Làng cổ Cự Đà - Nơi lưu giữ nét rêu phong làng quê

Cách trung tâm Hà Nội khoảng 20 km về phía Tây, làng cổ Cự Đà thuộc xã Cự Khê, xã cực Bắc của huyện Thanh Oai, Hà Nội, là một trong những làng cổ truyền thống từ xa xưa. Cổng được xây bằng gạch chắc chắn, uy nghiêm, là một chứng tích thu nhỏ của thời gian. Bước qua cổng làng, một hệ thống nhà với đường, ngõ ngách như xương cá.

Dọc theo đường làng, ta có thể bắt gặp những chiếc cổ tháp bút cổ còn giữ lại của người dân nơi đây.

Cổng đi vào xóm nhỏ.

Làng cổ Cự Đà là một điểm đến du lịch Hà Nội dành cho những ai yêu thích tìm hiểu kiến trúc hoặc muốn tìm hiểu về lịch sử Việt Nam.

Với hàng chục ngôi nhà được thiết kế theo nét kiến trúc đặc trưng của vùng đồng bằng Bắc Bộ xen kẽ trong đó là những ngôi nhà được xây dựng theo lối kiến trúc Pháp, Cự Đà khiến du khách ấn tượng ngay từ cái nhìn đầu tiên.

Mang trong mình không gian văn hóa độc đáo, với những cây đa cổ thụ, mái đình , cổng làng, cùng với các ngôi nhà cổ từ thời Pháp thuộc sẽ khiến bất kỳ ai tới đây cũng có cảm giác đi ngược dòng thời gian.

Trong làng, hầu hết những ngôi nhà đều theo phong cách phương Tây, hoặc có sự kết hợp giữa phong cách Đông Tây, đến nay vẫn còn nguyên giá trị sử dụng.

Ngày nay, các công trình kiến trúc cổ ở Cự Đà dần hiếm hơn bởi tốc độ đô thị hoá nhanh, người dân cũng dần thay đổi cuộc sống thoát khỏi những ngôi nhà cũ kỹ dột nát. Khi tới làng vào các con ngõ nhỏ có thể bắt gặp hiếm hoi ngôi làng cổ ở Việt Nam được đánh số nhà, có biển ghi tên ngõ, xóm.

Những ngôi nhà được xây bằng gỗ ba gian, năm gian lợp ngói đỏ nay đã phai màu theo năm tháng, rêu đã bám đầy trên những bức tường tạo nên nét cổ kính, trầm mặc. Trong ảnh là nhà cụ Vũ Thị Nghi (90 tuổi, Cự Đà, xã Cự Khê).

Nhiều nhà hiên trước cuốn hình mui thuyền, cửa và các chi tiết được chạm khắc tinh vi.

Bên trong nhà hệ thống cột kèo vẫn còn chắc chắn, vẫn giữ được nét tinh xảo, đậm chất thôn quê Bắc Bộ. Những sập gụ, tủ chè, bàn tủ... đều bằng gỗ có giá trị.

Theo năm tháng những bức tường nhiều mảng đã bị bong tróc vôi vữa, để lại lớp gạch đỏ màu sắc vẫn còn tươi nguyên. Đường làng ngõ xóm giờ cũng đã trải bê tông sạch sẽ thay vì đường lát gạch đỏ trước kia

Bất cứ ai khi đặt chân đến Cự Đà lòng không khỏi lâng lâng, làng quê Việt Nam hàng trăm năm trước như hiện diện lại trước mắt du khách với nếp sống giản dị, cuộc sống yên bình gắn với con sông, cây đa, bến nước.

Vẻ đẹp trầm mặc của ngôi làng cùng khung cảnh sinh hoạt thường nhật của người dân nơi đây khiến lòng an nhiên đến lạ. Cái bình dị, ấm áp, gần gũi của Cự Đà như một phần thân thuộc đã gắn bó từ lâu trong tiềm thức mỗi chúng ta.

Một con ngõ hiếm hoi với những ngôi nhà cổ.

Nhiều người biết đến Cự Đà bởi nghề làm tương và làm miến nức danh khắp miền Bắc. Làng Cự Đà phát triển được như ngày nay cũng chính là nhờ hai nghề truyền thống đó.

Miến Cự Đà làm bằng bột dong riềng, được tráng thành từng bánh hấp chín rồi đem phơi. Sau khi bánh đủ độ khô và dẻo, sẽ được mang đi thái sợi rồi lại được phơi khô, sau đó cuộn thành những cuộn nhỏ đóng gói mang đi tiêu thụ.

Nghề làm miến Cự Đà cũng giống như nhiều nghề truyền thống khác, đòi hỏi người làm phải thực sự cẩn trọng và tận tụy hết mình trong từng công đoạn.

Vào những ngày nắng đẹp, dọc trên những con đường làng Cự Đà sóng sánh sắc vàng của miến. Nhìn từ xa, cả ngôi làng như được khoác lên một màu vàng óng ánh huyền ảo. Những sợi miến phơi trên hiên nhà rũ xuống, lấp lánh như những sợi tơ trong nắng thu.

Miến Cự Đà ngon nức tiếng bởi độ ngon, dai và mùi thơm đặt trưng của bột dong riềng khó nơi nào có được. Nếu đến đây vào buổi sáng, du khách sẽ thấy khung cảnh nhộn nhịp của người dân nơi đây.

Người bưng các phên bánh miến gác vào các băng gỗ bên đường, người mang miến ra phơi, người lại chở miến đi giao. Cuộc sống bình dị nhưng đong đầy niềm vui.

Không chỉ có miến, Cự Đà còn nổi tiếng với nghề làm tương qua câu ca dao “Tương Cự Đà - cà làng Đám”. Nghề làm tương gia truyền ở Cự Đà đã có từ bao đời nay, một thứ tương có mùi hương đặc trưng và hấp dẫn. Ảnh Internet.

Phải bàn tay người Cự Đà thì làm chum tương mới đúng vị và thơm ngon được. Tương làm từ khoảng từ tháng 4 đến tháng 8 là ngon nhất, vì thời điểm này thời tiết thuận lợi, nắng đẹp làm cho những mẻ tương thơm ngon và dậy mùi hơn. Ảnh Internet.

Cự Đà vẫn hiện hữu nét xưa yên bình mặc cho bao thay đổi của cuộc sống hiện đại. Hãy cứ dừng chân lắng đọng để tận hưởng bầu không khí trong lành, nét chân chất, giản dị của người dân thôn quê nơi đây. Không gian Cự Đà như lắng động, nhẹ nhàng trôi khiến người ta không kịp nhận ra ngoài kia là cả một cuộc sống vội vã xô bồ.