Thực phẩm không đảm bảo an toàn vệ sinh, điển hình như vụ việc lòng se điếu giả tràn lan trên thị trường, cho thấy cần sự vào cuộc quyết liệt của cả cộng đồng và nhà nước nhằm ngăn chặn từ sớm, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và bảo vệ thị trường ẩm thực truyền thống.
Mối đe dọa sức khỏe người tiêu dùng
Lòng se điếu thật – một phần ruột non đặc biệt của lợn – vốn có kết cấu săn chắc, đàn hồi và màu trắng ngà tự nhiên. Tuy nhiên, nhiều cơ sở đã làm giả loại thực phẩm này bằng cách ngâm hóa chất như oxy già, phèn chua và thậm chí là formol (một chất cấm) nhằm tạo độ trắng và độ giòn giả tạo cho sản phẩm.
Hình ảnh lòng se điếu giả tràn lan trên MXH gần đây.
Việc tiêu thụ lòng se điếu giả có thể dẫn đến rối loạn tiêu hóa, ảnh hưởng gan, thận, và tiềm ẩn nguy cơ ung thư. Theo chuyên gia Nguyễn Thu Hà (Bệnh viện Đa khoa quốc tế Nam Sài Gòn), lòng thật dù đã sơ chế vẫn giữ màu trắng ngà, dai tự nhiên và có mùi đặc trưng. Trong khi đó, lòng đã xử lý bằng hóa chất thường có màu trắng tinh, giòn bất thường và không còn mùi vị tự nhiên. Người tiêu dùng cần đặc biệt cảnh giác với các sản phẩm không rõ nguồn gốc.
Tác động tiêu cực đến thị trường và ngành hàng truyền thống
Lòng se điếu không chỉ là một nguyên liệu nội tạng phổ biến mà còn gắn liền với nhiều món ăn đặc sắc trong ẩm thực Việt, từ bún lòng, cháo lòng đến mâm cỗ ngày lễ, giỗ chạp. Việc lòng giả tràn lan không chỉ đe dọa sức khỏe người tiêu dùng mà còn làm xói mòn niềm tin vào những giá trị truyền thống lâu đời.
Khi người tiêu dùng trở nên nghi ngại, các món ăn vốn quen thuộc cũng mất dần chỗ đứng, kéo theo hệ lụy cho cả chuỗi kinh doanh thực phẩm, từ chợ dân sinh đến nhà hàng đặc sản. Một ví dụ điển hình là vụ việc một nhà hàng ở Hà Nội quảng cáo "bộ lòng se điếu dài 40m", khiến dư luận dậy sóng trên mạng xã hội.
Bộ lòng se điếu được chủ quán thổi phồng dài 40m. (Ảnh: cắt từ clip)
Sau kiểm tra đột xuất, chủ quán thừa nhận đã “quảng cáo quá đà” – thực tế chỉ dài khoảng 25–27m và xin lỗi người tiêu dùng. Đáng chú ý, cơ sở này không xuất trình được giấy tờ về nguồn gốc lợn và hồ sơ giết mổ hợp lệ, gây thêm lo ngại về vấn đề vệ sinh và an toàn thực phẩm.
Những vụ việc tương tự đang làm giảm uy tín chung của ngành hàng truyền thống và tạo cảm giác hoang mang trong cộng đồng. Trước thực trạng này, Cục Quản lý thị trường (Bộ Công Thương) và thanh tra an toàn thực phẩm các địa phương đã tăng cường kiểm tra đột xuất tại nhiều cơ sở kinh doanh nội tạng lợn ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM.
Quy định pháp luật và phản ứng từ cơ quan chức năng
Theo Luật An toàn thực phẩm 2010, việc sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc hoặc hóa chất cấm trong chế biến thực phẩm là hành vi bị nghiêm cấm. Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017) quy định rõ các chế tài xử lý với hành vi này: Điều 317 xử lý hành vi sử dụng chất cấm trong thực phẩm, và Điều 192 xử lý hành vi buôn bán hàng giả, với mức phạt tù từ 1 đến 5 năm hoặc cao hơn nếu có tình tiết tăng nặng.
Tại TP.HCM, Đội 6 thuộc Sở Y tế và Sở An toàn thực phẩm đã kiểm tra bất ngờ quán Lòng Chát (cơ sở ở quận Tân Bình), thu giữ mẫu lòng nghi ngờ chứa hóa chất và đang chờ kết quả xét nghiệm. Theo bà Phạm Khánh Phong Lan – Giám đốc Sở ATTP TP.HCM – lòng se điếu thật hiện cực kỳ hiếm, đa số hàng đang bán là lòng giả, được xử lý công nghiệp.
Tại Hà Nội, sau vụ quảng cáo "bộ lòng 40m", đoàn kiểm tra liên ngành quận Cầu Giấy đã tiến hành kiểm tra quán Lòng Chát. Chủ quán thừa nhận phóng đại nội dung quảng cáo và không cung cấp được giấy tờ chứng minh nguồn gốc thực phẩm. Cơ quan chức năng đã yêu cầu bổ sung hồ sơ và sẽ tiếp tục giám sát.
Trên mạng xã hội, nhiều người tiêu dùng đã lên tiếng cảnh báo, chia sẻ kinh nghiệm nhận biết lòng giả – từ màu sắc đến mùi vị. Một số ý kiến cho rằng “mười ngàn con heo mới có một đoạn lòng se điếu thật”, phản ánh rõ mức độ khan hiếm của món ăn này và lý do vì sao gian lận thương mại dễ nảy sinh.
Từ một món ăn truyền thống đặc sắc, lòng se điếu đang trở thành biểu tượng cho sự dễ dãi trong tiêu dùng và lỗ hổng trong quản lý an toàn thực phẩm. Để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và giữ gìn nét ẩm thực truyền thống, rất cần một hệ thống giám sát chặt chẽ hơn, các chế tài xử phạt nghiêm minh hơn – và trên hết, là sự tỉnh táo, chủ động từ chính người tiêu dùng.
Linh Anh