Nông nghiệp Hà Nội đang chuyển dần từ mục tiêu mở rộng diện tích sang tổ chức sản xuất theo vùng tập trung, chuyên canh và gắn chặt hơn với nhu cầu thị trường. Việc hình thành các vùng nguyên liệu quy mô lớn được kỳ vọng tạo điều kiện ứng dụng công nghệ, giảm chi phí, phát triển chuỗi liên kết và nâng giá trị nông sản Thủ đô.
Tổ chức lại sản xuất gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp
Sản xuất nông nghiệp Hà Nội trong 7 tháng đầu năm 2026 tiếp tục có những chuyển biến đáng chú ý. Đến ngày 20/7, thành phố cơ bản hoàn thành gieo cấy khoảng 57 nghìn ha lúa, đạt 85,5% kế hoạch. Diện tích lúa giảm so với cùng kỳ, một phần do đất được chuyển sang phục vụ phát triển hạ tầng và các mô hình có giá trị kinh tế cao hơn.
Trong khi đó, diện tích cây màu vụ Mùa đạt khoảng 15,2 nghìn ha, tăng 4,5%. Sản lượng thủy sản đạt 75,6 nghìn tấn, tăng 4,3% so với cùng kỳ.
Những thay đổi về cơ cấu diện tích và sản lượng cho thấy nông nghiệp Hà Nội đang dần chuyển hướng. Thay vì duy trì diện tích sản xuất bằng mọi giá, thành phố tập trung lựa chọn các mô hình mang lại giá trị kinh tế cao hơn trên cùng một quỹ đất.
Đây cũng là cơ sở để Hà Nội đẩy mạnh tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, tạo điều kiện cho cơ giới hóa, ứng dụng công nghệ và tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã với doanh nghiệp.
Hà Nội nâng giá trị nông sản từ những vùng sản xuất tập trung. (Ảnh minh hoạ/TL)
Hiện Hà Nội đã hình thành 35 vùng sản xuất lúa tập trung, 104 vùng sản xuất rau, 56 vùng cây ăn quả, 66 vùng nuôi trồng thủy sản và 128 khu chăn nuôi tập trung.
Việc tổ chức sản xuất theo vùng đang từng bước khắc phục tình trạng manh mún, tạo điều kiện áp dụng đồng bộ các quy trình kỹ thuật, đầu tư hệ thống tưới tiêu, máy móc, sơ chế và bảo quản.
Khi sản lượng được tập trung và có tính ổn định hơn, doanh nghiệp cũng thuận lợi trong việc ký kết hợp đồng thu mua, đầu tư chế biến và xây dựng các chuỗi tiêu thụ dài hạn. Đây là yếu tố quan trọng để nông sản không chỉ dừng lại ở khâu sản xuất mà có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Theo đánh giá của ngành nông nghiệp, hiệu quả kinh tế từ các mô hình sản xuất tập trung cao hơn khoảng 15 - 20% so với phương thức sản xuất truyền thống. Mức chênh lệch này cho thấy giá trị gia tăng không chỉ đến từ việc tăng năng suất mà còn từ khả năng giảm chi phí, chuẩn hóa chất lượng và tổ chức sản xuất hiệu quả hơn.
Cùng với các vùng sản xuất tập trung, Hà Nội hiện có hơn 3.300 sản phẩm OCOP và khoảng 406 mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Đây được xem là nền tảng để thành phố tiếp tục chuyển từ sản xuất nguyên liệu sang phát triển các sản phẩm có thương hiệu, đáp ứng yêu cầu về chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc.
Phát triển chuỗi giá trị và thị trường tiêu thụ nông sản
Tuy nhiên, việc hình thành các vùng sản xuất tập trung mới chỉ là bước khởi đầu trong quá trình nâng cao giá trị nông sản. Để phát huy hiệu quả thực chất, theo định hướng của Hà Nội, phát triển vùng nguyên liệu cần được đặt trong tổng thể đồng bộ, gắn với đầu tư hạ tầng, hệ thống chế biến, bảo quản và logistics.
Bởi nếu chỉ dừng lại ở việc tăng sản lượng mà chưa có giải pháp đồng bộ cho khâu sau thu hoạch và đảm bảo đầu ra ổn định, thì giá trị gia tăng của nông sản vẫn sẽ khó được cải thiện một cách bền vững.
Thời gian tới, thành phố tiếp tục rà soát quy hoạch các vùng sản xuất phù hợp với điều kiện của từng địa phương và nhu cầu thị trường. Đồng thời, chuyển đổi số trong nông nghiệp sẽ được thúc đẩy, cùng với việc hỗ trợ hợp tác xã và doanh nghiệp xây dựng các chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn.
Một trong những thay đổi quan trọng là đưa nhu cầu thị trường trở thành yếu tố quyết định đối với cơ cấu sản xuất. Các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, sản xuất sạch, hữu cơ và những sản phẩm có khả năng truy xuất nguồn gốc được định hướng phát triển mạnh hơn.
Cùng với tổ chức sản xuất, hoạt động xúc tiến thương mại cũng cần được đẩy mạnh thông qua hệ thống phân phối hiện đại, hội chợ, thương mại điện tử và kết nối với thị trường xuất khẩu.
Khi vùng nguyên liệu được tổ chức bài bản, hợp tác xã trở thành đầu mối liên kết và doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chế biến, tiêu thụ, nông sản Hà Nội sẽ có thêm điều kiện chuyển từ bán sản phẩm thô sang phát triển những sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.
Mục tiêu cuối cùng không chỉ là tăng năng suất mà là nâng giá trị kinh tế trên mỗi đơn vị đất, giảm chi phí sản xuất và tạo thu nhập ổn định hơn cho người dân.
Phát triển các vùng nông nghiệp tập trung vì thế đang trở thành một mắt xích quan trọng trong quá trình chuyển từ "sản xuất nông nghiệp" sang "kinh tế nông nghiệp", hướng tới xây dựng nền nông nghiệp Hà Nội hiện đại, xanh, hiệu quả và có khả năng cạnh tranh cao hơn.
Đinh Toàn