16:32 20/11/2026

Gỡ vướng thủ tục, nhãn mác, khơi thông thị trường Halal

Theo VCCI, việc hoàn thiện hành lang pháp lý về chất lượng sản phẩm, nhãn hàng hóa và quản lý thị trường Halal có ý nghĩa quan trọng đối với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, qua thực tiễn triển khai, một số quy định vẫn bộc lộ bất cập, có thể làm phát sinh thêm thủ tục, chi phí và rủi ro pháp lý nếu không được điều chỉnh kịp thời.

Nguy cơ chồng chéo thẩm quyền kiểm tra

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có ý kiến góp ý đối với Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 22/2026/NĐ-CP ngày 16/1/2026, Nghị định số 37/2026/NĐ-CP ngày 23/1/2026 và Nghị định số 127/2026/NĐ-CP ngày 6/4/2026 của Chính phủ.

Theo VCCI, Dự thảo quy định cho phép tổ chức tự khai báo thay vì phải xin sửa đổi Giấy chứng nhận đối với các thay đổi trong phạm vi đã đăng ký là đơn giản hóa thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp về mặt thủ tục. Tuy nhiên, quy định này cần được xem xét.

Theo quy định tại Dự thảo, doanh nghiệp phải khai báo, cập nhật thông tin về lĩnh vực, phạm vi thử nghiệm, thử nghiệm viên sau khi được cấp mới, cấp bổ sung, sửa đổi Giấy chứng nhận. Điều này là chưa hợp lý, bởi vì các thông tin mà doanh nghiệp phải khai báo, cập nhật thông tin là những thông tin mà cơ quan nhà nước cấp Giấy chứng nhận đã có thông qua các tài liệu doanh nghiệp cung cấp trong quá trình thực hiện thủ tục cấp mới, bổ sung, sửa đổi Giấy chứng nhận. 

Mặt khác, theo quy định tại Nghị định 22/2026/NĐ-CP và Dự thảo, cơ quan quản lý nhà nước là chủ thể có trách nhiệm cập nhật, thông tin liên quan đến tổ chức được cấp Giấy chứng nhận (Điều 10, khoản 4 Điều 67), trong đó có các thông tin mà doanh nghiệp được yêu cầu khai báo, cập nhật ở trên.

Do đó, VCCI đề nghị bỏ quy định tổ chức đánh giá sự phù hợp phải khai báo, cập nhập thông tin về lĩnh vực, phạm vi thử nghiệm và thử nghiệm viên sau khi được cấp mới, cấp bổ sung, sửa đổi Giấy chứng nhận, đây là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước.

Về tính chất của việc khai báo và điều kiện vận hành của Cơ sở dữ liệu quốc gia, Dự thảo chưa quy định rõ khai báo là thông báo một chiều, doanh nghiệp chỉ cần khai báo là có thể hoạt động hay như thế nào? Nếu trên thực tế việc khai báo phải chờ cơ quan quản lý “xác nhận”, “duyệt” trên hệ thống thì đây sẽ trở thành một thủ tục xin phép mới dưới hình thức điện tử, không có thời hạn giải quyết và không có cơ chế phản hồi như thủ tục hành chính.

Cơ chế này dựa trên giả định Cơ sở dữ liệu quốc gia vận hành ổn định. Trong khi đó, Báo cáo tổng kết thi hành kèm theo hồ sơ đã nhận định Cơ sở dữ liệu quốc gia là “một trong những điểm nghẽn, phát sinh vướng mắc về mặt kỹ thuật, kết nối và phân quyền dữ liệu”, chưa hỗ trợ đầy đủ việc cập nhật theo từng lĩnh vực đối với tổ chức hoạt động đa ngành và tổ chức có phòng thử nghiệm, chi nhánh tại nhiều tỉnh. Khi khai báo “trước khi thực hiện” trở thành điều kiện để được hoạt động, mỗi sự cố của hệ thống có thể khiến tổ chức không thể cung cấp dịch vụ, hoặc có nguy cơ bị coi là hoạt động ngoài phạm vi đã khai báo.

Do đó, VCCI đề nghị, quy định rõ việc khai báo, cập nhật trên Cơ sở dữ liệu quốc gia quốc gia là thông báo; tổ chức được thực hiện hoạt động ngay sau khi hoàn thành khai báo, không phải chờ cơ quan quản lý xác nhận; cơ quan quản lý kiểm soát thông tin khai báo bằng hậu kiểm;

Bổ sung phương án dự phòng khi Cơ sở dữ liệu quốc gia quốc gia gặp sự cố, tương tự quy định Dự thảo đã áp dụng cho thủ tục đăng ký hoạt động chứng nhận Halal tại khoản 6 Điều 3: tổ chức được khai báo bằng phương thức điện tử khác và được thực hiện hoạt động, cơ quan quản lý cập nhật lên hệ thống sau khi khắc phục sự cố; Bảo đảm các điều kiện kỹ thuật của Cơ sở dữ liệu quốc gia quốc gia (cập nhật theo lĩnh vực, theo địa điểm, phân quyền giữa bộ và địa phương) trước thời điểm Nghị định có hiệu lực.

Gỡ vướng thủ tục nhãn mác khơi thông thị trường Halal
VCCI Góp ý Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung các Nghị định về chất lượng sản phẩm, nhãn hàng hóa và dịch vụ Halal

Một vấn đề khác được VCCI lưu ý là nguy cơ chồng chéo thẩm quyền kiểm tra. Dự thảo bổ sung thẩm quyền cho Bộ Khoa học và Công nghệ kiểm tra tổ chức đánh giá sự phù hợp trên phạm vi cả nước trong trường hợp cần thiết, trong khi UBND cấp tỉnh cũng có thẩm quyền chủ trì kiểm tra.

Theo VCCI, khái niệm “trường hợp cần thiết” chưa được xác định cụ thể, có thể dẫn đến tình trạng một tổ chức phải tiếp nhiều đoàn kiểm tra với nội dung trùng lặp, làm tăng chi phí và ảnh hưởng đến hoạt động bình thường. Do đó, cần quy định rõ phạm vi, điều kiện và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan để tránh kiểm tra chồng chéo.

Gỡ vướng quy định ghi xuất xứ, giá trị dinh dưỡng

Đối với quy định về nhãn hàng hóa, VCCI cho rằng một số yêu cầu chưa theo kịp thực tiễn thương mại quốc tế, điển hình là việc ghi tên nước hoặc vùng lãnh thổ xuất xứ trên nhãn gốc.

Trên thực tế, nhiều sản phẩm sử dụng chung bao bì cho nhiều thị trường, thông tin về quốc gia được thể hiện trong địa chỉ của nhà sản xuất. Nếu bắt buộc phải ghi riêng tên quốc gia ngay sau địa chỉ, doanh nghiệp có thể phải thiết kế, in ấn bao bì riêng cho từng thị trường, kéo theo chi phí sản xuất và lưu kho.

Bên cạnh đó, cụm từ “có nghĩa tương đương chỉ xuất xứ” chưa có tiêu chí xác định rõ ràng, dễ dẫn đến cách hiểu và áp dụng không thống nhất giữa các địa phương.

VCCI cũng đề nghị rà soát quy định về mức dung sai giá trị dinh dưỡng. Theo đó, dự thảo cần bổ sung hướng dẫn đồng bộ về phương pháp lấy mẫu, cỡ mẫu và cách xem xét độ không bảo đảm đo của phương pháp phân tích. Nếu thiếu các tiêu chí thống nhất, cùng một sản phẩm có thể cho kết quả đánh giá khác nhau giữa các thời điểm hoặc phòng thử nghiệm, khiến doanh nghiệp đối mặt với rủi ro pháp lý khó lường.

Với thực phẩm tươi sống như rau, củ, quả được đựng trong túi hoặc khay bọc màng để chống dập nát, việc chưa làm rõ khái niệm “bao bì đóng gói đơn giản” cũng có thể dẫn đến cách áp dụng thiếu thống nhất về yêu cầu ghi hạn sử dụng. VCCI cho rằng cần tính đến đặc tính của nhóm hàng này, bởi thời hạn sử dụng phụ thuộc vào điều kiện bảo quản như nhiệt độ, độ ẩm, không thể áp dụng máy móc một mốc cố định.

Một bất cập khác liên quan đến việc sử dụng nhãn, bao bì khi doanh nghiệp thay đổi tên hoặc địa chỉ do điều chỉnh địa giới hành chính. Dự thảo quy định thời hạn sử dụng nhãn tồn kho là 12 tháng kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp mới khi thay đổi tên, đồng thời không áp dụng đối với bao bì đặt in mới.

Theo VCCI, quy định này chưa đồng bộ với thời hạn 2 năm được áp dụng trong trường hợp thay đổi địa chỉ hành chính; đồng thời chưa tính đến trường hợp nhà sản xuất nước ngoài thay đổi tên pháp nhân nhưng không làm thay đổi bản chất chuỗi cung ứng. Việc yêu cầu kiểm kê chi tiết lượng nhãn, bao bì tồn kho tại một thời điểm cố định cũng có thể tạo thêm gánh nặng hành chính.

Đối với lĩnh vực Halal, VCCI lưu ý việc đưa cả sản phẩm sản xuất tại Việt Nam chỉ nhằm mục đích xuất khẩu vào phạm vi điều chỉnh của nghị định có thể tạo ra sự chồng chéo về tiêu chuẩn. Bởi các thị trường nhập khẩu đã có hệ thống tiêu chuẩn và yêu cầu chứng nhận riêng, việc áp dụng thêm quy định trong nước có nguy cơ làm tăng chi phí, kéo dài thời gian đáp ứng điều kiện xuất khẩu.

VCCI đồng thời đề nghị mở rộng cơ chế thừa nhận chứng nhận Halal của nước ngoài, trong đó xem xét công nhận chứng nhận do các tổ chức được cơ quan quản lý Hồi giáo có uy tín trực tiếp công nhận. Cách tiếp cận này được kỳ vọng giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong quá trình hoàn thiện hồ sơ, đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu.

Từ những vướng mắc nêu trên, VCCI kiến nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát dự thảo theo hướng đơn giản hóa thủ tục, xác định rõ khai báo trực tuyến là cơ chế thông báo một chiều; phân định thẩm quyền và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan kiểm tra.

Đồng thời, cần điều chỉnh quy định về nhãn hàng hóa sát với thông lệ thương mại quốc tế, thống nhất tiêu chí đánh giá chất lượng, kéo dài thời hạn chuyển tiếp khi doanh nghiệp thay đổi tên, địa chỉ lên 2 năm và tạo điều kiện hợp lý để tiếp tục sử dụng, đặt in bao bì trong giai đoạn chuyển đổi.

Anh Đào