Từ tháng 9/2026, nhiều chính sách mới sẽ lần lượt có hiệu lực, tập trung vào các lĩnh vực như tài sản mã hóa, tiền lương, ngoại thương, giao dịch hàng hóa, thuế, quản lý ngoại hối và an sinh xã hội. Một số quy định đáng chú ý cũng liên quan trực tiếp đến người dân như cấp thẻ Căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi và chi trả lương hưu, an sinh xã hội qua VNeID.
Tăng chế tài với hoạt động tài sản mã hóa và hành vi vi phạm trong lao động
Từ ngày 1/9/2026, Nghị định số 284/2026/NĐ-CP ngày 16/7/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa chính thức có hiệu lực.
Nghị định quy định mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm là 200 triệu đồng đối với tổ chức và 100 triệu đồng đối với cá nhân.
Trong đó, đối với các vi phạm về tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa, mức phạt từ 180 đến 200 triệu đồng được áp dụng đối với các hành vi như cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa được cấp giấy phép; quảng cáo, tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa được cấp Giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa.
Mức phạt nêu trên áp dụng đối với tổ chức. Trường hợp cá nhân có hành vi vi phạm tương tự thì mức phạt bằng một nửa mức phạt đối với tổ chức.
Nghị định cũng quy định mức phạt từ 150 đến 200 triệu đồng đối với tổ chức phát hành tài sản mã hóa thực hiện các hành vi như chào bán, phát hành tài sản mã hóa cho đối tượng không đúng quy định hoặc khi không đáp ứng đủ điều kiện theo quy định.
Trong lĩnh vực lao động, Nghị định số 283/2026/NĐ-CP ngày 15/7/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng có hiệu lực từ ngày 10/9/2026.
Nghị định quy định phạt tiền từ 50 đến 75 triệu đồng đối với một trong các hành vi lôi kéo, dụ dỗ, hứa hẹn, quảng cáo gian dối hoặc sử dụng thủ đoạn khác để lừa gạt người lao động hoặc tuyển dụng người lao động với mục đích bóc lột, cưỡng bức lao động nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Nghị định cũng quy định người sử dụng lao động trả lương không đúng hạn, không trả hoặc trả không đủ tiền lương theo thỏa thuận, tiền làm thêm giờ, làm việc ban đêm hoặc tiền lương ngừng việc sẽ bị phạt tùy theo số lượng người lao động bị vi phạm.
Đối với tổ chức, mức phạt bằng hai lần mức phạt áp dụng cho cá nhân, từ 10 triệu đồng với vi phạm từ 1 đến 10 người và tăng lên tối đa 100 triệu đồng khi vi phạm từ 301 người trở lên.
Trường hợp doanh nghiệp trả lương thấp hơn mức lương tối thiểu, mức phạt từ 40 đến 60 triệu đồng nếu vi phạm với 1 đến 10 người; từ 60 đến 100 triệu đồng với 11 đến 50 người và từ 100 đến 150 triệu đồng với từ 51 người trở lên. Ngoài phạt tiền, doanh nghiệp còn phải trả đủ tiền lương còn thiếu và tiền lãi của khoản chậm trả, trả thiếu cho người lao động theo quy định.
Trẻ dưới 6 tuổi được cấp thẻ Căn cước, mở rộng tiện ích trên VNeID
Nghị định số 301/2026/NĐ-CP ngày 30/7/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 63/2024/NĐ-CP ngày 10/6/2024 về thực hiện liên thông điện tử hai nhóm thủ tục hành chính, có hiệu lực từ ngày 1/9/2026.
Theo đó, cha mẹ có thể đăng ký cấp thẻ Căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi nếu có nhu cầu ngay trong quá trình đăng ký khai sinh liên thông điện tử, không phải thực hiện thêm một thủ tục riêng như trước đây.
Nghị định cũng quy định công dân Việt Nam từ đủ 6 tuổi trở lên đã được cấp thẻ Căn cước công dân hoặc thẻ Căn cước còn thời hạn sử dụng được cấp tài khoản định danh điện tử mức độ 1 hoặc mức độ 2 khi có nhu cầu. Công dân Việt Nam dưới 6 tuổi đã được cấp thẻ Căn cước được cấp tài khoản định danh điện tử mức độ 1 khi có nhu cầu.
Đáng chú ý, từ ngày 28/9/2026, Nghị định số 320/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 69/2024/NĐ-CP ngày 25/6/2024 của Chính phủ về định danh và xác thực điện tử có hiệu lực.
Theo đó, "tài khoản hưởng an sinh xã hội" được quy định là thông tin định danh trên Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID), cho phép tích hợp thông tin tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động để tiếp nhận các khoản hỗ trợ, hưu trí, chi trả an sinh xã hội và các khoản kinh phí hợp pháp.
Trước đó, việc liên kết tài khoản ngân hàng với VNeID đã được triển khai để phục vụ chi trả các khoản hỗ trợ, an sinh xã hội. Từ ngày 28/9/2026, cơ chế này được quy định cụ thể hơn tại Nghị định số 320/2026/NĐ-CP.
Theo Nghị quyết số 66.22 của Chính phủ về phát triển công dân số, ứng dụng định danh quốc gia VNeID được định hướng mở rộng các tiện ích số, trong đó có liên kết tài khoản thanh toán, ví điện tử, thẻ ngân hàng, tài khoản tiền di động để hỗ trợ thanh toán dịch vụ công, chi trả an sinh xã hội và các giao dịch thanh toán hợp pháp khác.
Công dân hoàn thành việc tích hợp 5 loại thông tin, giấy tờ cơ bản trên ứng dụng VNeID và thực hiện thủ tục hành chính đáp ứng điều kiện quy định thì được miễn, giảm phí, lệ phí tương ứng của thủ tục hành chính đó. Năm loại thông tin, giấy tờ cơ bản gồm giấy khai sinh, thông tin tài khoản thanh toán, thông tin tài khoản an sinh xã hội, thông tin thuê bao di động và sổ sức khỏe điện tử.
Thêm quy định về ngoại thương và giao dịch hàng hóa
Nghị định số 292/2026/NĐ-CP ngày 22/7/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương có hiệu lực từ ngày 5/9/2026.
Trong đó, Nghị định cấm nhập khẩu các sản phẩm, hàng hóa được khai thác, sản xuất hoặc chế tạo toàn bộ hoặc một phần bởi hành vi cưỡng bức lao động từ các doanh nghiệp, quốc gia, vùng lãnh thổ phù hợp với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên.
Nghị định cũng điều chỉnh nhiều hoạt động như tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu, quá cảnh và gia công hàng hóa với thương nhân nước ngoài. Trong một số hoạt động, thẩm quyền cấp phép được phân cấp cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
Đối với hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa, Nghị định số 302/2026/NĐ-CP ngày 1/8/2026 có hiệu lực từ ngày 15/9/2026.
Theo Nghị định, doanh nghiệp đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa phải là doanh nghiệp được thành lập tại Việt Nam. Trường hợp là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tổng tỷ lệ vốn góp của các nhà đầu tư nước ngoài không được quá 49%.
Doanh nghiệp phải có vốn điều lệ từ 1.500 tỷ đồng trở lên; có hệ thống công nghệ thông tin đáp ứng yêu cầu quản lý, vận hành an toàn, ổn định và bảo mật; có mô hình, tổ chức hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa và giải pháp, lộ trình niêm yết hàng hóa sản xuất tại Việt Nam; đồng thời có Dự thảo Điều lệ hoạt động đáp ứng quy định.
Các thành viên kinh doanh và môi giới cũng phải đáp ứng điều kiện vốn tương ứng từ 75 tỷ đồng và 5 tỷ đồng. Trung tâm thanh toán bù trừ phải có vốn tối thiểu 500 tỷ đồng.
Điều chỉnh điều kiện thành lập cụm công nghiệp
Nghị định số 303/2026/NĐ-CP ngày 1/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 32/2024/NĐ-CP ngày 15/3/2024 của Chính phủ về quản lý, phát triển cụm công nghiệp có hiệu lực từ ngày 15/9/2026.
Về điều kiện thành lập cụm công nghiệp, Nghị định sửa đổi, bổ sung điểm c khoản 1 Điều 8 Nghị định số 32/2024/NĐ-CP theo hướng: "Trong trường hợp địa bàn cấp xã đã thành lập cụm công nghiệp thì tỷ lệ lấp đầy trung bình của các cụm công nghiệp đạt trên 50% hoặc tổng quỹ đất công nghiệp chưa cho thuê của các cụm công nghiệp không vượt quá 50 ha".
Quy định được sửa đổi để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tạo điều kiện về quỹ đất cho phát triển kinh tế tư nhân, tăng trưởng kinh tế của các địa phương và bảo đảm sử dụng đất hiệu quả.
Nghị định cũng xác định cụm công nghiệp có quy mô từ 5 ha đến không quá 75 ha, đồng thời chuẩn hóa các loại hình cụm công nghiệp như làng nghề, chuyên ngành, hỗ trợ, công nghệ cao và sinh thái.
Bãi bỏ 25 văn bản trong lĩnh vực thuế
Thông tư số 110/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính có hiệu lực từ ngày 12/9/2026, bãi bỏ toàn bộ 22 Thông tư và 3 Quyết định do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành trong lĩnh vực thuế.
Việc bãi bỏ nhằm rà soát, tinh gọn hệ thống văn bản pháp luật, bảo đảm tính đồng bộ với Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và các luật thuế sửa đổi, bổ sung mới ban hành.
Theo đó, Thông tư bãi bỏ các văn bản hướng dẫn về ưu đãi thuế không còn phù hợp, bao gồm ưu đãi thuế doanh nghiệp phần mềm; chính sách hỗ trợ vùng nguyên liệu, chế biến nông, lâm, thủy sản; cùng các quy định cũ về thuế sử dụng đất nông nghiệp và thuế tài nguyên.
Cùng với đó là các văn bản từng áp dụng cho chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế ngắn hạn thời kỳ trước, xóa nợ thuế hộ cá thể cũ, quy định vé máy bay điện tử và quy chế xử lý thủ tục theo cơ chế "một cửa" đã được thay thế.
Thông tư cũng bãi bỏ các văn bản về cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế, cấp mã số doanh nghiệp và tem rượu để cập nhật theo các quy chuẩn quản lý hiện hành.
Bổ sung quy định về định danh địa điểm
Chính phủ ban hành Nghị định số 326/2026/NĐ-CP ngày 19/8/2026 quy định về định danh địa điểm.
Nghị định quy định việc định danh đối với các địa điểm trong lãnh thổ Việt Nam, trừ các đối tượng thuộc Danh mục bí mật nhà nước; việc xây dựng, quản lý, kết nối, chia sẻ và khai thác Cơ sở dữ liệu định danh địa điểm; quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Theo đó, mỗi địa điểm chỉ có một mã định danh duy nhất, tuân thủ cấu trúc thống nhất trên toàn quốc, bảo đảm tính liên tục, ổn định và không trùng lặp trong toàn hệ thống.
Mã định danh địa điểm là dãy số tự nhiên gồm 12 chữ số do Cơ sở dữ liệu định danh địa điểm xác lập. Mỗi địa điểm được gắn một mã định danh riêng biệt, không trùng lặp, bảo đảm tính ổn định, mở rộng và khả năng liên kết, tích hợp, kết nối, chia sẻ, khai thác thông tin trong cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
Cơ quan nhà nước được giao quản lý chuyên ngành đối với đối tượng thuộc danh mục định danh địa điểm hoặc cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành chứa dữ liệu gốc về sự hình thành, tồn tại, biến động của đối tượng có trách nhiệm chủ trì rà soát, chuẩn hóa, thu thập dữ liệu, đồng bộ dữ liệu về Cơ sở dữ liệu định danh địa điểm để thực hiện cấp mã định danh địa điểm.
Bổ sung thẩm quyền xử phạt và quy định về an ninh
Nghị định số 311/2026/NĐ-CP ngày 6/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 189/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025 quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính có hiệu lực từ ngày 26/9/2026.
Nghị định sửa đổi, bổ sung một số khoản tại Điều 6 của Nghị định số 189/2025/NĐ-CP về thẩm quyền của Thủ trưởng cơ quan thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước theo chuyên ngành, lĩnh vực và một số chức danh khác.
Một số chức danh được đổi tên như Chi cục trưởng Chi cục An toàn thực phẩm, Chi cục trưởng Chi cục về lĩnh vực dân số, trẻ em thuộc Sở Y tế thành Chi cục trưởng Chi cục về lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm, Chi cục trưởng Chi cục về lĩnh vực dân số, trẻ em, phòng, chống tệ nạn xã hội thuộc Sở Y tế; Chi cục trưởng Chi cục Thống kê cấp tỉnh thuộc Cục Thống kê thành Trưởng Thống kê cấp tỉnh; Giám đốc Bảo hiểm xã hội khu vực thành Giám đốc Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh.
Nghị định đồng thời bổ sung thẩm quyền xử phạt của Chi cục trưởng Chi cục về lĩnh vực môi trường thuộc Cục Môi trường để phù hợp với thực tiễn và bảo đảm sự tương đồng về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Trong khi đó, Nghị định số 312/2026/NĐ-CP ngày 7/8/2026 của Chính phủ về kết hợp an ninh với kinh tế - xã hội và kinh tế - xã hội với an ninh có hiệu lực từ ngày 22/9/2026.
Nghị định quy định việc kết hợp an ninh với kinh tế - xã hội là đáp ứng yêu cầu, điều kiện về bảo đảm an ninh trong quá trình xây dựng, triển khai thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, đề án, dự án phát triển kinh tế - xã hội; sử dụng tài nguyên, cung cấp sản phẩm, dịch vụ đặc thù của lực lượng Công an nhân dân phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Kết hợp kinh tế - xã hội với an ninh là việc phát triển, tăng cường tiềm lực công nghiệp an ninh; xây dựng, triển khai thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, đề án, dự án trong lĩnh vực kinh tế - xã hội phục vụ nhiệm vụ bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.
Chính sách đối với người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số
Nghị định số 307/2026/NĐ-CP ngày 4/8/2026 của Chính phủ quy định chi tiết chính sách đối với người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Các chính sách gồm hỗ trợ về thông tin; hỗ trợ vật chất, động viên tinh thần; khen thưởng và tiếp đón.
Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 20/9/2026.
Bên cạnh đó, Nghị định số 305/2026/NĐ-CP ngày 3/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 28/2019/NĐ-CP ngày 20/3/2019 của Chính phủ quy định về tố cáo và giải quyết tố cáo trong Quân đội nhân dân có hiệu lực từ ngày 17/9/2026.
Nghị định bổ sung 3 nhóm đối tượng gồm người làm việc trong tổ chức cơ yếu trong Ban Cơ yếu Chính phủ thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; công chức quốc phòng và lao động hợp đồng thuộc Bộ Quốc phòng.
Quy định mới về tiền bản quyền trong lĩnh vực báo chí
Nghị định số 287/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về tiền bản quyền trong các lĩnh vực điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, nghệ thuật biểu diễn, báo chí và xuất bản có hiệu lực từ ngày 1/9/2026.
Về tiền bản quyền sáng tạo tác phẩm báo chí, Nghị định quy định tiền bản quyền sáng tạo tác phẩm báo chí thuộc loại hình báo chí in, báo chí điện tử thực hiện theo quy định của pháp luật về giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu.
Tiền bản quyền sáng tạo tác phẩm báo chí thuộc loại hình phát thanh, truyền hình được chi trả trong đơn giá sản xuất tác phẩm báo chí đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt sản xuất nội dung theo nhiệm vụ đặt hàng, giao nhiệm vụ hoặc đấu thầu sử dụng nguồn ngân sách nhà nước.
Căn cứ các trường hợp quy định tại các điểm a, b khoản 3 Điều 3 của Nghị định, thẩm quyền quy định tại khoản 7 Điều 3 của Nghị định và cơ chế tự chủ của cơ quan báo chí theo quy định của pháp luật, mức tiền bản quyền khuyến khích do người đứng đầu cơ quan báo chí quyết định hoặc thực hiện theo quyết định của cấp có thẩm quyền.
Nghị định số 18/2014/NĐ-CP ngày 14/3/2014 của Chính phủ quy định về chế độ nhuận bút trong lĩnh vực báo chí, xuất bản và Nghị định số 21/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 của Chính phủ quy định về nhuận bút, thù lao đối với tác phẩm điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, sân khấu và các loại hình nghệ thuật biểu diễn khác hết hiệu lực kể từ ngày Nghị định số 287/2026/NĐ-CP có hiệu lực.
Trung Anh