Những ngày cuối tháng 11/2025 đánh dấu một đợt “quét lỗi” mạnh mẽ của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) khi hàng loạt doanh nghiệp – từ công ty đại chúng đến công ty chứng khoán – đồng loạt bị xử phạt vì vi phạm nghĩa vụ công bố thông tin và quy định an toàn tài chính.
Nếu như trước đây, thị trường đôi khi xem nhẹ các lỗi chậm báo cáo hay sai lệch số liệu như những rủi ro lẻ tẻ, thì đợt xử phạt lần này cho thấy một thực tế đáng lo ngại hơn: các vi phạm đã trở thành hiện tượng mang tính hệ thống, phản ánh khoảng trống quản trị ngày càng lớn trong hoạt động của không ít doanh nghiệp Việt Nam.
Loạt doanh nghiệp bị UBCKNN xử phạt vì vi phạm công bố thông tin. Ảnh: internet.
Ba doanh nghiệp đều vướng lỗi chung
Tâm điểm của đợt xử phạt là ba doanh nghiệp: FLC Khai khoáng (GAB), Sông Đà 9.06 (S96) và Khoáng sản – Cơ khí Mimeco (MIM). Cả ba đều vướng lỗi chung: không thực hiện các nghĩa vụ công bố thông tin tối thiểu theo quy định.
Tại FLC Khai khoáng, sự im lặng kéo dài khi doanh nghiệp không công bố báo cáo tài chính kiểm toán năm 2024, báo cáo thường niên, báo cáo bán niên đã soát xét và toàn bộ báo cáo tài chính quý 2025. Với một doanh nghiệp vốn đã nhiều lần gây chú ý về biến động nội bộ và thanh khoản, việc thiếu dữ liệu cơ bản khiến nhà đầu tư gần như rơi vào tình trạng “mù thông tin”, không thể đánh giá sức khỏe tài chính thực sự của công ty.
Tình trạng tại Sông Đà 9.06 thậm chí còn nghiêm trọng hơn khi doanh nghiệp không công bố báo cáo tài chính và báo cáo thường niên của hai năm liên tiếp. Việc không công bố báo cáo quản trị, tài liệu họp đại hội cổ đông và các thông tin chiến lược khiến toàn bộ hoạt động nội bộ của doanh nghiệp rơi vào khoảng tối. Với một công ty từng là doanh nghiệp nhà nước có lịch sử hoạt động hơn hai thập kỷ, mức độ vi phạm này đặt ra câu hỏi lớn về năng lực quản trị và trách nhiệm của ban lãnh đạo.
Mimeco – doanh nghiệp từng nhiều lần bị hạn chế và đình chỉ giao dịch trên UPCoM – tiếp tục ghi dấu ấn tiêu cực khi không hoàn thành nghĩa vụ công bố báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo thường niên và báo cáo quản trị của hai năm gần nhất. Doanh nghiệp không tổ chức đại hội cổ đông thường niên suốt hai năm và thậm chí bị kiểm toán từ chối đưa ra ý kiến đối với báo cáo tài chính. Những hành vi này không còn dừng lại ở mức chậm trễ mà cho thấy sự đứt gãy nghiêm trọng trong vận hành doanh nghiệp, báo hiệu các rủi ro tài chính – pháp lý khó lường.
Hai doanh nghiệp có lỗ hổng lớn về minh bạch thông tin
Trong khi ba doanh nghiệp trên thể hiện những lỗ hổng lớn về minh bạch thông tin, hai công ty chứng khoán – Chứng khoán Kiến Thiết Việt Nam (CSI) và Chứng khoán Vina (VNSC) – lại phơi bày những vấn đề khác liên quan đến tuân thủ nghiệp vụ, an toàn tài chính và kiểm soát nội bộ.
CSI bị xử phạt tổng cộng 462,5 triệu đồng – mức phạt cao nhất trong nhóm – do loạt vi phạm trải dài từ cho vay ký quỹ sai quy định đối với cổ phiếu ORS đến việc không duy trì hệ thống kiểm toán nội bộ trong thời gian dài. Đặc biệt, doanh nghiệp còn báo cáo sai lệch tỷ lệ an toàn tài chính trong nhiều tháng liên tiếp, buộc phải điều chỉnh lại số liệu theo yêu cầu của cơ quan quản lý. Những vi phạm này không chỉ cho thấy sự thiếu chuẩn mực trong quản trị rủi ro của công ty mà còn để ngỏ nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến tài sản của nhà đầu tư nếu không được khắc phục triệt để.
Trong khi đó, VNSC bị xử phạt 92,5 triệu đồng do không nộp báo cáo kiểm toán nội bộ liên quan phòng chống rửa tiền và chậm báo cáo các tài liệu quan trọng như báo cáo quản trị rủi ro và báo cáo tình hình hoạt động. Điều đáng chú ý là dù vi phạm lặp đi lặp lại, kết quả kinh doanh quý 3/2025 của công ty vẫn ghi nhận sự cải thiện: doanh thu tăng hơn 31%, chi phí quản lý giảm trên 23%, mức lỗ được thu hẹp tới 81% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, đằng sau sự phục hồi tài chính này vẫn là câu hỏi về tính bền vững khi công ty chưa duy trì hệ thống tuân thủ đủ mạnh – yếu tố tối quan trọng với một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán vốn chịu sự giám sát nghiêm ngặt.
Nhìn tổng thể, các trường hợp bị xử phạt trong tháng 11/2025 không phải những sự kiện rời rạc mà là dấu hiệu cảnh báo về sự suy giảm kỷ luật công bố thông tin và tuân thủ chuẩn mực quản trị trên thị trường. Khi những vi phạm diễn ra đồng thời ở cả doanh nghiệp đại chúng lẫn công ty chứng khoán – hai cấu phần trung tâm của thị trường vốn – mức độ rủi ro hệ thống cần được nhìn nhận nghiêm túc hơn.
Các chuyên gia thị trường cho rằng minh bạch thông tin và tuân thủ không phải những nghĩa vụ mang tính hình thức mà là điều kiện tiên quyết để đảm bảo thị trường vận hành công bằng và hiệu quả. Việc trì hoãn, sai lệch hoặc che giấu thông tin khiến nhà đầu tư đánh giá sai về rủi ro, dòng vốn bị phân bổ lệch hướng và niềm tin thị trường bị bào mòn. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu nâng hạng thị trường, những vi phạm kiểu này nếu kéo dài sẽ là rào cản lớn đối với khả năng thu hút vốn quốc tế.
Đợt xử phạt những ngày cuối tháng 11 vì thế cần được xem như lời nhắc nhở mạnh mẽ về trách nhiệm trung thực thông tin của doanh nghiệp. Các công ty đại chúng phải coi công bố thông tin là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc, chứ không phải thủ tục có thể “khất lại”. Các công ty chứng khoán – với vai trò trung gian thị trường – càng phải tuân thủ nghiêm ngặt chuẩn mực kiểm soát nội bộ và an toàn tài chính, bởi mọi sai sót của họ đều có thể lan truyền rủi ro sang nhà đầu tư.
Thị trường vốn chỉ có thể phát triển bền vững khi kỷ luật minh bạch được duy trì một cách liên tục và nhất quán. Đợt xử phạt lần này vì thế không chỉ là chế tài, mà còn là lời cảnh tỉnh để doanh nghiệp nhìn lại hệ thống quản trị, củng cố trách nhiệm công bố thông tin và khôi phục niềm tin của nhà đầu tư – yếu tố nền tảng cho sự phát triển dài hạn của thị trường chứng khoán Việt Nam.
Thanh Phong