Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) vừa có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tư pháp và Bộ Tài chính góp ý đối với dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về xử lý vướng mắc trong tính tiền sử dụng đất khi hộ gia đình, cá nhân chuyển mục đích từ đất nông nghiệp sang đất ở.
Theo HoREA, thị trường hiện đang tồn tại “vấn đề cấp bách, quan trọng phát sinh từ thực tiễn” cần được giải quyết, do khoản 1 Điều 159 Luật Đất đai 2024 chỉ quy định áp dụng bảng giá đất để tính tiền sử dụng đất khi Nhà nước cho phép chuyển mục đích, công nhận quyền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân nhưng chưa quy định áp dụng bảng giá đất theo hướng phần diện tích trong hạn mức tính thấp hơn và phần vượt hạn mức tính cao hơn.
Theo khoản 1 Điều 8 Nghị định 103/2024/NĐ-CP phải quy định áp 100% bảng giá đất cho cả diện tích trong hạn mức và vượt hạn mức khi chuyển mục đích, công nhận, gia hạn sử dụng đất. Điều này khiến số tiền người dân phải nộp quá cao, vượt khả năng tài chính, đồng thời là nguyên nhân làm tăng giá đất, giá nhà và chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án đầu tư công.
HoREA kiến nghị giảm mức thu tiền chuyển mục đích từ đất nông nghiệp sang đất ở.
HoREA cho biết, hiện không tồn tại “vướng mắc” trong tính toán tiền sử dụng đất, bởi Nghị định 103 đã có công thức cụ thể. Vấn đề cấp bách là Luật Đất đai 2024 mới chỉ quy định áp dụng bảng giá đất chung mà chưa cho phép áp dụng mức thấp hơn đối với diện tích trong hạn mức và cao hơn với diện tích vượt hạn mức.
Vì vậy, người dân phải nộp khoản tiền lớn, vượt khả năng tài chính, đồng thời góp phần đẩy giá đất, giá nhà tăng cao. Đây là điểm cần Chính phủ xử lý bằng nghị quyết.
Dự thảo hiện quy định mức thu “không thấp hơn 30%” cho phần diện tích trong hạn mức và “không thấp hơn 50%” cho phần vượt hạn mức. HoREA kiến nghị nên “quy định cứng” và giảm tỉ lệ % mức thu tiền sử dụng đất bằng “20% tiền sử dụng đất đối với diện tích đất trong hạn mức giao đất ở” và bằng “30% tiền sử dụng đất đối với diện tích đất vượt hạn mức giao đất ở” để áp dụng thống nhất, tạo thuận lợi cho địa phương và phù hợp với khả năng chi trả.
Theo phân tích, bảng giá đất điều chỉnh tại nhiều địa phương đã tăng mạnh. Nếu giữ mức 30% và 50%, tiền sử dụng đất vẫn còn cao. Với đề xuất 20% và 30%, người dân giảm thêm gánh nặng so với hiện hành.
HoREA kiến nghị sửa quy định “mức thu chỉ được tính một lần cho một hộ gia đình, cá nhân”. Theo hiệp hội, với những thửa đất vừa có nhà ở, vừa có đất trồng cây lâu năm hoặc thừa kế nhiều người, cách tính này có thể chưa hợp lý, dễ phát sinh bất cập.
Đối với ý kiến của các chuyên gia về việc miễn tiền sử dụng đất đối với diện tích chuyển mục đích trong hạn mức giao đất ở, hiệp hội nhận định đây là vấn đề có thể cân nhắc.
Thực tế hiện nay, nhiều hộ gia đình, cá nhân trên cả nước, đặc biệt tại khu vực nông thôn, được thừa kế quyền sử dụng đất thổ cư có nhà cùng vườn, ao, chuồng, đất trồng cây lâu năm gắn liền trong cùng một thửa đất, được trao truyền qua nhiều thế hệ. Vì vậy, hiệp hội đề nghị Bộ Tài chính xem xét, trình Chính phủ và cấp có thẩm quyền quyết định.
Trường hợp được miễn phần trong hạn mức và thu 30% đối với phần vượt hạn mức, số tiền sử dụng đất mà người dân phải nộp sẽ giảm đáng kể.
Tâm An