bất động sản và chi phí đầu vào, đây vẫn là một phần trong bức tranh cấu trúc chi phí đang thay đổi.
Giá vật liệu tăng còn tác động đến cả nhà ở thương mại
Những vấn đề này đã khiến giá bán trên thị trường liên tục lập đỉnh. Báo cáo của Savills Việt Nam cho thấy, trong quý 1/2025, giá bán sơ cấp căn hộ tại Hà Nội đã đạt trung bình 79 triệu đồng/m², tăng 32% so với cùng kỳ năm trước. Cùng lúc đó, nguồn cung mới tại TP.HCM vẫn rất hạn chế – chỉ khoảng 800 căn hộ được mở bán trong quý – với phần lớn rơi vào phân khúc trung và cao cấp. Phân khúc nhà ở có giá cả phải chăng, phù hợp với tình hình tài chính dành cho người mua ở thưc tiếp tục khan hiếm, cho thấy bài toán chi phí đang ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc sản phẩm trên thị trường.
Không chỉ căn hộ, phân khúc nhà thấp tầng cũng ghi nhận mức tăng giá ấn tượng trong thời gian qua. Tại Hà Nội, giá biệt thự tăng trung bình 29% mỗi năm trong 5 năm gần đây, trong khi nhà liền kề tăng 22% mỗi năm. Những con số này không đơn thuần phản ánh nhu cầu, mà còn cho thấy chi phí đầu tư vào tiện ích, hạ tầng và hoàn thiện sản phẩm ngày càng cao hơn.
Lê Phong