Giải pháp để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công

Theo báo cáo, đến tháng 6/2025, chỉ có 8 bộ, cơ quan trung ương và 37 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt trên mức bình quân chung của cả nước; 58 bộ, cơ quan trung ương và địa phương có tỉ lệ có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung của cả nước.

Giải ngân vốn đầu tư công đạt hơn 32%

Sáng 22/6, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã chủ trì phiên họp Ban Chỉ đạo Trung ương triển khai xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước (lần thứ 5), Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành GTVT (lần thứ 18); Thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 (lần thứ 2)

Báo cáo về tình hình tài sản là vốn đầu tư công 6 tháng đầu năm 2025 và một số giải pháp đề xuất để thúc đẩy đầu tư công, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, đến ngày 20/6, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ, giao kế hoạch đầu tư công năm 2025 chi tiết cho danh mục nhiệm vụ, dự án là 818,6 nghìn tỷ đồng, đạt 99,1 % kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Bao gồm vốn ngân sách trung ương là 342,9 nghìn tỷ đồng, đạt 97,9%, vốn ngân sách địa phương đạt 475,6 nghìn tỷ đồng là 99,9 % kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Chưa thực hiện phân bổ là 7,36 nghìn tỷ đồng của 17 bộ, cơ quan trung ương và 21 địa phương, trong đó thì có 7,2 nghìn tỷ đồng là vốn ngân sách trung ương và 110 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương. 

Về tình hình giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công ước đến ngày 30/6 đạt khoảng 264,8 nghìn tỷ đồng (32,06%) cao hơn năm 2024 cả về giá trị và tỷ lệ. Trong đó, giải ngân vốn ngân sách Trung ương đạt khoảng 88,5 nghìn tỷ đồng, đạt 25,27% kế hoạch Chính phủ giao, thấp hơn cùng kỳ năm 2024, còn giải ngân vốn ngân sách địa phương là khoảng 176,3 nghìn tỷ đồng, đạt 37,06% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn là cùng kỳ năm 2024.

Đến tháng 6/2025, chỉ có 8 bộ, cơ quan trung ương và 37 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt trên mức bình quân chung của cả nước; 58 bộ, cơ quan trung ương và địa phương có tỉ lệ có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung của cả nước.

Theo Bộ Tài chính, tiến độ đầu tư công ước đạt 32,06%, cao hơn so với cùng kỳ 2024. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu 100 % kế hoạch là thách thức rất lớn. Từ trước đến nay chúng ta đạt mục tiêu phấn đấu tối đa 95%.

Về tồn tại, khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân, có 9 nhóm vấn đề: Giải phóng mặt bằng, nhân lực, điện, đơn giá, định mức, quy hoạch, xác định địa giới, sắp xếp đơn vị hành chính, vốn ODA, nguồn thu ngân sách địa phương, Chương trình mục tiêu quốc gia. Trên cơ sở đó, Thủ tướng Chính phủ cũng đã có Thông báo chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương cần phải triển khai các giải pháp để tháo gỡ kịp thời các khó khăn, vướng mắc, khơi thông nguồn vốn đầu tư công.

Nguồn cung vật liệu xây dựng gặp khó, thiếu vật liệu xây dựng như cát xây dựng rất đắt, giá vật liệu xây dựng tăng cao.

Về năng lực của chủ đầu tư, nhà thầu, năng lực quản lý dự án của một số chủ đầu tư còn hạn chế, một số nhà thầu năng lực yếu kém, chậm thi công, bị chấm dứt hợp đồng (6 địa phương báo cáo).

Tác động của việc sắp xếp tinh gọn bộ máy, tạm dừng khởi công mới dự án, điều chỉnh dự án do sắp xếp bộ máy (11 bộ, địa phương báo cáo).

Giai đoạn tiếp tục dự án, các công việc quyết toán hợp đồng, quyết toán dự án hoàn thành công trình. Ở giai đoạn này vướng mắc liên quan đến việc chấp hành kỷ luật về thời gian lập báo cáo quyết toán gửi cơ quan thẩm tra. Tồn tại nhiều dự án do phương án chậm, hồ sơ quá lâu nên một số nhà đầu tư không thu hồi công nợ, không quyết toán được.

Như vậy, có thể thấy quy trình đầu tư công gồm nhiều giai đoạn lại chỉ vướng một khâu. Do đó, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng giải ngân chưa đạt kỳ vọng là phương pháp tổ chức triển khai cụ thể.

Coi chỉ tiêu giải ngân là cơ sở để đánh giá được hoàn thành nhiệm vụ

Về giải pháp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng kiến nghị, các bộ, địa phương phải quản triệt thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, quyết liệt triển khai các giải pháp đã đề ra tại các Nghị quyết của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Tập trung đẩy mạnh giải ngân dự án trọng điểm, giao chỉ tiêu giải ngân vốn đầu tư công hàng tháng đến từng chủ đầu tư, coi chỉ tiêu giải ngân là cơ sở để đánh giá được hoàn thành nhiệm vụ cuối năm.

Yêu cầu các bộ, địa phương tập trung giải ngân 100% số vốn được giao. Cần quán triệt phương châm sáu rõ như Thủ tướng Chính Chính phủ đã chỉ đạo. Coi giải ngân vốn đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm. Người đứng đầu bộ, ngành, địa phương phải đề cao trách nhiệm, sát sao cụ thể, nắm chắc tình hình, xác định rõ các vướng mắc và nguyên nhân giải ngân chậm, từng cái cụ thể, trực tiếp chỉ đạo tháo gỡ kịp thời theo thẩm quyền, chủ động báo cáo cấp có thẩm quyền.

Bên cạnh đó, tiếp tục tập trung xây dựng, hoàn thiện thể chế theo nhiệm vụ được giải, bảo đảm yêu cầu.

Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện các biện pháp kiểm soát giá và chất lượng nguyên vật liệu xây dựng phục vụ cho các dự án đầu tư công. Tăng cường kiểm tra, thanh tra, xử lý nghiêm các vi phạm, nhất là việc giao mỏ nguyên vật liệu không đúng đối tượng, không đúng thẩm quyền Cập nhật, điều chỉnh giá của vật xây dựng, chỉ số giá xây dựng theo quy định. Kiểm soát tình trạng biến động giá nguyên, nhiên vật liệu xây dựng và xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ nâng giá.

Đồng thời, thực hiện nghiêm pháp luật về đầu tư công. Kiên quyết siết chặt kỷ luật, tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm, vi phạm. Kiểm soát chặt chẽ mục tiêu, hiệu quả sử dụng vốn đầu tư, bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch, phòng chống tham nhũng, lợi ích nhóm. Xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao quản lý vốn đầu tư công.

Anh Đào