Liên Hợp Quốc thông qua các nguyên tắc toàn cầu mới về an toàn sản phẩm tiêu dùng

Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc vừa chính thức thông qua các nguyên tắc toàn cầu đầu tiên về an toàn sản phẩm tiêu dùng nhằm bảo vệ quyền lợi người dân trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ. Bộ quy tắc này nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm chính đối với sự an toàn của hàng hóa trong suốt vòng đời sản phẩm, dù được bán trực tiếp hay trực tuyến.

Các quốc gia thành viên sẽ dựa vào khung pháp lý mới này để tăng cường kiểm soát rủi ro, thực hiện thu hồi hàng hóa nguy hiểm và bảo vệ những nhóm người tiêu dùng dễ bị tổn thương. Tổ chức UNCTAD (Hội nghị Liên Hợp Quốc về thương mại và phát triển) đóng vai trò chủ đạo trong việc hỗ trợ các nước, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển, xây dựng luật lệ và nâng cao năng lực thực thi để thu hẹp khoảng cách về tiêu chuẩn an toàn. Nỗ lực này không chỉ giúp giảm thiểu tác hại về sức khỏe và kinh tế mà còn thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn và tiêu dùng bền vững trên phạm vi quốc tế.

Động thái này nhằm tăng cường bảo vệ người tiêu dùng trong một thị trường ngày càng toàn cầu hóa và kỹ thuật số, bởi an toàn sản phẩm không phải là đặc quyền của một số ít người, mà là quyền cơ bản của tất cả mọi người.

Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã thông qua một nghị quyết mang tính bước ngoặt, thiết lập các Nguyên tắc đầu tiên của Liên Hợp Quốc về An toàn sản phẩm tiêu dùng, vào ngày 15/12/2025.

Các nguyên tắc này khẳng định quyền của tất cả người tiêu dùng đối với các sản phẩm an toàn, không độc hại, được bán trực tuyến và ngoại tuyến, phù hợp với các Hướng dẫn của Liên Hợp Quốc về Bảo vệ Người tiêu dùng.

Bộ quy tắc này nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp chịu trách nhiệm chính về an toàn sản phẩm trong suốt vòng đời của sản phẩm.

Các nguyên tắc cũng trao quyền cho các cơ quan công quyền thực hiện đánh giá rủi ro, ra lệnh thu hồi, gỡ bỏ các danh sách sản phẩm không an toàn khỏi thị trường trực tuyến và chia sẻ cảnh báo an toàn qua biên giới.

Quan trọng hơn, các nguyên tắc này cung cấp một khuôn khổ linh hoạt, không hạn chế thương mại, giúp 193 quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc củng cố luật pháp trong nước, cải thiện việc thực thi, bảo vệ người tiêu dùng dễ bị tổn thương, cũng như gắn kết an toàn sản phẩm với các mục tiêu tiêu dùng bền vững và kinh tế tuần hoàn.

Sản phẩm an toàn quan trọng với mọi người, nhưng vẫn còn những khoảng trống lớn

Các sản phẩm không an toàn gây ra những tổn thất về con người, môi trường và kinh tế, ảnh hưởng không đồng đều đến các nước đang phát triển vốn có năng lực quản lý hạn chế và thị trường phi chính thức lớn.

UNCTAD ước tính rằng 44% các quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc vẫn thiếu các khuôn khổ pháp lý đầy đủ để đảm bảo an toàn sản phẩm tiêu dùng.

Sự phát triển nhanh chóng của thương mại điện tử cũng làm gia tăng thách thức: Một nghiên cứu của OECD cho thấy 87% các sản phẩm bị thu hồi hoặc bị cấm vẫn có sẵn trực tuyến, thường nằm ngoài tầm kiểm soát của các cơ quan thực thi quốc gia.

Nền tảng được xây dựng bởi UNCTAD

Những diễn biến mới tại New York được xây dựng dựa trên công việc của Hội nghị Liên Hợp Quốc lần thứ 9 về Cạnh tranh và Bảo vệ Người tiêu dùng, được UNCTAD - cơ quan đầu mối của hệ thống Liên Hợp Quốc về các vấn đề bảo vệ người tiêu dùng - triệu tập vào tháng 7.

Trong hội nghị, các dự thảo nguyên tắc do Brazil, Costa Rica, Peru, Nam Phi, Tây Ban Nha và Thụy Điển bảo trợ đã được thông qua bằng sự đồng thuận để giải quyết các rủi ro toàn cầu ngày càng tăng liên quan đến các sản phẩm tiêu dùng không an toàn, đặc biệt là trong thương mại qua biên giới và trực tuyến.

Nghị quyết sau đó đã nhận được sự ủng hộ tại khóa họp thứ 80 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, phản ánh sự ủng hộ rộng rãi trên khắp các khu vực phát triển và đang phát triển đối với việc tăng cường hợp tác toàn cầu về an toàn sản phẩm.

UNCTAD dẫn dắt triển khai ở cấp độ toàn cầu

Nghị quyết giao cho UNCTAD nhiệm vụ thúc đẩy, phổ biến và hỗ trợ việc thực hiện các nguyên tắc mới thông qua xây dựng sự đồng thuận, hợp tác kỹ thuật, cũng như nghiên cứu và phân tích.

Các nguyên tắc này sẽ trở thành một phần trong chương trình làm việc của Nhóm Chuyên gia Liên chính phủ về Luật và Chính sách Bảo vệ Người tiêu dùng của UNCTAD, với phiên họp thứ 9 sắp tới dự kiến diễn ra vào tháng 7/2026 tại Geneva.

UNCTAD cũng đang xây dựng Sổ tay đầu tiên về An toàn sản phẩm tiêu dùng, do Ủy ban Châu Âu tài trợ, nhằm cung cấp hướng dẫn thực tế cho các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý, đặc biệt là ở các nước đang phát triển.

Hải Phòng