Việc điều chỉnh giảm 2% giá bán lẻ điện bình quân từ ngày 1/11 được xem là tín hiệu tích cực đối với ngành bán lẻ, đặc biệt là các siêu thị, trung tâm thương mại và cửa hàng tiện lợi có mức tiêu thụ năng lượng lớn.
Trao đổi với Phóng viên Thương Trường, ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội các Nhà bán lẻ Việt Nam (AVR) cho rằng, người tiêu dùng khó có thể thấy giá hàng hóa giảm ngay tương ứng, bởi doanh nghiệp còn chịu sức ép từ nhiều khoản chi phí khác và độ trễ của chuỗi cung ứng.
Phóng viên: Việc giá bán lẻ điện bình quân giảm 2% từ ngày 1/11 có ý nghĩa như thế nào đối với hoạt động của các doanh nghiệp bán lẻ, thưa ông?
Ông Nguyễn Văn Mười: Đây là tín hiệu rất tích cực đối với nền kinh tế nói chung và ngành bán lẻ nói riêng. Đối với các doanh nghiệp bán lẻ, đặc biệt là những mô hình vận hành sử dụng nhiều năng lượng như siêu thị, trung tâm thương mại và cửa hàng tiện lợi, chính sách giảm giá điện tác động trực tiếp đến bài toán tối ưu hóa chi phí và biên lợi nhuận.
Trong cơ cấu chi phí của ngành bán lẻ hiện đại, tiền điện là một trong những khoản chi phí vận hành lớn nhất, chỉ sau chi phí thuê mặt bằng và nhân sự. Mức giảm 2% tuy không quá lớn nếu xét riêng về tỷ lệ, nhưng với những doanh nghiệp có quy mô vận hành lớn, tổng số tiền tiết kiệm được mỗi tháng có thể rất đáng kể.
Các siêu thị và trung tâm thương mại phải duy trì hệ thống điều hòa trung tâm liên tục trên diện tích hàng nghìn mét vuông, hệ thống chiếu sáng công suất lớn cùng các quầy tủ mát, tủ đông bảo quản thực phẩm tươi sống hoạt động 24/7. Vì vậy, việc giảm 2% chi phí điện có thể giúp các đại siêu thị tiết kiệm hàng chục đến hàng trăm triệu đồng mỗi tháng trên toàn chuỗi.
Ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội các Nhà bán lẻ Việt Nam (AVR).
Phóng viên: Ngoài khoản tiết kiệm trực tiếp tại điểm bán, việc giảm giá điện còn tạo ra tác động nào đối với chuỗi cung ứng hàng hóa?
Ông Nguyễn Văn Mười: Doanh nghiệp bán lẻ không chỉ hưởng lợi từ hóa đơn tiền điện tại các điểm kinh doanh mà còn có thể tối ưu chi phí nhờ tác động lan tỏa từ những mắt xích khác trong chuỗi cung ứng.
Chẳng hạn, các kho lạnh trung tâm, nơi lưu trữ và phân phối hàng hóa cho toàn chuỗi bán lẻ cũng có thể tiết giảm đáng kể chi phí điện năng. Khi các nhà sản xuất, cơ sở chế biến thực phẩm và doanh nghiệp hàng tiêu dùng giảm được chi phí năng lượng đầu vào, các nhà bán lẻ sẽ có thêm dư địa thương thảo để có mức giá nhập hàng tốt hơn hoặc nhận được các chương trình ưu đãi, chiết khấu sâu hơn từ nhà cung cấp.
Do đó, tác động của chính sách giảm giá điện không chỉ nằm ở chi phí vận hành của từng siêu thị mà còn có thể lan tỏa đến hoạt động sản xuất, bảo quản, lưu kho và phân phối hàng hóa.
Phóng viên: Thời điểm giảm giá điện từ ngày 1/11 trùng với giai đoạn doanh nghiệp chuẩn bị mùa mua sắm cuối năm và Tết Nguyên đán. Theo ông, khoản chi phí tiết kiệm được có thể được sử dụng như thế nào?
Ông Nguyễn Văn Mười: Đây là thời điểm có ý nghĩa đối với ngành bán lẻ vì trùng với giai đoạn cao điểm chuẩn bị cho mùa mua sắm cuối năm và Tết Nguyên đán. Khoản chi phí tiết kiệm được từ tiền điện có thể tạo thêm dư địa tài chính để doanh nghiệp triển khai các chiến lược kinh doanh.
Một hướng là tăng ngân sách khuyến mãi, tổ chức các chương trình kích cầu, giảm giá trực tiếp trên sản phẩm hoặc tham gia bình ổn giá các mặt hàng thiết yếu. Điều này càng có ý nghĩa khi tiền điện sinh hoạt của người dân cũng được giảm, qua đó góp phần giải phóng một phần gánh nặng chi tiêu thiết yếu và gián tiếp hỗ trợ sức mua trên thị trường.
Hướng thứ hai là cải thiện biên lợi nhuận ròng. Với những chuỗi bán lẻ đang mở rộng quy mô hoặc chịu áp lực cạnh tranh lớn, phần chi phí tiết giảm được có thể giúp bù đắp biên lợi nhuận đang bị thu hẹp, tạo thêm nguồn lực để tái đầu tư vào công nghệ quản trị và nâng cao trải nghiệm khách hàng.
Phóng viên: Những nhóm hàng nào có khả năng phản ánh rõ hơn tác động từ việc giảm giá điện, thưa ông?
Ông Nguyễn Văn Mười: Tác động có thể thể hiện rõ hơn ở những nhóm hàng có quy trình sản xuất, bảo quản hoặc vận chuyển sử dụng nhiều điện năng.
Có thể kể đến thực phẩm tươi sống và đông lạnh; đồ uống, thực phẩm chế biến sẵn; cùng một số mặt hàng gia dụng bằng nhựa, thủy tinh, sắt thép. Đây là những nhóm hàng có mức độ phụ thuộc nhất định vào năng lượng trong quá trình sản xuất, chế biến hoặc bảo quản.
Khi chi phí điện giảm, doanh nghiệp trong các khâu sản xuất và lưu thông có thêm điều kiện tiết giảm chi phí. Tuy nhiên, mức độ tác động đến giá bán cuối cùng còn phụ thuộc vào tỷ trọng tiền điện trong tổng chi phí và những yếu tố đầu vào khác.
Phóng viên: Vậy vì sao người tiêu dùng khó có thể thấy giá hàng hóa trên kệ siêu thị giảm ngay 2% tương ứng với mức giảm giá điện?
Ông Nguyễn Văn Mười: Có một số yếu tố khiến giá bán hàng hóa khó giảm ngay và không thể giảm tương ứng với tỷ lệ điều chỉnh giá điện.
Thứ nhất, điện chỉ là một cấu phần trong tổng chi phí vận hành. Hiện nay, doanh nghiệp bán lẻ và nhà sản xuất còn chịu áp lực từ nhiều khoản đầu vào khác, trong đó có giá xăng dầu biến động, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí logistics; giá vàng tăng gây áp lực lên tâm lý tỷ giá và chi phí nhân công tăng vào dịp cuối năm. Những khoản chi phí này có thể hấp thụ phần tiết kiệm 2% từ tiền điện.
Thứ hai là độ trễ của chuỗi cung ứng và hàng tồn kho. Hàng hóa đang được bày bán trên kệ siêu thị có thể đã được sản xuất và nhập kho từ vài tuần, thậm chí vài tháng trước, khi giá điện vẫn ở mức cũ. Doanh nghiệp cần tiêu thụ lượng hàng tồn kho được hình thành từ mặt bằng chi phí trước đó trước khi những thay đổi về chi phí sản xuất được phản ánh đầy đủ vào giá nhập hàng mới.
Thứ ba, biên lợi nhuận của doanh nghiệp bán lẻ đã chịu sức ép trong thời gian qua. Sau chuỗi 4 lần tăng giá điện liên tiếp từ năm 2023 đến giữa năm 2025, với tổng mức tăng khoảng 18,2%, nhiều doanh nghiệp đã phải tự gánh một phần chi phí để bình ổn giá bán, chấp nhận thu hẹp biên lợi nhuận ròng. Vì vậy, khi giá điện giảm 2%, một số doanh nghiệp có thể ưu tiên củng cố lại sức khỏe tài chính, bù đắp phần chi phí đã gánh chịu trước đó thay vì lập tức hạ giá bán.
Ngoài ra, giá bán lẻ thường có xu hướng nhạy tăng nhưng chậm giảm. Khi chi phí đầu vào tăng, giá hàng hóa có thể được điều chỉnh khá nhanh; ngược lại, khi chi phí giảm, nhà cung cấp thường cần thời gian quan sát thị trường, động thái của đối thủ cạnh tranh. Một số doanh nghiệp có thể chuyển phần tiết kiệm thành chương trình quà tặng, khuyến mãi ngắn hạn thay vì giảm trực tiếp giá niêm yết.
Phóng viên: Trong bối cảnh xu hướng chuyển dịch năng lượng xanh và giá năng lượng dài hạn còn nhiều biến động, ông có khuyến nghị gì đối với doanh nghiệp bán lẻ?
Ông Nguyễn Văn Mười: Việc giá điện giảm là một trợ lực tích cực, nhưng doanh nghiệp không nên chủ quan vì xu hướng chuyển dịch năng lượng xanh và biến động giá năng lượng trong dài hạn vẫn khó lường.
Doanh nghiệp nên tận dụng khoảng thời gian chi phí điện giảm để đầu tư công nghệ tối ưu năng lượng. Trước hết, có thể chuyển đổi hệ thống chiếu sáng sang đèn LED thông minh, nâng cấp các dòng tủ mát, tủ đông sử dụng công nghệ inverter tiết kiệm điện.
Bên cạnh đó, cần nghiên cứu ứng dụng hệ thống quản lý năng lượng (EMS), sử dụng trí tuệ nhân tạo để tự động điều chỉnh nhiệt độ điều hòa theo mật độ khách hàng thực tế tại siêu thị, trung tâm thương mại trong từng khung giờ. Cách làm này giúp hạn chế lãng phí năng lượng khi lượng khách thay đổi.
Một hướng khác là xanh hóa hạ tầng thông qua việc nghiên cứu lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái tại các trung tâm thương mại hoặc đại siêu thị có diện tích mái lớn. Qua đó, doanh nghiệp có thể chủ động một phần nguồn năng lượng, giảm phụ thuộc vào điện lưới và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, đáp ứng các tiêu chí ESG.
Theo tôi, giảm giá điện là cơ hội để doanh nghiệp vừa tiết giảm chi phí trước mắt, vừa nhìn lại hiệu quả sử dụng năng lượng trong toàn bộ hệ thống. Đầu tư vào công nghệ và quản trị năng lượng sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng thích ứng trước những biến động của thị trường trong dài hạn.
Thiên An