Nhiều giải pháp được triển khai để thúc đẩy thị trường trong nước, từ hỗ trợ vốn, giảm thuế đến ưu đãi và khuyến mãi. Tuy nhiên, tăng trưởng thu nhập thực tế chưa đủ mạnh để tạo cú hích cho tiêu dùng. Nếu ngành bán lẻ không có đột phá, mục tiêu tăng trưởng 12% trong năm nay sẽ khó đạt được.
Người dân vẫn thắt chặt chi tiêu
Hiện nay, trong bối cảnh trụ cột xuất khẩu chịu áp lực từ các biến động thuế quan, khu vực dịch vụ, chiếm 43,44% cơ cấu GDP, trở thành động lực quan trọng để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế 8%.
Năm nay, tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ được Chính phủ đặt mục tiêu tăng 12%. Tuy nhiên, trong tám tháng đầu năm, lĩnh vực này mới tăng 9,4% so với cùng kỳ năm 2024, và chỉ tăng 7,2% nếu loại trừ yếu tố giá.
Các chuyên gia nhận định tâm lý tiêu dùng vẫn còn thận trọng, dù các dấu hiệu kinh tế vĩ mô tiến triển tích cực. Chỉ số giá tiêu dùng CPI tám tháng đầu năm tăng 3,25%, trong mức kiểm soát dưới 4%, nhưng lạm phát cơ bản tăng 3,19% cho thấy tiềm ẩn áp lực. Tăng trưởng thu nhập thực tế chưa đủ mạnh để tạo cú hích cho tiêu dùng.
Minh chứng rõ rệt là doanh thu bán lẻ hàng hóa, chiếm hơn 76% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng, chỉ tăng hơn 8% trong tám tháng đầu năm. Mức tăng này cải thiện so với con số 7,3% cùng kỳ năm 2024, nhưng vẫn thấp hơn thời kỳ trước đại dịch Covid-19, phản ánh xu hướng thắt chặt chi tiêu của người dân. Các chuyên gia cảnh báo nếu ngành bán lẻ không có đột phá, mục tiêu tăng trưởng 12% sẽ khó đạt được.
Trong bối cảnh này, các địa phương trọng điểm kinh tế đang triển khai nhiều chương trình kích cầu, khuyến khích tiêu dùng nội địa để tạo đà tăng trưởng. TP Hồ Chí Minh đã thực hiện nhiều chương trình như Shopping Season, Citysale, Tick xanh trách nhiệm, đồng thời tăng cường kiểm soát hàng gian, hàng giả và tổ chức bán hàng lưu động phục vụ công nhân, lao động. Nhờ đó, tám tháng đầu năm, tổng mức bán lẻ của thành phố đạt hơn 639.000 tỷ đồng, tăng 15,1% so với cùng kỳ.
Ông Nguyễn Minh Hùng, Phó Trưởng Phòng Quản lý thương mại, Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh cho biết: “Từ nay đến cuối năm còn phải tập trung thêm nhiều giải pháp đồng bộ hơn nữa. Cụ thể là chương trình khuyến mãi tập trung đợt hai, với sự tham gia đồng loạt của các trung tâm thương mại, siêu thị, chợ và cửa hàng tiện lợi.”
Tại Hà Nội, hưởng ứng Chương trình khuyến mại tập trung quốc gia 2025 và Chương trình khuyến mại tập trung TP Hà Nội 2025, hệ thống siêu thị đồng loạt giảm giá sâu nhiều mặt hàng thiết yếu như hóa phẩm, thực phẩm, thời trang, giúp người dân mạnh tay hơn khi mua sắm.
Bà Đinh Thị Thúy Phương, Phó trưởng ban Thống kê dịch vụ và giá, Cục Thống kê, Bộ Tài chính, dự báo trong tháng 9, thị trường nội địa sẽ khởi sắc hơn do mùa tựu trường, nhu cầu mua sắm quần áo, sách vở, đồ dùng học tập tăng đột biến.
Đặc biệt, chính sách tặng quà nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, với tổng số tiền khoảng 10.700 tỷ đồng, cũng tác động tích cực đến tiêu dùng nội địa, giúp người dân chi tiêu nhiều hơn.
Các chuyên gia đánh giá những chính sách kích cầu hiện nay tạo ra “cú hích kép”, vừa thúc đẩy tiêu dùng nội địa, vừa khuyến khích sản xuất và kinh doanh mở rộng quy mô. Sự cộng hưởng này không chỉ giúp TP Hồ Chí Minh, Hà Nội duy trì đà tăng trưởng ổn định mà còn lan tỏa sang các lĩnh vực dịch vụ, logistics và việc làm, tạo nền tảng quan trọng để các thành phố hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2025.
Nhiều giải pháp được triển khai để thúc đẩy thị trường trong nước, từ hỗ trợ vốn, giảm thuế đến ưu đãi và khuyến mãi.
Làm thế nào để kích cầu tiêu dùng nội địa?
Theo các chuyên gia, để kích cầu tiêu dùng, ngoài việc giảm giá, hàng Việt cần nâng cao chất lượng, đổi mới sản phẩm, xây dựng thương hiệu cạnh tranh và củng cố hạ tầng thương mại.
Chính phủ đã chỉ đạo xây dựng đề án kích cầu thị trường trong nước, với trọng tâm là nâng cao tỷ trọng hàng Việt. Nghị quyết thúc đẩy phát triển thị trường trong nước và kích cầu tiêu dùng đang được Bộ Công Thương phối hợp với các bộ, ngành xây dựng. Điều này yêu cầu doanh nghiệp Việt không chỉ cải thiện chất lượng sản phẩm mà còn phải xây dựng thương hiệu và mẫu mã đủ sức cạnh tranh ngay trên sân nhà.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng khi người tiêu dùng quyết định mua sắm, đặc biệt là hàng thời trang và hàng cao cấp, thiết kế và thương hiệu quan trọng hơn xuất xứ. Nói cách khác, không phải hàng Việt hay hàng ngoại mà là thương hiệu uy tín và mẫu mã bắt mắt mới chiếm ưu thế.
Tuy nhiên, đây vẫn chưa phải là điểm mạnh của hàng Việt. Lâu nay, Việt Nam chủ yếu sản xuất gia công theo đơn đặt hàng của các thương hiệu nước ngoài, nên để tự xây dựng thương hiệu và mẫu mã, từng doanh nghiệp đơn lẻ khó có đủ nguồn lực.
Do đó, cần có sự liên kết giữa nhà sản xuất, nhà thiết kế sáng tạo và nhà phân phối bán lẻ để tạo dựng các thương hiệu uy tín. Chỉ khi có liên kết này, sản phẩm Việt mới phát triển bền vững và tăng sức cạnh tranh với hàng ngoại.
TS Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, nhấn mạnh: “Người Việt ưu tiên dùng hàng Việt, phải nâng mức ưu tiên này thành sản phẩm và dịch vụ Việt Nam chinh phục người Việt, bắt nhịp xu thế xanh, nhân văn, đảm bảo tiêu chuẩn ESG về lao động, môi trường và quản trị.”
Một cuộc vận động mới mang tên “Người Việt Nam dùng sản phẩm Việt Nam” đang được các bộ, ngành lên kế hoạch triển khai. Kết quả phụ thuộc nhiều vào chính năng lực nội tại của doanh nghiệp Việt. Thương hiệu quốc gia được xây dựng từ thương hiệu của từng doanh nghiệp và cá nhân, và khi thương hiệu quốc gia mạnh sẽ là bệ đỡ cho nhiều thương hiệu mới ra đời.
Tương tự, ông Paul Le, Phó Chủ tịch Tập đoàn Central Retail, gợi ý các nhà sản xuất phát triển thêm sản phẩm mới để mở rộng thị trường tiêu thụ. Tuy nhiên, sức mua còn phụ thuộc vào tâm lý, nhu cầu và khả năng chi tiêu của người dân. Vì vậy, giảm giá cần đi kèm các giải pháp căn cơ hơn như nâng cấp chuỗi cung ứng và hạ tầng thương mại. Hiện nhiều địa phương gặp khó khăn trong chuỗi cung ứng và hạ tầng thương mại, do chính sách và ưu đãi chưa đủ hấp dẫn nhà đầu tư.
Chẳng hạn, Cần Thơ được quy hoạch ba trung tâm logistics cấp vùng nhưng việc mời gọi đầu tư còn khó khăn, trong khi chi phí logistics chiếm từ 15 đến 40% giá thành, đặc biệt với sản phẩm nông nghiệp của Đồng bằng sông Cửu Long. Thực tế, các chuỗi bán lẻ hiện đại cũng đang đầu tư và đẩy mạnh xây dựng hạ tầng logistics.
Tuy nhiên, doanh nghiệp đề xuất cần có các chính sách ưu đãi tín dụng quy mô lớn dành cho doanh nghiệp logistics, cùng các chương trình hỗ trợ kết nối, xúc tiến thương mại giữa doanh nghiệp sản xuất, logistics và bán lẻ để hình thành chuỗi cung ứng chủ động, đảm bảo lưu thông hàng hóa thông suốt.
Quang Anh