Sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại bộ máy, Khánh Hòa còn 343 cơ sở nhà, đất dôi dư với tổng diện tích đất hơn 646.500 m², trong đó nhiều cơ sở chưa được đưa vào khai thác, sử dụng. Cùng tồn tại trong quản lý, hồ sơ, bàn giao và xử lý tài sản công, đồng thời yêu cầu địa phương khẩn trương đưa các nguồn lực này vào sử dụng, tránh kéo dài tình trạng lãng phí.
Hàng trăm cơ sở nhà, đất dôi dư, diện tích đất hơn 646.500 m²
Theo Thông báo của Thanh tra Chính phủ về Kết luận thanh tra số 468/KL-TTCP ngày 20/7/2026 đối với cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tại tỉnh Khánh Hòa, công tác quản lý, sử dụng và sắp xếp tài sản công đã được địa phương quan tâm triển khai trong những năm gần đây. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn bộc lộ nhiều hạn chế cần khắc phục.
Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đến ngày 30/4/2026, toàn tỉnh Khánh Hòa có 2.547 cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý. Trong số này có 343 cơ sở nhà, đất được xác định là dôi dư sau sắp xếp, không còn nhu cầu sử dụng hoặc chưa xác định được đơn vị tiếp nhận. Đến ngày 12/6/2026, UBND tỉnh đã ban hành các quyết định xử lý đối với toàn bộ số tài sản này, nhưng mới có 81/343 cơ sở được xử lý.
Cơ sở nhà đất chờ sắp sếp tại Khánh Hoà (Ảnh: Minh Nghĩa)
Quy mô tài sản dôi dư cũng cho thấy đây không phải nguồn lực nhỏ. Theo kết luận thanh tra, 343 cơ sở có tổng diện tích nhà 146.288,31 m² và tổng diện tích đất lên tới 646.521,58 m². Đây là lượng tài sản công có giá trị lớn, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu sử dụng đất cho phát triển đô thị, dịch vụ, hạ tầng và các hoạt động kinh tế - xã hội tại Khánh Hòa ngày càng cao.
Đáng chú ý, tốc độ xử lý đã có chuyển biến nhưng vẫn còn khoảng cách lớn so với yêu cầu. Theo báo cáo của Sở Tài chính tỉnh Khánh Hòa đến ngày 19/6/2026, đã xử lý được 115 cơ sở nhà, đất, tăng 34 cơ sở so với thời điểm 12/6/2026. Tuy nhiên, vẫn còn 228 cơ sở cần tiếp tục xử lý.
Trong số này, 37 cơ sở đã xác định được đơn vị quản lý, sử dụng nhưng cần sửa chữa, cải tạo trước khi đưa vào sử dụng đúng mục đích. Ngoài ra, 128 cơ sở thuộc diện có thể cho thuê nhà, đất theo Nghị định 108/2024/NĐ-CP; 63 cơ sở thực hiện thanh lý tài sản trên đất để bán đấu giá quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật đất đai.
Như vậy, bài toán đặt ra không chỉ là “xử lý” về mặt thủ tục, mà còn là làm thế nào để chuyển lượng tài sản đang nằm trong trạng thái dôi dư thành nguồn lực thực sự phục vụ phát triển.
Vướng từ hồ sơ pháp lý đến khâu bàn giao, khai thác
Một trong những vấn đề đáng chú ý được Thanh tra Chính phủ chỉ ra là tình trạng hồ sơ pháp lý và cơ sở dữ liệu về nhà, đất chưa đầy đủ. Trong 343 cơ sở nhà, đất dôi dư, có 103 cơ sở với diện tích nhà 26.366,48 m² và diện tích đất 85.241,44 m² chưa đầy đủ hồ sơ pháp lý. Trong đó, 86 cơ sở chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà; 17 cơ sở bị thất lạc hồ sơ.
Việc quản lý tài sản công cũng gặp khó khăn do dữ liệu chưa được cập nhật đầy đủ. Thanh tra cho biết UBND tỉnh Khánh Hòa chưa hoàn thành cập nhật dữ liệu đối với 343 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp. Một số biên bản kiểm tra hiện trạng không đúng mẫu; việc đối chiếu giữa hồ sơ và thực tế còn sai sót.
Chẳng hạn, cơ sở nhà, đất Trường Tiểu học Ninh Quý tại xã Phước Hậu được kiểm tra thực tế là công viên nhưng hồ sơ vẫn ghi là đất trường học. Một cơ sở khác của Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Khánh Sơn cũ được kiểm tra thực tế có một nhà cấp 4 nhưng hồ sơ không ghi nhận. Tại cơ sở Hội người mù Ninh Hòa, các hội viên vẫn đang sử dụng địa điểm cũ nhưng chưa được bố trí kịp thời sang địa điểm mới.
Những sai lệch này nếu không được xử lý sẽ làm tăng độ phức tạp của quá trình định giá, cho thuê, chuyển giao hoặc đấu giá tài sản. Đặc biệt, với tài sản công có giá trị lớn, một bộ hồ sơ thiếu chính xác không chỉ gây khó cho cơ quan quản lý mà còn có thể kéo dài thời gian đưa tài sản vào khai thác.
Công tác bàn giao, tiếp nhận cũng chưa đồng đều. Thanh tra phát hiện UBND cấp xã và cơ quan thực hiện bàn giao, tiếp nhận chậm từ 1 đến 3 tháng đối với 18 cơ sở nhà, đất, với tổng diện tích nhà 10.799,07 m² và diện tích đất 27.749,90 m². Có 23 cơ sở sử dụng biên bản bàn giao, tiếp nhận tài sản công không đúng mẫu quy định.
Đáng chú ý hơn, tại một số trường hợp, việc giao tài sản chưa đúng thẩm quyền. Thanh tra nêu trường hợp UBND xã Phước Hữu giao Trạm bảo vệ rừng Núi Tháp cho Công an xã làm trụ sở; UBND Bắc Ái Tây giao Trạm Kiểm lâm Gia É cho Công an tỉnh Khánh Hòa làm khu sinh hoạt truyền thống, với tổng diện tích đất 10.370,5 m² và diện tích nhà 272,7 m².
Bên cạnh đó, 7/343 cơ sở với diện tích đất 13.393,7 m² và diện tích nhà 5.882,09 m² được UBND các phường, xã ban hành văn bản “tạm giao” cho đơn vị sử dụng, trong khi đây không phải hình thức xử lý tài sản nhà, đất sau sắp xếp theo quy định.
Những tồn tại trên cho thấy điểm nghẽn hiện nay không đơn thuần nằm ở số lượng tài sản lớn, mà còn ở chất lượng dữ liệu, thủ tục pháp lý, thẩm quyền quyết định và khả năng tổ chức khai thác sau khi được bàn giao.
Cần biến tài sản dôi dư thành nguồn lực phát triển
Theo Thanh tra Chính phủ, trong tổng số 343 cơ sở, đến ngày 12/6/2026 đã có 81 cơ sở được tiếp tục xử lý, với diện tích nhà 46.017,55 m² và diện tích đất 143.899,40 m². Tuy nhiên, 262 cơ sở còn lại, với diện tích đất 489.572 m² và diện tích nhà 96.501 m², dù đã có quyết định xử lý và phương án khai thác nhưng chưa được đưa vào khai thác, sử dụng.
Đây chính là phần tài sản cần được quan tâm nhất trong thời gian tới. Nếu tiếp tục để nhà, đất bỏ trống hoặc khai thác chậm, ngân sách không chỉ mất đi cơ hội thu từ cho thuê, đấu giá hay khai thác tài sản mà còn phải đối mặt với chi phí bảo quản, sửa chữa và nguy cơ xuống cấp tài sản.
Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra 23 cơ sở được giao quản lý, sử dụng nhưng chưa phù hợp quy hoạch; 9/20 cơ sở được kiểm tra về định mức, tiêu chuẩn chưa bảo đảm quy định, trong đó diện tích nhà làm việc vượt hơn 1.609,75 m² so với định mức.
Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải xử lý theo từng nhóm tài sản, thay vì áp dụng một phương án chung. Với các cơ sở đã xác định đơn vị sử dụng, cần nhanh chóng lập dự toán sửa chữa, cải tạo và bố trí nguồn lực. Với nhóm đủ điều kiện cho thuê, cần hoàn thiện hồ sơ, xác định giá cho thuê và tổ chức thực hiện đúng quy định. Đối với các cơ sở thuộc diện thanh lý tài sản trên đất để đấu giá quyền sử dụng đất, cần đẩy nhanh các thủ tục liên quan.
Thanh tra Chính phủ yêu cầu Khánh Hòa rà soát, cập nhật đầy đủ, chính xác hồ sơ quản lý nhà, đất và cơ sở dữ liệu tài sản công; kiểm tra hiện trạng theo đúng thực tế; xử lý các trường hợp giao tài sản không đúng thẩm quyền; đồng thời khẩn trương thực hiện dứt điểm phương án xử lý, khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư đã được phê duyệt.
Khối tài sản nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tại Khánh Hòa vừa là bài toán quản lý, vừa là một nguồn lực phát triển đáng kể. Hơn 646.500 m² đất cùng hàng trăm nghìn mét vuông nhà nếu được rà soát, hoàn thiện pháp lý và khai thác đúng quy định có thể tạo thêm nguồn lực cho địa phương. Ngược lại, nếu xử lý chậm, tài sản công có nguy cơ tiếp tục nằm ngoài vòng quay kinh tế, gây lãng phí nguồn lực Nhà nước. Vì vậy, yêu cầu quan trọng nhất sau kết luận thanh tra không chỉ là khắc phục sai sót, mà phải đưa từng cơ sở nhà, đất vào đúng quỹ đạo quản lý, sử dụng và khai thác, qua đó biến “tài sản dôi dư” thành nguồn lực thực chất cho phát triển Khánh Hòa.
Phượng Hòa