Trước những biến động về thương mại, tiêu chuẩn, chuỗi cung ứng và yêu cầu phát triển bền vững, doanh nghiệp hàng tiêu dùng Việt đang đứng trước yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh, chuyển đổi xanh, đổi mới mô hình sản xuất và chủ động hơn trong tiếp cận thị trường quốc tế.
Chủ động nâng năng lực cạnh tranh, đáp ứng tiêu chuẩn toàn cầu
Ngày 3/9, tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp cùng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương tổ chức Hội thảo chuyên đề “Hàng tiêu dùng Việt thích ứng và bứt phá thị trường toàn cầu”.
Hội thảo nhằm kiến tạo diễn đàn đối thoại chính sách thực chất giữa cơ quan quản lý Nhà nước với cộng đồng doanh nghiệp sản xuất và các đối tác thương mại quốc tế. Trọng tâm hội thảo hướng tới việc cập nhật biến động kinh tế - địa chính trị, tháo gỡ rào cản kỹ thuật cùng bài toán chi phí logistics, qua đó định hướng giải pháp giúp khối sản xuất hàng tiêu dùng nội địa chủ động chuyển đổi mô hình, gia tăng hàm lượng giá trị và hội nhập sâu rộng vào mạng lưới phân phối toàn cầu.
Phát biểu tại hội thảo, ông Đỗ Quốc Hưng - Quyền Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương cho biết, trong bối cảnh kinh tế, thương mại toàn cầu đang có nhiều biến động nhanh chóng và khó lường, doanh nghiệp đang phải đối mặt với những thay đổi về chính sách thương mại, thuế quan, tiêu chuẩn, cũng như sự dịch chuyển ngày càng mạnh mẽ của chuỗi cung ứng toàn cầu. Đối với nhóm các mặt hàng tiêu dùng, bối cảnh trên vừa đặt ra những thách thức không nhỏ nhưng cũng mở ra những cơ hội mới.
Mặt khác, Việt Nam đang ngày càng hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới với lợi thế từ 17 hiệp định thương mại tự do và dự kiến trong năm nay thì sẽ là 18 hiệp định thương mại tự do; cùng với năng lực sản xuất không ngừng được nâng cao, hệ thống doanh nghiệp ngày càng năng động và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế ngày càng mở rộng.
Ông Đỗ Quốc Hưng - Quyền Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương
Để có thể tham gia sâu và bền vững hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ cần sản xuất những sản phẩm tiêu dùng chất lượng, mà còn cần chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh, điều chỉnh kế hoạch sản xuất kinh doanh để đáp ứng kịp thời những yêu cầu mới của thị trường; đặc biệt là các quy định, tiêu chuẩn ngày càng khắt khe về phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc, đồng thời bám sát nhu cầu, thị hiếu, xu hướng tiêu dùng và khai thác hiệu quả các phương thức kinh doanh và phân phối mới.
"Thông qua chương trình, chúng tôi kỳ vọng các doanh nghiệp Việt Nam sẽ có thêm thông tin và những gợi mở cụ thể, thiết thực để xây dựng chiến lược thích ứng phù hợp với bối cảnh mới", ông Đỗ Quốc Hưng - Quyền Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài nói.
Về phía Bộ Công Thương, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài sẽ tiếp tục đồng hành cùng các hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp trong phát triển thị trường, hỗ trợ kết nối với các đối tác quốc tế, thúc đẩy hoạt động xúc tiến thương mại, tạo điều kiện để hàng hóa Việt Nam tiếp cận sâu hơn với các hệ thống phân phối và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đánh giá thực trạng từ góc độ trung tâm kinh tế phía Nam, ông Trần Phú Lữ, Phó Giám đốc ITPC cho biết, hàng tiêu dùng phi thực phẩm (non-food) luôn giữ vai trò then chốt trong cơ cấu hàng hóa xuất bán ra nước ngoài và góp phần duy trì thặng dư cán cân thương mại của cả nước.
Tiếp đà tăng trưởng 475 tỷ USD tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2025 (riêng nhóm công nghệ, điện tử đạt gần 165 tỷ USD), hoạt động ngoại thương 7 tháng đầu năm 2026 tiếp tục ghi nhận con số ấn tượng với 319,53 tỷ USD, tăng 21,7% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tại TP Hồ Chí Minh – địa bàn đóng góp 25% GDP và 21% kim ngạch xuất khẩu toàn quốc tốc độ tăng trưởng GRDP 6 tháng đầu năm đạt 8,55% cùng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 95,99 tỷ USD.
Ông Trần Phú Lữ, Phó Giám đốc ITPC
Để hiện thực hóa Kế hoạch chiến lược xuất nhập khẩu giai đoạn 2026 - 2030 với mục tiêu tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu bình quân 10 - 11%/năm và nâng tỷ trọng sang các khối đối tác FTA vượt 75% vào năm 2030, chính quyền TP Hồ Chí Minh đang tập trung thúc đẩy sản xuất công nghiệp theo hướng kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, cũng như huy động nguồn lực hoàn thiện hạ tầng tiếp vận liên vùng, hình thành Trung tâm tài chính quốc tế, Khu thương mại tự do gắn với mạng lưới cảng cạn ICD hiện đại nhằm giảm thiểu chi phí lưu thông hàng hóa.
Bên cạnh đó, để hỗ trợ doanh nghiệp đang đối mặt với các khó khăn, thách thức như các chính sách thuế quan, rào cản kỹ thuật và yêu cầu về phát triển bền vững từ các thị trường lớn như Hoa Kỳ, EU đã, TP Hồ Chí Minh đang nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính và hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế, khuyến khích doanh nghiệp chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới công nghệ sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng, chuyển từ gia công sang xây dựng thương hiệu riêng, cũng như tận dụng các nền tảng thương mại điện tử để tiếp cận thị trường toàn cầu.
Từ góc nhìn của TP Hồ Chí Minh, ITPC cam kết tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp thông qua các giải pháp thiết thực. Theo đó, ITPC đã và đang triển khai nhiều chương trình xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp kết nối giao thương, tham gia các hội chợ triển lãm quốc tế trong và ngoài nước, xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu doanh nghiệp thành phố; cùng với đó xây dựng và vận hành hệ sinh thái xúc tiến thương mại và đầu tư số thành phố… giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường và tiếp cận các đối tác quốc tế.
Hàng tiêu dùng Việt trước yêu cầu nâng sức cạnh tranh toàn cầu
Làm rõ các yêu cầu từ phía đơn vị thu mua toàn cầu, bà Võ Nguyên - Quản lý quan hệ công chúng Tập đoàn H&M Việt Nam chia sẻ lộ trình của các chuỗi bán lẻ quốc tế trong việc thực hiện mục tiêu giảm phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2040 và sử dụng 100% nguyên liệu tuần hoàn hoặc có nguồn gốc bền vững vào năm 2030.
Với đặc thù không sở hữu xưởng may trực tiếp mà vận hành thông qua các đối tác cung ứng độc lập, tập đoàn áp dụng tiêu chuẩn thẩm định khắt khe dựa trên tính minh bạch cơ sở dữ liệu nhà máy, cam kết đạo đức kinh doanh, bảo đảm quyền lao động và quy chuẩn bảo vệ môi trường như những điều kiện tiên quyết để hợp tác chiến lược lâu dài.
Các chuyên gia tại phiên thảo luận
Đối chiếu từ kinh nghiệm chuyển mình của đơn vị sản xuất trong nước, bà Trần Hoàng Phú Xuân - Tổng Giám đốc Công ty Faslink Việt Nam chia sẻ mô hình cung ứng trọn gói ODM kết hợp nghiên cứu nguyên vật liệu sinh thái như sợi bã cà phê, sợi sen giàu amino acid tự nhiên và công nghệ dệt may tuần hoàn RENU giúp giảm 59% phát thải CO2 và 47% lượng nước tiêu thụ.
Việc chủ động đáp ứng các chứng chỉ quốc tế như GRS, Higg Index, OEKO-TEX, WRAP và tự chủ quy trình sản xuất từ khâu sợi – dệt được đánh giá là giải pháp cốt lõi giúp các doanh nghiệp dệt may đáp ứng quy tắc xuất xứ, tận dụng tối đa lợi thế thuế quan từ các hiệp định EVFTA hay CPTPP.
Bổ sung giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn lưu thông tại phiên thảo luận do ông Nguyễn Hồng Dương - Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương) điều phối, ông Kevin Geneuglijk - Giám đốc phát triển kinh doanh Berkman Forwarding BV (Hà Lan) đã nêu rõ các áp lực từ biến động cước biển, thời gian vận chuyển kéo dài và cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của thị trường châu Âu.
Vị chuyên gia này khuyến nghị các nhà xuất khẩu cần gia tăng khả năng chống chịu thông qua mô hình vận tải đa phương thức kết hợp đường biển, đường sắt và đường bộ, tối ưu hóa kho ngoại quan và số hóa hệ thống giám sát lộ trình 24/7 tích hợp đo lường dấu chân carbon.
Nguyễn Trang