Kiến nghị dự án 3 năm chưa triển khai, người dân được sử dụng lại đất đã thu hồi

Đại diện Hội nông dân các địa phương đề nghị đối với các dự án quy hoạch sau 3 năm không thực hiện thì người dân được phép thực hiện quyền sử dụng đất của mình đối với diện tích đất đã thu hồi.

Các dự án chậm triển khai ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống người nông dân

Mới đây, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam cùng Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) phối hợp tổ chức Hội nghị lấy ý kiến về dự thảo Luật đất đai (sửa đổi). Phát biểu tại Hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải bày tỏ vui mừng khi thấy các cơ quan, tổ chức đều lên kế hoạch chi tiết, có phân công cụ thể tổ chức lấy ý kiến về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), đúng với tinh thần kỹ lưỡng, công phu, chất lượng tốt, bảo đảm tính thực tiễn, tính khoa học và khả thi đã được Đảng đoàn Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề ra.

Tại hội thảo, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà cho biết, vừa qua Chính phủ đã tổ chức các đoàn kiểm tra công tác lấy ý kiến dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) ở các địa phương trên cả nước. Kết quả cho thấy cách thức tổ chức lấy ý kiến bài bản, khoa học, thiết thực, tập trung trọng tâm, trọng điểm, đúng đối tượng.

Đánh giá cao sự tham gia góp ý kiến của các tổ chức hội nông dân, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà nhấn mạnh, chuyển dịch đất đai luôn gắn với chuyển dịch cơ cấu kinh tế và lực lượng sản xuất. Mục tiêu là bảo đảm hài hoà lợi ích của người dân khu vực nông thôn và các chủ thể liên quan trong quá trình chuyển dịch đất đai. Người dân phải được thụ hưởng lợi ích từ quá trình phát triển.

Các điều, khoản liên quan đến sử dụng đất nông nghiệp trong dự thảo Luật đã tính toán các nhiệm vụ, giải pháp, mục tiêu được đề ra tại Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 16/6/2022 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết số 20-NQ/TW, ngày 16/6/2022 về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể trong giai đoạn mới… Theo đó, đất nông nghiệp có thể sử dụng đa mục đích, kết hợp với các loại hình kinh tế, dịch vụ có giá trị lớn hơn, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển hiện nay.

Phó Thủ tướng mong muốn tiếp tục được lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người dân sống ở nông thôn, đặc biệt trong quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ, đi kèm với đó là chuyển dịch về lực lượng lao động, chuyển dịch về tài nguyên đất đai. Cụ thể là các nhóm cơ chế, chính sách liên quan đến thu hồi, hỗ trợ, đền bù, tái định cư, bảo đảm an sinh xã hội, tạo sinh kế cho người dân… được thiết kế trong dự thảo Luật.

Đóng góp ý kiến tại Hội nghị, bà Phạm Hải Hoa, Chủ tịch Hội Nông dân TP Hà Nội cho biết, qua các hội nghị và thức tổ chức lấy ý kiến của cán bộ, hội viên nông dân trên địa bàn thành phố, đa số các đại biểu cho rằng trong thời gian qua, nhiều dự án đã có quy hoạch nhưng chậm triển khai thực hiện.

Không ít dự án chậm triển khai lên đến hơn chục năm, ảnh hưởng rất lớn đến quyền của người sử dụng đất, cụ thể như: Không cho phép xây dựng, sửa chữa gây thiệt hại cho người dân, làm phí tài nguyên đất trong khi người dân lại không có đất để sản xuất, kinh doanh...

Do đó, bà Hoa đề nghị dự thảo Luật Đất đai cần làm rõ hơn quyền của người sử dụng đất trong vùng quy hoạch đã được cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt. Đặc biệt, dự thảo luật cần quy định chế tài xử lý và thực hiện nghiêm khi xuất hiện các dự án "treo" để đảm bảo quyền lợi của người sử dụng đất và việc sử dụng đất hiệu quả, tránh lãng phí.

Để tạo điều kiện cho người dân tích tụ đất đai, phát triển sản xuất lớn, Chủ tịch Hội Nông dân TP Hà Nội đề nghị không quyết định hạn mức bằng 15 lần giao đất mà theo nhu cầu, dự án được cấp thẩm quyền chấp thuận.

Nêu ý kiến tại Điều 78 Luật Đất đai (dự thảo) về thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội, bà Hoa cho rằng, cần quy định rõ thành 3 nhóm thu hồi đất để phát triển kinh tế-xã hội, lợi ích quốc gia công cộng, cụ thể, nhóm 1: Thu hồi đất xây dựng công trình hạ tầng công cộng, phúc lợi xã hội; Nhóm 2: Thu hồi đất để xây dựng các công trình, dự án có tính thương mại; Nhóm 3: Thu hồi đất để xây dựng các công trình vừa phục vụ mục đích phúc lợi xã hội chung vừa có hoạt động kinh doanh thương mại.

"Việc nhà nước thu hồi đất nông nghiệp đối với hộ nông dân không mang tính các công trình trọng điểm, mà nhà nước thu hồi mang tính thương mại, dịch vụ giao cho các cá nhân, doanh nghiệp, nhà đầu tư thì giá đất này phải có thỏa thuận với người bị thu hồi đất", Chủ tịch Hội Nông dân TP Hà Nội nêu quan điểm. 

Theo bà Hoa, hiện nay xảy ra tình trạng nhà nước thu hồi để các nhà đầu tư doanh nghiệp làm dự án mang tính thương mại dịch vụ dẫn đến việc thu hồi giá thấp (theo giá quy định của nhà nước giao cho tư nhân) khi xây dựng hạ tầng cho thuê lại thì giá rất cao, gấp từ 5 – 7 lần với giá thu hồi, "vậy là đã làm lợi rất lớn cho các nhà đầu tư gây bức súc trong nhân dân và xã hội". 

Bên cạnh đó, các diện tích khác trong khu vực thu hồi thường có dư diện tích từ 5 – 10% tổng diện tích là quỹ đất khác song các doanh nghiệp, nhà đầu tư đương nhiên được sử dụng không phải trả tiền thuê đất cho tập thể và cá nhân có đất bị thu hồi, từ đó nhà đầu tư lợi đơn lợi kép, người bị thu hồi đất thiệt đơn, thiệt kép. Bà Hoa đề nghị sửa đổi điều 203 của Luật Đất đai sao cho rõ ràng, chi tiết tránh sự đùn đẩy trách nhiệm trong việc giải quyết tranh chấp đất đai.

3 năm dự án không thực hiện, cho phép người dân được phép sử đụng đất đã thu hồi

Theo Chủ tịch Hội Nông dân TP Hồ Chí Minh Nguyễn Thanh Xuân, tại Điều 74 Luật Đất đai (dự thảo)  đa số hội viên nông dân đồng tình và cho rằng, quy định hàng năm UBND cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức rà soát, xử lý và công bố công khai việc hủy bỏ thu hồi đất, chuyển mục đích đối với đất đã được ghi trong kế hoạch sử dụng đất hàng năm cấp huyện mà sau 3 năm không thực hiện. 

Trong trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch sử dụng đất không điều chỉnh, hủy bỏ hoặc có điều chỉnh, hủy bỏ nhưng không công bố công khai thì người sử dụng đất không bị hạn chế về các quyền sử dụng đất đã được pháp luật quy định.

Theo bà Xuân, quy định tại Điều 74 Luật Đất đai (dự thảo) là phù hợp nhằm phát huy giá trị của đất, giảm bớt tình trạng quy hoạch các dự án nhưng không thực hiện đã làm ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân. "Hội viên nông dân đề nghị đối với các dự án quy hoạch sau 3 năm không thực hiện thì người dân được phép thực hiện quyền sử dụng đất của mình", bà Xuân nói.

Đồng thời, hội viên nông dân TP Hồ Chí Minh kiến nghị cần đổi mới và nâng cao chất lượng công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phải phù hợp với nhu cầu sử dụng đất, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các quy hoạch xây dựng, quy hoạch ngành, lĩnh vực. Việc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phải đáp ứng nhu cầu chính đáng, đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất; tránh tình trạng để đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng đúng mục đích đã được phê duyệt theo quy hoạch.

Đồng tình với quan điểm của Hội Nông dân Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Văn Nhiên, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh An Giang cho rằng, Điều 74 Luật Đất đai (dự thảo) đề nghị cân nhắc thời hạn 3 năm, và nếu cần thiết nên rút ngắn thời gian để đảm bảo được cuộc sống của người dân ở nơi có quyết định thu hồi đất được ổn định và không làm xáo trộn cuộc sống.

Đáng chú ý, GS.TS Trần Đức Viên, Chủ tịch Hội đồng trường Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã đề cập đến một số điểm mới trong Dự thảo Luật đất đai (sửa đổi) lần này gồm có: quy định cụ thể về trách nhiệm cao của Nhà nước, quyền và nghĩa vụ của công dân với đất đai; đổi mới nâng cao chất lượng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, hoàn thiện các quy định về giao đất, cho thuê đất, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, hoàn thiện quy định cụ thể hơn về thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, hoàn thiện chế độ sử dụng đất cũng như tăng cường và hoàn thiện giám sát, thanh tra, kiểm tra, giải quyết tranh chấp khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về đất đai.

Cũng qua đó, GS.TS Trần Đức Viên đưa ra một số góp ý chi tiết trong Chương II.Quyền và trách nhiệm của nhà nước, công dân với đất đai, Chương III. Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, Chương V về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, Chương IX. Tài chính về đất đai, giá đất để cụ thể hơn các quy định đảm bảo công khai, minh bạch và công bằng…

Hồng Quang (t/h)