Hơn nửa thế kỷ trước, giày Thượng Đình từng là thương hiệu nổi danh, nhận được sự ưa chuộng của người tiêu dùng cả trong và ngoài nước. Tuy nhiên, theo thời gian, hoạt động sản xuất và kinh doanh của Công ty CP Giày Thượng Đình liên tiếp “tụt dốc”, giá cổ phiếu rớt thảm hại. Nhiều người lo ngại, không biết trong tương lai, một trong những thương hiệu lâu năm nhất của Việt Nam, liệu sẽ đi về đâu?!
Từ vang bóng một thời
Tiền thân là Xí nghiệp X30, công ty cổ phần Giày Thượng Đình (Giày Thượng Đình) được thành lập vào tháng 1/1957. Trước khi chuyển đổi sang hình thức công ty cổ phần, Giày Thượng Đình là một doanh nghiệp Nhà nước với tên gọi Công ty TNHH MTV Giày Thượng Đình.
Thời kỳ đầu, hoạt động của Giày Thượng Đình tập trung phục vụ cho quân đội với việc sản xuất mũ cứng và dép cao su. Năm 1978, Xí nghiệp X30 đổi tên thành Xí nghiệp giày vải Thượng Đình, từ đó, đơn vị này mở rộng quy mô sang sản xuất giày vải, giày thời trang, giày thể thao cùng nhiều loại dép khác để phục vụ người tiêu dùng,…
Ngay sau bước “chuyển mình” này, giày Thượng Đình lập tức trở thành thương hiệu được nhiều người yêu mến lựa chọn. Từng có giai đoạn trong thời kỳ bao cấp, giày Thượng Đình phổ biến tới mức gần như gia đình nào cũng sở hữu ít nhất một đôi. Trong tiềm thức của nhiều người, hình ảnh đôi giày bata trắng quen thuộc với họa tiết ba sọc xanh lam cùng phần đế cao su dẻo là sản phẩm đặc trưng của thương hiệu này. Sở dĩ thời đó, giày vải Thượng Đình được ưa chuộng bởi chúng có chất lượng tốt, độ bền cao, phù hợp với nhiều mục đích sử dụng, trong đó có lao động và hoạt động thể thao.
Bởi vậy, không khó hiểu khi giày Thượng Đình “lên ngôi”, trở thành một trong những “huyền thoại” của thương hiệu hàng hóa Việt Nam, được người tiêu dùng cả trong và ngoài nước ưa chuộng.
 |
| Thương hiệu Giày Thượng Đình từng là niềm tự hào của người Việt Nam. Nguồn: Internet |
Tuy nhiên, bước ngoặt tiếp theo ảnh hưởng đến thương hiệu Việt nổi danh này là vào năm 1986, Việt Nam tiến hành cải cách, bắt đầu mở cửa thị trường, hàng hóa ngoại tràn vào khiến vị thế cạnh tranh của giày Thượng Đình ngày càng sụt giảm. Từ đó, hoạt động sản xuất và kinh doanh của giày Thượng Đình gặp nhiều bất lợi, dường như lâm vào cảnh khốn khó, “chạy ăn từng bữa”, thậm chí công ty chỉ cố gắng duy trì để không làm thâm hụt vốn.
Đến “lao đao” trượt dốc
Hai năm liên tiếp trở lại đây, tình hình sản xuất kinh doanh của công ty CP Giày Thượng Đình gặp nhiều khó khăn, lợi nhuận đều ở mức âm. Doanh thu bán hàng năm 2018 đạt 174 tỉ đồng, giảm so với năm 2017 là 197 tỉ đồng. Năm 2017 doanh thu âm 17 tỉ đồng, năm 2018 ở mức âm 16 tỉ đồng. Có lẽ, doanh thu âm liên tiếp đã trở thành “tử huyệt” của thương hiệu này, nếu không có sự thay đổi kịp thời.
Theo tài liệu họp Đại hội đồng cổ đông thường niên 2019 vừa được Giày Thượng Đình công bố, doanh nghiệp này nhận định, năm 2018 là một năm sản xuất kinh doanh gặp nhiều khó khăn. Đơn hàng xuất khẩu không thuận lợi do thay đổi xu hướng tiêu dùng giày dép, chuyển từ dòng giày vải lưu hóa sang dòng giày thể thao gò dán, các đơn hàng xuất khẩu sang Châu Âu giảm hẳn. Khách hàng đòi hỏi về đánh giá nhà máy, trách nhiệm xã hội và đánh giá năng lực đáp ứng về các điều kiện kỹ thuật trong sản xuất.
Thêm vào đó, đơn hàng nội địa còn phải chịu sự cạnh tranh của các cơ sở sản xuất tư nhân nhỏ, bán không hoá đơn cũng như hàng hóa Trung Quốc, thị hiếu của người tiêu dùng trong nước cũng có sự thay đổi, chuyển sang ưa chuộng các loại giày thể thao. Tuy nhiên, điều đáng nói hơn là, từ một thương hiệu nổi tiếng, lâu đời của Việt Nam, ngày nay giày Thượng Đình đã tạo ra sự xa cách với người tiêu dùng nội địa, nhất là thế hệ trẻ, nhiều bạn còn không biết đến sự tồn tại của giày Thượng Đình.
 |
| Công ty Cổ phần Giày Thượng Đình. Nguồn: Internet |
Cô Nguyễn Thị N (chủ cửa hàng bán giày dép tại Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết: “Mấy chục năm kinh doanh, nay cửa hàng đã không còn nhập giày Thượng Đình về bán nữa. Nguyên nhân chủ yếu là hàng ế ẩm quá, không có người hỏi mua. Bây giờ người ta chỉ thích giày thể thao, giày thời trang kiểu mới, mẫu mã bắt mắt thôi. Những người trẻ thì chỉ toàn hỏi mua giày Adidas, giày Nike,… thôi.”
Ngoài sức ép cạnh tranh trên thị trường từ các hãng giày ngoại, công ty CP Giày Thượng Đình còn gặp khó khăn về tài chính như nợ khó đòi, lỗ tại Hà Nam từ trước năm 2014, các khoản chi phí tăng cao đặc biệt là khấu hao và tiền thuê đất. Trong đó, nợ khó đòi khoảng xấp xỉ 12 tỉ đồng, nhà máy Hà Nam thời kỳ trước lỗ khoảng 3,60 tỉ đồng, ảnh hưởng đến kế hoạch tài chính, phát sinh lãi ngân hàng.
Vì lẽ đó, kết quả kinh doanh năm 2018 của đơn vị không đạt được kỳ vọng, chỉ tiêu lợi nhuận trước thuế chỉ đạt 88% so với cùng kỳ và đạt 87% so với kế hoạch.
Năm 2019, Ban lãnh đạo doanh nghiệp xác định, đơn hàng xuất khẩu tiếp tục gặp nhiều khó khăn với nhiều yêu cầu khắt khe nhưng nhà máy Thượng Đình đã cũ, cải tạo khó, máy móc thiết bị cũng đã cũ, công nghệ lạc hậu nên khó lòng đáp ứng được yêu cầu của khách hàng. Cùng với nhiều thách thức khác, Giày Thượng Đình chỉ đặt mục tiêu doanh thu 175 tỉ đồng, lợi nhuận sau thuế chỉ 50 triệu đồng.
Đồng thời, trong năm 2019, ban lãnh đạo công ty CP Giày Thượng Đình cũng đề cập tới kế hoạch di dời nhà máy tại khu đất “vàng” số 277 Nguyễn Trãi (Thanh Xuân, Hà Nội). Theo đó, công ty đang xin UBND thành phố Hà Nội chấp thuận kế hoạch di dời càng sớm càng tốt. Liệu rằng đây có thực sự trở thành điểm “thoái trào” của đơn vị này?
Ông Đặng Đức Anh – Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin và Dự báo Kinh tế - Xã hội Quốc Gia (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) cho rằng: “Trong quá trình cạnh tranh trên thị trường, sẽ có một số doanh nghiệp bị đào thải và một số phát triển lên. Việc có bị thị trường đào thải hay không sẽ phụ thuộc rất lớn vào năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, điều này thể hiện ở nhiều yếu tố. Đơn cử như giày Thượng Đình, có lẽ vấn đề không chỉ nằm ở chất lượng mà còn ở việc doanh nghiệp có kịp thời nắm bắt được xu hướng của thị trường cũng như thị hiếu của người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ.”
Phải chăng, đã đến lúc giày Thượng Đình thực sự cần có một “cuộc cải cách” toàn diện, với những bước thay đổi để bắt nhịp với thị trường và những xu hướng tiêu dùng mới, làm sao để đi qua “phía bên kia con dốc”, thương hiệu giày Thượng Đình sẽ tìm thấy một “con đường sáng”?!
Nguyễn Loan