Hà Nội mở rộng chuỗi liên kết, nâng giá trị nông sản

Từ 183 chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ tại địa phương đến 1.388 chuỗi cung ứng nông, lâm, thủy sản an toàn kết nối với 14 tỉnh, thành phố, Hà Nội đang từng bước tổ chức lại sản xuất nông nghiệp theo hướng gắn với thị trường, kiểm soát chất lượng và mở rộng đầu ra bền vững.

Từ liên kết sản xuất đến mở rộng thị trường tiêu thụ

Sản xuất được nông sản chất lượng mới chỉ là bước đầu. Với nông nghiệp Hà Nội, bài toán quan trọng hơn là làm thế nào để sản phẩm có thị trường tiêu thụ ổn định, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hệ thống phân phối và tạo ra giá trị đủ lớn để người sản xuất có động lực đầu tư lâu dài.

Thay vì sản xuất riêng lẻ rồi mới tìm đầu ra, thành phố đang thúc đẩy liên kết giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và các đơn vị phân phối ngay từ đầu quá trình sản xuất. Chuỗi liên kết được mở rộng từ cung ứng vật tư, hướng dẫn kỹ thuật, tổ chức sản xuất đến thu hoạch, sơ chế, chế biến và tiêu thụ.

Đến nay, Hà Nội đã hình thành và duy trì 183 chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản, trong đó có 62 chuỗi sản phẩm chăn nuôi và 121 chuỗi sản phẩm trồng trọt. Đây được xem là một trong những hướng đi quan trọng nhằm giảm tình trạng sản xuất manh mún, chất lượng không đồng đều và phụ thuộc quá lớn vào thị trường thời điểm thu hoạch.

Điểm khác biệt của mô hình chuỗi nằm ở việc thị trường được tính đến ngay từ khi tổ chức sản xuất. Khi nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng tham gia, yêu cầu về giống, quy trình kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng, sản lượng và thời điểm thu hoạch có thể được xác định rõ hơn.

Với người sản xuất, việc tham gia chuỗi giúp tiếp cận quy trình kỹ thuật và thông tin thị trường thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào kinh nghiệm hoặc biến động giá cả từng vụ. Trong khi đó, doanh nghiệp có điều kiện chủ động hơn về nguồn nguyên liệu, sản lượng và chất lượng hàng hóa.

Một số mô hình khuyến nông trên địa bàn Hà Nội đang được triển khai theo hướng gắn sản xuất với tiêu thụ như sản xuất lúa theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, trồng cây dược liệu hay sản xuất khoai tây chế biến vụ đông. Việc gắn các mô hình với doanh nghiệp và hợp đồng bao tiêu giúp giảm áp lực tìm đầu ra khi bước vào thời điểm thu hoạch tập trung.

Đây cũng là yếu tố có ý nghĩa đối với quyết định đầu tư của nông dân. Khi biết sản phẩm được tiêu thụ ở đâu, yêu cầu chất lượng như thế nào và sản lượng cần bao nhiêu, người sản xuất có cơ sở tính toán chi phí, mở rộng quy mô và đầu tư kỹ thuật thay vì chạy theo tín hiệu giá ngắn hạn.

Tuy nhiên, nhu cầu tiêu dùng của Hà Nội rất lớn và nguồn cung trong thành phố không thể đáp ứng toàn bộ thị trường. Vì vậy, mạng lưới liên kết đang được mở rộng ra ngoài địa bàn Thủ đô.

Hà Nội hiện kết nối với 14 tỉnh, thành phố, hình thành và duy trì 1.388 chuỗi cung ứng nông, lâm, thủy sản an toàn. Thông qua hệ thống này, nhiều nhóm hàng thiết yếu như gạo, rau củ quả, thủy sản, thịt lợn, thịt gia cầm và thực phẩm chế biến được đưa về tiêu thụ tại thị trường Hà Nội.

Việc kết nối liên tỉnh không chỉ giúp Hà Nội có thêm nguồn cung thực phẩm an toàn, ổn định mà còn mở rộng thị trường cho các vùng sản xuất. Mối quan hệ giữa Thủ đô và các địa phương vì vậy đang chuyển dần từ hoạt động mua bán nông sản đơn thuần sang hình thành vùng cung ứng theo nhu cầu của thị trường.

Trong bối cảnh thị trường có thể biến động mạnh theo mùa vụ, các chuỗi cung ứng còn góp phần cân đối cung cầu, hạn chế nguy cơ thiếu hụt nguồn hàng và tạo thêm cơ sở để kiểm soát chất lượng nông sản trước khi đến tay người tiêu dùng.

Truy xuất nguồn gốc, chế biến sâu để nâng giá trị

Thị trường tiêu dùng hiện nay đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với nông sản. Người mua không chỉ quan tâm sản phẩm tươi ngon mà còn chú ý đến nguồn gốc, quy trình sản xuất, mức độ an toàn và thông tin liên quan đến sản phẩm.

Đối với các hệ thống bán lẻ hiện đại, yêu cầu còn chặt chẽ hơn. Để có thể đưa hàng hóa vào siêu thị, cửa hàng tiện lợi, sàn thương mại điện tử hoặc các hệ thống phân phối lớn, nông sản cần bảo đảm chất lượng ổn định, sản lượng đủ lớn, bao bì phù hợp và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Điều này khiến yêu cầu xây dựng chuỗi không chỉ dừng ở việc ký hợp đồng tiêu thụ mà phải bắt đầu từ khâu sản xuất. Hà Nội đang tiếp tục thúc đẩy các tiêu chuẩn như VietGAP, GlobalGAP, HACCP và sản xuất hữu cơ, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, mã QR và các giải pháp truy xuất nguồn gốc.

Khi thông tin về sản phẩm được ghi nhận xuyên suốt từ vùng sản xuất đến cơ sở sơ chế, chế biến, hệ thống phân phối và điểm bán, truy xuất nguồn gốc không chỉ phục vụ công tác kiểm tra an toàn thực phẩm. Đây còn là công cụ giúp doanh nghiệp xây dựng thương hiệu và tạo niềm tin với người tiêu dùng.

Để tăng khả năng kết nối giữa sản xuất và thị trường, ngành nông nghiệp Hà Nội cũng đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp với hợp tác xã, trang trại và hộ sản xuất. Các Diễn đàn Khuyến nông về liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp được tổ chức tại nhiều xã, phường, tạo điều kiện để các chủ thể gặp trực tiếp và tìm kiếm cơ hội hợp tác.

Những hoạt động này hướng tới việc đưa doanh nghiệp và thị trường tham gia sâu hơn vào quá trình tổ chức sản xuất. Thay vì nông dân tự sản xuất rồi tìm người mua, các bên có thể trao đổi trước về nhu cầu, tiêu chuẩn và sản lượng để từng bước hình thành quan hệ cung ứng ổn định.

Về lâu dài, bài toán của nông nghiệp Hà Nội không chỉ nằm ở việc tăng sản lượng mà còn là nâng giá trị trên mỗi đơn vị sản phẩm. Một sản phẩm nếu chỉ được bán dưới dạng nguyên liệu sẽ có giá trị khác xa so với khi được sơ chế, chế biến, đóng gói, xây dựng thương hiệu và đưa vào hệ thống phân phối có khả năng tiếp cận người tiêu dùng rộng hơn.

Bởi vậy, phát triển chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và mở rộng hệ thống phân phối đang trở thành những mắt xích quan trọng trong quá trình hình thành chuỗi giá trị nông nghiệp.

Hà Nội cũng định hướng cơ cấu lại nông nghiệp theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ cao, mở rộng nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp đô thị và nông nghiệp sinh thái kết hợp du lịch. Trong quá trình này, chuỗi liên kết giữ vai trò kết nối các mắt xích từ sản xuất đến tiêu thụ.

Một vùng sản xuất có tiêu chuẩn nhưng không có doanh nghiệp thu mua ổn định sẽ khó duy trì lâu dài. Ngược lại, doanh nghiệp cần nguồn nguyên liệu lớn nhưng vùng sản xuất manh mún, chất lượng không đồng đều cũng khó phát triển chế biến. Khi sản phẩm đã được đầu tư nhưng thiếu thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và hệ thống phân phối, phần giá trị gia tăng cũng khó quay trở lại với người sản xuất.

Do đó, 183 chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ tại Hà Nội và 1.388 chuỗi cung ứng an toàn kết nối với 14 tỉnh, thành phố không chỉ phản ánh quy mô mạng lưới cung ứng. Quan trọng hơn, đây là nền tảng để đưa sản xuất, chất lượng, chế biến và thị trường vào cùng một chuỗi giá trị.

Khi đầu ra được tính toán ngay từ khâu tổ chức sản xuất, nông nghiệp Hà Nội có thêm cơ sở để giảm dần tình trạng manh mún, hạn chế rủi ro "được mùa, mất giá", nâng giá trị sản phẩm và bảo đảm nguồn thực phẩm an toàn cho người tiêu dùng. Đây cũng là hướng đi phù hợp với mục tiêu phát triển nông nghiệp hiện đại và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng GRDP năm 2026 của thành phố từ 11% trở lên.

Nông sản Hà Nội vì vậy không chỉ cần được sản xuất nhiều hơn mà phải được sản xuất đúng nhu cầu, đáp ứng tiêu chuẩn, có khả năng truy xuất, được chế biến và đưa vào những kênh phân phối phù hợp. Khi các mắt xích trong chuỗi được kết nối chặt chẽ, giá trị của nông sản sẽ có thêm cơ hội được nâng lên và thị trường đầu ra cũng bền vững hơn.

Đinh Toàn