Là đơn vị phát hành game lớn tại Việt Nam, nhưng nhiều game của Gamota lại bị thay đổi độ tuổi người chơi game, không tuân thủ phân loại 18+ như đã đăng ký ban đầu. Hành vi này đặt ra nhiều lo ngại về việc trẻ em dễ dàng tiếp cận nội dung bạo lực, nhạy cảm trong game mà không có sự kiểm soát phù hợp.
Đăng ký 18+ nhưng phát hành 12+
Công ty Cổ phần Gamota (Gamota) là một trong những nhà phát hành game hàng đầu tại Việt Nam, trực thuộc tập đoàn Appota – đơn vị công nghệ chuyên cung cấp hệ sinh thái giải trí số.
Thành lập từ năm 2013, Gamota nhanh chóng ghi dấu ấn trên thị trường bằng việc liên tục đưa về các tựa game đình đám từ Trung Quốc, Hàn Quốc và các quốc gia châu Á, nổi bật ở các dòng game MMORPG, nhập vai kiếm hiệp, tiên hiệp.
Gamota được biết đến với loạt sản phẩm từng gây “bão” thị trường như Ải Mỹ Nhân, Tru Tiên Mobile 3D, Tiếu ngạo giang hồ, Ỷ thiên đồ long ký… Trong báo cáo Vietnam Mobile Game Market 2016 của GameK, Tru Tiên Mobile 3D và Tiếu ngạo giang hồ được nhắc tới là những game đáng chú ý nhất ra mắt trong năm 2015.
Gamota là đơn vị phát hành game nổi tiếng tại Việt Nam
Đồng thời, là thành viên của Hiệp hội Esport Việt Nam VIRESA, Gamota cũng tham gia phát triển nhiều dịch vụ và giải đấu lớn với các thương hiệu hàng đầu trong ngành game. Năm 2024, đơn vị này cũng được vinh dự nhận giải thưởng "Nhà Phát Hành Game Xuất Sắc 2024" tại sự kiện Vietnam Game Awards.
Với vị thế của một đơn vị có thâm niên hơn 10 năm trong việc phát triển game mobile, đội ngũ vận hành của công ty này hẳn sẽ nắm được các quy định về phân loại, giới hạn độ tuổi.
Tuy nhiên, qua tìm hiểu của Tạp chí Thương Trường, nhiều game của Gamota lại đang cài đặt độ tuổi không giống với thông tin trong danh sách công khai của Cục Phát thanh, truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Thông tin và Truyền thông).
Đơn cử một số cái tên quen thuộc với người chơi game Việt Nam, được phát hành trong giai đoạn cuối năm 2022 – 2023 như Tân 3Q Truyền Kỳ, Alo Chủ Tướng, Game Of Empires, Tân Ỷ Thiên Đồ Long Ký… đều được đăng ký 18+. Tuy nhiên trong kho ứng dụng CHPlay, các loại game này đang được phân loại 16+.
Danh sách các game đăng ký 18+ nhưng phát hành không đúng độ tuổi
Hay với tựa game Viking Rise – dù có thông tin giới hạn độ tuổi 18+ trên website, nhưng tại kho ứng dụng, trò chơi này lại được phân loại độ tuổi là 12+..
Đáng chú ý, game Huyễn Tướng 3Q – Among Heroes cũng được đăng ký giới hạn độ tuổi 18+ nhưng hiện đang được phân loại 7+ trên CHPlay. Tuy đã được điều chỉnh không định vị tại thị trường Việt Nam, nhưng qua phần đánh giá và tải xuống cho thấy đã có nhiều người trải nghiệm game này trong thời gian qua.
Đáng nói, dù không định vị thị trường Việt Nam, nhưng người chơi vẫn có thể tải APK - một định dạng tệp cài đặt các ứng dụng trên hệ điều hành Android tại đường link https://ht3q.gamota.com/ để trải nghiệm trò chơi này.
Vì sao cần phân loại độ tuổi game?
Trong bối cảnh thị trường game phát triển bùng nổ tại Việt Nam và toàn cầu, vấn đề phân loại độ tuổi người chơi ngày càng trở nên cấp thiết. Game không đơn thuần là trò chơi giải trí, mà là sản phẩm nội dung có ảnh hưởng trực tiếp đến nhận thức, hành vi và cảm xúc của người chơi – đặc biệt là trẻ em, vị thành niên. Việc kiểm soát nội dung và phân loại độ tuổi không chỉ là một biện pháp quản lý văn hóa mà còn là hàng rào bảo vệ tâm lý, nhân cách và sự phát triển toàn diện của thế hệ trẻ.
Hiện nay, nhiều quốc gia phát triển như Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore… đã xây dựng và áp dụng hệ thống phân loại game rõ ràng, như ESRB (Entertainment Software Rating Board) hay PEGI (Pan-European Game Information).
Những hệ thống này không chỉ đánh giá game theo tiêu chí độ tuổi, mà còn công bố rõ ràng các yếu tố nhạy cảm như: bạo lực, ngôn ngữ thô tục, hành vi tình dục, cờ bạc, nội dung kinh dị hoặc liên quan đến ma túy.
Mục tiêu là để phụ huynh, nhà trường và cơ quan chức năng có căn cứ kiểm soát, đồng thời giúp người dùng lựa chọn nội dung phù hợp với độ tuổi, nhận thức và tâm lý.
Game Viking Rise của Gamota có giới hạn độ tuổi 18+, nhưng đăng tải trên kho ứng dụng chỉ là 12+
Tại Việt Nam, hệ thống pháp luật đã sớm đưa ra những quy định cụ thể về nội dung game và đối tượng người chơi theo độ tuổi, tuy nhiên, thực tiễn triển khai còn nhiều lỗ hổng khiến trẻ nhỏ vẫn có thể tiếp cận các trò chơi chứa yếu tố bạo lực, khiêu dâm hoặc phản cảm.
Theo Thông tư 24/2014/TT-BTTTT, mọi trò chơi G1 (game có sự tương tác giữa nhiều người chơi thông qua hệ thống máy chủ của nhà phát hành) bắt buộc phải được phân loại theo 5 nhóm độ tuổi: dưới 12 tuổi, từ 12+, từ 16+, từ 18+ và không giới hạn tuổi.
Căn cứ phân loại được xác định dựa trên nội dung kịch bản, hình ảnh, âm thanh, mức độ bạo lực, yếu tố giới tính, ma túy, cờ bạc… cũng như ngôn ngữ và hành vi trong game. Việc phân loại này phải được thẩm định và công bố rõ ràng trước khi phát hành game ra thị trường, đảm bảo người dùng và phụ huynh có thể nhận diện sản phẩm phù hợp với người chơi.
Đặc biệt, Nghị định 147/2024/NĐ-CP – vừa được Chính phủ ban hành – đã tăng cường kiểm soát đối với nội dung số, trong đó có game online, yêu cầu các nền tảng phân phối game có cơ chế xác thực độ tuổi, cảnh báo nội dung nhạy cảm, và chịu trách nhiệm pháp lý nếu phát hành game không đúng nhóm độ tuổi đã được duyệt. Đây là bước tiến lớn trong quản lý game tại Việt Nam, hướng đến môi trường giải trí lành mạnh và bảo vệ nhóm người dùng yếu thế.
Hệ lụy từ việc trẻ chơi game không phù hợp độ tuổi
Thực tế cho thấy, nếu không kiểm soát chặt chẽ, trẻ em có thể dễ dàng tiếp cận với các game chứa nội dung bạo lực cực đoan, hình ảnh phản cảm, hoặc tình dục hóa nhân vật. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến nhận thức và hành vi, mà còn tác động lâu dài đến sự phát triển tâm lý – nhân cách.
Theo nhiều nghiên cứu quốc tế, trẻ em tiếp xúc thường xuyên với nội dung bạo lực trong game có xu hướng gia tăng hành vi hung hăng, giảm khả năng kiểm soát cảm xúc, giảm sự cảm thông với người khác. Trong khi đó, game có yếu tố tình dục hóa dễ khiến trẻ hình thành nhận thức lệch lạc về giới tính, bị ảnh hưởng bởi hình mẫu phi thực tế, hoặc thậm chí bị dẫn dụ vào các hành vi nguy hiểm như chia sẻ hình ảnh nhạy cảm, kết nối với người lạ.
Một nguy cơ khác là tình trạng nghiện game. Nhiều trò chơi sử dụng thuật toán phần thưởng, nạp tiền, loot box (gacha)… khiến trẻ dễ bị phụ thuộc, tiêu tiền không kiểm soát, và lãng quên học tập, sinh hoạt thực tế. Đáng lo ngại hơn, trong một số game có yếu tố cờ bạc trá hình, trẻ còn tiếp xúc với hành vi rủi ro mà bản thân không ý thức được là vi phạm pháp luật.
Việc phân loại độ tuổi game không chỉ là quy định hành chính, mà là hàng rào bảo vệ cần thiết trong kỷ nguyên số, nơi mà ranh giới giữa thực và ảo đang bị xóa nhòa. Trong làn sóng phát triển nội dung số tại Việt Nam, các nhà phát hành cần nâng cao trách nhiệm xã hội bằng cách phân loại game đúng – minh bạch – có kiểm chứng, đồng thời thiết lập công cụ xác thực người chơi, hướng dẫn phụ huynh giám sát con trẻ.
Tạp chí Thương Trường sẽ tiếp tục thông tin...
Lê Phong