Khuyến mại chồng nhiều lớp, cần rõ người mua được lợi bao nhiêu

Một đơn hàng có thể được người bán giảm giá, sàn cấp mã ưu đãi và ngân hàng hoàn tiền. Tuy nhiên, cách xác định tổng giá trị khuyến mại, trách nhiệm thực hiện của từng bên và đầu mối giải quyết khi phát sinh tranh chấp cần được làm rõ để bảo vệ người tiêu dùng.

Sáng 28/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Từ hoạt động khuyến mại trên các nền tảng mua sắm đến việc tiếp nhận phản ánh hàng hóa kém chất lượng, các ý kiến đặt ra yêu cầu cụ thể: Chính sách phải minh bạch, trách nhiệm phải có địa chỉ và việc phân cấp cần giúp người dân giải quyết vướng mắc thuận lợi hơn.

Làm rõ giá trị ưu đãi và trách nhiệm thực hiện

Góp ý về hoạt động khuyến mại, đại biểu Trần Quốc Tuấn, Đoàn Vĩnh Long, đề nghị hoàn thiện quy định tại khoản 4 Điều 94 Luật Thương mại được sửa đổi, bổ sung trong dự thảo, theo hướng xác định rõ nguyên tắc tính ưu đãi đối với chương trình có nhiều bên tham gia.

Đây là vấn đề gắn trực tiếp với cách vận hành của thương mại điện tử. Trong cùng một giao dịch, người bán có thể giảm giá sản phẩm, nền tảng cung cấp mã ưu đãi, còn ngân hàng hoàn lại một phần tiền khi khách hàng sử dụng phương thức thanh toán đáp ứng điều kiện. Các khoản hỗ trợ cùng xuất hiện trong một đơn hàng nhưng do những chủ thể khác nhau thực hiện.

Theo đại biểu, cần thống nhất cách tính giá trị ưu đãi mà người mua thực nhận, công khai giá làm căn cứ giảm giá và điều kiện áp dụng. Trách nhiệm của từng bên cũng phải được xác định rõ để tránh tính trùng và tạo cơ sở kiểm tra, áp dụng thống nhất.

Nhìn từ quyền lợi người mua, sự minh bạch cần được thể hiện ngay trong thông tin chào bán. Khoản nào được trừ trực tiếp khi thanh toán, khoản nào được hoàn sau giao dịch, ưu đãi nào chỉ áp dụng khi đáp ứng thêm điều kiện cần được trình bày dễ hiểu. Nếu chỉ nhấn mạnh tổng mức ưu đãi mà không giải thích cách hưởng, khách hàng khó đối chiếu số tiền được quảng bá với lợi ích thực tế.

Việc phân định trách nhiệm còn có ý nghĩa khi chương trình không được thực hiện như thông báo. Người mua cần biết bên nào tiếp nhận nếu mã ưu đãi không áp dụng được hoặc khoản hoàn tiền chưa được ghi nhận. Một chương trình có nhiều đơn vị tham gia càng cần thông tin thống nhất, tránh để khách hàng phải tự liên hệ từng bên nhằm tìm nguyên nhân.

Ở góc độ quản lý, cách tính rõ ràng cũng giúp doanh nghiệp chủ động tuân thủ. Khi các khoản giảm giá, hỗ trợ thanh toán và hoàn tiền được xác định theo nguyên tắc thống nhất, việc đối chiếu hạn mức khuyến mại sẽ có căn cứ cụ thể hơn.

Bên cạnh khuyến mại, đại biểu Trần Quốc Tuấn đề nghị bổ sung cơ chế phối hợp giữa Ủy ban Cạnh tranh quốc gia, lực lượng quản lý thị trường và cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Cơ chế này cần làm rõ trách nhiệm tiếp nhận, trao đổi và chuyển giao thông tin, tài liệu, chứng cứ điện tử; xác định đầu mối xử lý cùng thời hạn phối hợp. Mục tiêu là bảo đảm đúng thẩm quyền, tránh bỏ sót hoặc xử lý trùng lặp vụ việc.

Trong giao dịch trực tuyến, nội dung giới thiệu hàng hóa, chương trình ưu đãi và hành vi kinh doanh có thể liên quan đến nhiều lĩnh vực quản lý. Nếu thiếu quy trình phối hợp, người phản ánh có thể phải cung cấp lại tài liệu nhiều lần, trong khi việc xác minh bị kéo dài. Vì vậy, yêu cầu rõ đầu mối cần gắn với trách nhiệm theo dõi vụ việc sau khi hồ sơ được chuyển giao.

Gỡ khó cho người mua khi hàng kém chất lượng

Tham gia thảo luận, đại biểu Phạm Văn Hòa, Đoàn Đồng Tháp, cơ bản tán thành các nội dung sửa đổi, đồng thời đề nghị quan tâm những khó khăn thực tế của người tiêu dùng khi phản ánh chất lượng hàng hóa.

Qua tiếp xúc cử tri, đại biểu nêu trường hợp người dân mua phân bón, thuốc bảo vệ thực vật nhưng chỉ phát hiện chất lượng không bảo đảm sau khi đã sử dụng hết. Khi đó, việc lưu giữ mẫu hàng để kiểm tra và chứng minh vi phạm trở nên khó khăn.

Vướng mắc này cho thấy quá trình tiếp nhận phản ánh cần tính đến đặc điểm sử dụng của từng nhóm sản phẩm. Với vật tư nông nghiệp, chất lượng và tác động có thể chỉ được nhận biết sau một thời gian. Đến lúc phát hiện dấu hiệu bất thường, sản phẩm có thể không còn nguyên trạng để phục vụ việc xác minh.

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế tiếp nhận, xác minh và xử lý phù hợp, giảm gánh nặng chứng minh cho người tiêu dùng, đồng thời nâng cao trách nhiệm của cơ sở sản xuất, kinh doanh đối với chất lượng hàng hóa.

Đại biểu Phạm Văn Hòa cũng đề nghị công khai danh mục hàng hóa thuộc độc quyền nhà nước để người dân, doanh nghiệp biết và thực hiện đúng quy định. Với hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, cần làm rõ việc công khai danh mục trên cổng thông tin điện tử.

Về khuyến mại đối với hàng hóa thuộc độc quyền nhà nước, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế phù hợp nhằm bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng, tạo điều kiện để người dân tiếp cận hàng hóa với mức giá hợp lý.

Đưa nơi tiếp nhận đến gần dân, bảo đảm hồ sơ được xử lý

Đối với nội dung sửa đổi Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đại biểu Dương Khắc Mai, Đoàn Lâm Đồng, cơ bản đồng tình với chủ trương giao UBND cấp xã tiếp nhận, hỗ trợ giải quyết yêu cầu thương lượng tại địa phương.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ cách tiếp nhận và chuyển hồ sơ đối với vụ việc liên xã, liên tỉnh hoặc phát sinh trên nền tảng số. Việc phân cấp cần tránh tình trạng người tiêu dùng phải gửi yêu cầu ở nhiều nơi hoặc hồ sơ bị chuyển qua lại.

Dự thảo cũng cần xác định trách nhiệm theo dõi, xử lý khi doanh nghiệp không phản hồi, không tiến hành thương lượng hoặc quá thời hạn. Giao nhiệm vụ cho cấp xã phải đi cùng nhân lực, kinh phí, tập huấn nghiệp vụ và hạ tầng tiếp nhận trực tuyến; cấp tỉnh cần hướng dẫn, hỗ trợ và xử lý những vụ việc vượt khả năng chuyên môn hoặc phạm vi địa bàn của cấp xã.

Những yêu cầu này hướng tới hiệu quả thực tế của việc phân cấp: Người dân có nơi gửi yêu cầu thuận tiện và hồ sơ có cơ quan chịu trách nhiệm theo dõi đến khi được giải quyết.

Với giao dịch trên nền tảng số, nơi cư trú của người mua, địa chỉ bên bán và đơn vị vận hành nền tảng có thể ở các địa phương khác nhau. Bởi vậy, đầu mối tiếp nhận tại cơ sở cần được kết nối với cơ quan có thẩm quyền xử lý, thay vì để người dân tự xác định toàn bộ đường đi của hồ sơ.

Giải trình tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh mục tiêu đẩy mạnh phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Về dữ liệu cá nhân, Bộ trưởng cho biết dự thảo yêu cầu doanh nghiệp tạo điều kiện để người tiêu dùng chủ động đồng ý hoặc từ chối sử dụng dữ liệu theo từng mục đích, không ép buộc chấp thuận toàn bộ. Trách nhiệm tiếp nhận, hỗ trợ thương lượng được phân định theo phạm vi vụ việc giữa cấp xã, cấp tỉnh và cơ quan trung ương. Bộ cũng đang xây dựng tổng đài tiếp nhận thông tin và phát triển nền tảng số hỗ trợ người dân.

Theo Bộ trưởng, việc sửa đổi các luật lần này tập trung vào ba mục tiêu: Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; cắt giảm thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ; tháo gỡ điểm nghẽn trong sản xuất, kinh doanh gắn với bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.

Các nội dung đang được Quốc hội thảo luận, tiếp tục hoàn thiện trong dự thảo luật. Từ cách tính ưu đãi đến quy trình hỗ trợ thương lượng, yêu cầu xuyên suốt là giúp người tiêu dùng biết rõ quyền lợi được hưởng, xác định đúng bên chịu trách nhiệm và tiếp cận được cơ chế giải quyết khi quyền lợi bị ảnh hưởng.

Bình Minh