Gỡ điểm nghẽn đất đai, đẩy nhanh tiến độ dự án tại Khu Công nghệ cao TP Hồ Chí Minh

Khu Công nghệ cao TP Hồ Chí Minh xác định thủ tục đất đai sau cấp phép, đặc biệt là cho thuê và bàn giao đất, đang là điểm nghẽn lớn ảnh hưởng tiến độ triển khai dự án. Ban Quản lý Khu Công nghệ cao đang tăng cường cơ chế một cửa, phối hợp liên thông và nghiên cứu phân cấp thẩm quyền về đất đai, hướng tới rút ngắn thời gian từ cấp phép đến triển khai dự án trên thực địa.

Khu Công nghệ cao (KCNC) TP Hồ Chí Minh là một trong những hạt nhân phát triển kinh tế tri thức, đổi mới sáng tạo và các ngành công nghệ chiến lược của thành phố.

Đến nay, KCNC có 165 dự án được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư còn hiệu lực với tổng vốn đầu tư tương đương là 13,863 tỷ USD (nước ngoài: 11,005 tỷ USD/57 dự án và trong nước: 74.290,721 tỷ đồng/108 dự án tương đương 2,857 tỷ USD), Giá trị sản xuất sản phẩm công nghệ cao năm 2025 đạt khoảng 23 tỷ USD. Năm 2026, Khu Công nghệ cao đặt mục tiêu thu hút khoảng 1,6 tỷ USD vốn đầu tư, tập trung vào vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và hạ tầng số.

Từ thực tiễn quản lý, Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP Hồ Chí Minh xác định điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là các thủ tục hành chính về đất đai sau cấp phép, nhất là thủ tục cho thuê đất, bàn giao đất và thực hiện các nghĩa vụ tài chính liên quan.

Thủ tục đầu tư hiện đã được đơn giản hóa đáng kể và Ban Quản lý KCNC là cơ quan cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đối với dự án tại đây; tuy nhiên, Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư mới xác lập dự án, chưa đồng nghĩa với việc nhà đầu tư đã có đầy đủ cơ sở pháp lý về đất để triển khai xây dựng. Trong khi đó, theo pháp luật đất đai hiện hành, Ban Quản lý KCNC chưa có thẩm quyền quyết định giao đất, cho thuê đất. Sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, nhà đầu tư vẫn phải thực hiện thủ tục thuê đất. Hồ sơ được cơ quan chuyên môn thẩm định, trình cơ quan có thẩm quyền quyết định; sau đó, các cơ quan liên quan xác định tiền thuê đất và nghĩa vụ tài chính, bao gồm việc xem xét miễn, giảm tiền thuê đất nếu dự án đáp ứng điều kiện pháp luật.

Đây là chuỗi thủ tục có sự tham gia của nhiều cơ quan trước khi nhà đầu tư được bàn giao đất theo quy định. Đất đai lại là điều kiện đầu vào của toàn bộ quá trình triển khai dự án. Khi chưa hoàn tất thủ tục thuê đất và bàn giao đất, các bước tiếp theo về xây dựng, đấu nối hạ tầng, lắp đặt thiết bị và tổ chức sản xuất đều bị ảnh hưởng; đồng thời cũng là khâu nhà đầu tư khó dự báo nhất về thời gian và chi phí.

Trước mắt, Ban Quản lý KCNC ưu tiên tháo gỡ điểm nghẽn về thủ tục hành chính và đất đai thông qua cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại chỗ; cũng như làm đầu mối rà soát hồ sơ từ sớm, theo dõi xuyên suốt và phối hợp với cơ quan chuyên môn về đất đai, cơ quan thuế cùng các đơn vị liên quan, hạn chế việc nhà đầu tư phải tự liên hệ với nhiều đầu mối. Mục tiêu là rút ngắn khoảng thời gian từ khi dự án được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đến khi nhà đầu tư hoàn tất cơ sở pháp lý về đất và có thể triển khai trên thực địa.

Cùng với đó, Ban tiếp tục thực hiện vai trò đầu mối theo dõi xuyên suốt, cập nhật tình trạng xử lý và phối hợp chuyển tiếp hồ sơ giữa các cơ quan; hạn chế tối đa việc nhà đầu tư phải tự liên hệ với nhiều đầu mối để hỏi tiến độ. Đối với từng dự án, cần xác định rõ cơ quan xử lý, thời gian theo quy định, kết quả của từng bước và những nội dung có thể ảnh hưởng đến tiến độ hoặc phát sinh chi phí.

Bên cạnh việc tăng cường phối hợp trong quy trình hiện hành, giải pháp căn cơ là tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp đối với thủ tục đất đai trong Khu Công nghệ cao. Ban Quản lý KCNC đang nghiên cứu, xây dựng dự thảo để tham mưu cơ quan có thẩm quyền xem xét cơ chế phân cấp phù hợp về giao đất, cho thuê đất.

Nếu được thông qua, cơ chế này sẽ giảm khâu chuyển tiếp giữa thủ tục đầu tư và thủ tục đất đai, tạo điều kiện thực hiện thực chất hơn mô hình một cửa tại chỗ và rút ngắn thời gian từ cấp phép đến bàn giao đất. Trong thời gian chưa có quyết định chính thức, Ban tiếp tục thực hiện vai trò đầu mối phối hợp, theo dõi tiến độ nhưng không thay thẩm quyền của cơ quan khác.
Mục tiêu hướng tới là một quy trình minh bạch, trong đó nhà đầu tư được biết ngay từ đầu những thủ tục phải thực hiện, cơ quan xử lý, thời gian theo quy định, các bước có quan hệ phụ thuộc và những khoản chi phí có thể phát sinh. Ban Quản lý KCNC làm đầu mối cập nhật tiến độ và cảnh báo sớm các vướng mắc để nhà đầu tư chủ động kế hoạch triển khai.

Đặc biệt, Ban Quản lý sẽ tiếp tục chủ động phối hợp, minh bạch tiến độ xử lý và đồng hành cùng nhà đầu tư để vốn đăng ký sớm được chuyển thành dự án hoạt động thực tế.

Nguyễn Trang