Kiên Giang nỗ lực gỡ "thẻ vàng" thủy sản 

Cùng với cả nước, tỉnh Kiên Giang đã và đang tích cực triển khai nhiều giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU), thực hiện 4 nhóm khuyến nghị của đoàn thanh tra Ủy ban châu Âu (EC) nhằm hướng tới chấm dứt triệt để tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

Thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế, yếu kém

Kiên Giang là một trong 28 tỉnh, thành phố ven biển có đội tàu lớn nhất cả nước. Theo thống kê của Chi cục Thủy sản tỉnh Kiên Giang, tính đến tháng 9/2022, toàn tỉnh có 9.800 tàu đánh bắt thủy sản. Với đội tàu hùng hậu đã đặt ra nhiều thách thức cho ngành chức năng tỉnh trong việc quản lý hoạt động đánh bắt thủy sản. Tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài vẫn còn xảy ra, diễn biến phức tạp.

9 tháng năm 2022, có 123 tàu cá của tỉnh Kiên Giang vi phạm khai thác IUU. Trong đó tỉnh xử phạt vi phạm hành chính 90 tàu cá vi phạm trong nước với số tiền 6,1 tỷ đồng. Còn lại 33 tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Kiên Giang đang điều tra, xác minh và làm việc với chủ tàu, thuyền trưởng.

Mặc dù các ngành chức năng có liên quan và địa phương quyết liệt trong công tác lắp đặt thiết bị giám sát hành trình và theo dõi, giám sát tàu cá hoạt động trên biển, nhưng đến nay vẫn còn tình trạng tàu cá của ngư dân tháo thiết bị giám sát hành trình gửi sang các tàu khác, gửi tại bè nuôi cá trên biển, gửi đưa vào bờ. Vẫn còn nhiều tàu cá không đăng ký, đăng kiểm, không có giấy phép khai thác thủy sản hoặc giấy phép hết hạn những vẫn tham gia hoạt động khai thác thủy sản. 

Đặc biệt, số lượng tàu cá dưới 12m phân cấp cho các huyện quản lý hết hạn giấy phép khai thác thủy sản chiếm đến 79,6% tổng số tàu cá toàn tỉnh Kiên Giang. Tình trạng tàu cá mất kết nối trên biển, mất kết nối trong bờ hoặc có tín hiệu kết nối trong bờ thời gian dài thường xuyên xảy ra với số lượng lớn…

Ông Quảng Trọng Thao - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Kiên Giang cho biết, với đội tàu lớn, cường lực khai thác đã vượt quá hạn mức cho phép, nguồn lợi thủy sản ở vùng biển trong nước ngày càng suy giảm, dẫn đến khai thác hải sản không hiệu quả. Trước áp lực trả nợ các khoản vay tài chính, nhiều chủ tàu cá, thuyền trưởng vì lợi ích kinh tế, cố tình tắt tín hiệu thiết bị giám sát hành trình để trốn tránh sự giám sát của lực lượng chức năng, đưa tàu đi khai thác trái phép vùng biển nước ngoài.

Trong khi đó, nhiều năm qua, ngành thủy sản Kiên Giang đang tồn tại nhiều hạn chế, yếu kém, một số ngành và địa phương chưa sâu sát trong thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU... dẫn đến tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài chưa có dấu hiệu dừng lại. 

Thực hiện đồng bộ các giải pháp, quyết tâm gỡ "thẻ vàng"

Theo lãnh đạo tỉnh Kiên Giang, tại hội nghị Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU tháng 9/2022, Tổng cục Thủy sản thông tin, EC khẳng định sẽ không gỡ "thẻ vàng" nếu Việt Nam còn tàu cá vi phạm khai thác hải sản ở vùng biển nước ngoài. Nghề cá Việt nam sẽ đối mặt với nguy cơ bị phạt "thẻ đỏ", đồng nghĩa với các sản phẩm thủy sản đánh bắt, sản phẩm thủy sản xuất khẩu của Việt Nam sẽ bị kiểm tra gắt gao hơn. Điều này ảnh hưởng đến uy tín của ngành thủy sản Việt Nam và hình ảnh quốc gia trong bối cảnh nước ta đang tích cực hội nhập sâu rộng trong khu vực, quốc tế.

Dự kiến trong tháng 10/2022, đoàn thanh tra của EC sẽ trở lại Việt Nam để kiểm tra việc khắc phục "thẻ vàng" đối với thủy sản. Đây là cơ hội để Việt Nam gỡ bỏ cảnh báo "thẻ vàng", hướng tới phát triển nghề cá bền vững, có trách nhiệm. Để chuẩn bị đón tiếp đoàn thanh tra của EC vào tháng 10, nhiều tháng qua, tỉnh Kiên Giang tích cực nỗ lực hoàn thiện các tiêu chí, khắc phục những hạn chế, yếu kém đã được đoàn thanh tra chỉ ra.

Ông Lê Quốc Anh - Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Kiên Giang, cho biết từ đầu năm 2022 đến nay, tỉnh thành lập 16 đoàn thanh tra liên ngành gồm các lực lượng như Hải quân Vùng 5, Vùng Cảnh sát biển 4, Hải đoàn 28, kiểm ngư cùng các lực lượng chức năng của tỉnh Cà Mau tiến hành thanh tra, kiểm tra trên các vùng biển. Qua thanh tra, kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm hành chính 146 vụ, nộp ngân sách nhà nước 8,57 tỷ đồng. Tỉnh Kiên Giang cũng phối hợp với lực lượng vùng cảnh sát biển 4 xử lý 13 vụ tàu cá vi phạm khai thác IUU.

Công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm soát nghề cá được tỉnh Kiên Giang tập trung triển khai tại 2 cảng cá chỉ định trên địa bàn tỉnh. Các lực lượng chức năng tăng cường kiểm soát chặt chẽ tàu cá ra vào cảng, kiên quyết không cho tàu tham gia hoạt động khai thác thủy sản trên biển nếu không đảm bảo các giấy tờ quy định, thiết bị giám sát hành trình, xử lý nghiêm các trường hợp cố tình né tránh trạm kiểm soát biên phòng.

Mới đây, HĐND tỉnh Kiên Giang đã ban hành nghị quyết về hỗ trợ cước thuê bao thiết bị giám sát hành trình tàu cá cho ngư dân. Đây được xem là một trong những nỗ lực, quyết tâm của tỉnh này trong việc ngăn chặn, giảm thiểu tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, trợ lực để ngư dân vươn khơi bám biển.

Cùng với thực hiện đồng bộ các giải pháp tuần tra, kiểm tra, tăng cường xử lý vi phạm, một trong những giải pháp căn cơ, đóng vai trò quyết định đó chính là nâng cao ý thức của người dân trong việc chấp hành Luật Thủy sản và quy định về chống khai thác IUU. 

Ông Lê Quốc Anh cho biết, để nâng cao ý thức của ngư dân, UBND tỉnh Kiên Giang đã chỉ đạo các sở, ngành và địa phương ven biển tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân theo phương châm đến từng ngõ, gõ từng nhà, gặp từng ngư dân để tuyên truyền, phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luât của Nhà nước về chống khai thác IUU. Song song đó, vận động chủ tàu, thuyền trưởng ký cam kết không vi phạm vùng biển nước ngoài, không khai thác hải sản trái phép, đảm bảo thiết bị giám sát hành trình hoạt động 24/24 giờ khi tàu cá hoạt động trên biển…

Thời gian chuẩn bị tiếp đón đoàn thanh tra EC không còn nhiều, Kiên Giang đã thành lập 2 đoàn kiểm tra liên ngành để kiểm tra chéo công tác thực hiện khuyến nghị của EC đối với các sở, ngành, địa phương. Bên cạnh đó, tỉnh Kiên Giang thành lập 2 tổ công tác kiểm tra các cảng biển, sổ nhật trình, củng cố các hồ sơ liên quan, hồ sơ vi phạm đảm bảo đúng quy trình, quy định để đón tiếp đoàn thanh tra EC thời gian tới.

Hoàng Liên