Luật Thương mại điện tử: Siết chặt quản lý hoạt động livestream, influencer

Dự thảo Luật Thương mại điện tử đặt nền tảng siết chặt quản lý livestreamer, influencer, minh bạch hóa hoạt động bán hàng trực tuyến, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Thương mại điện tử bùng nổ – Thách thức về minh bạch

Thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang tăng trưởng mạnh, đặc biệt với sự nổi lên của livestream bán hàng và các nội dung review sản phẩm từ cá nhân có sức ảnh hưởng. Hình thức này giúp mở rộng kênh bán hàng, tạo giá trị kinh tế mới, nhưng cũng kéo theo rủi ro về thông tin sai lệch, hàng giả và gian lận thương mại.

Liên tiếp những vụ việc influencer quảng bá sản phẩm kém chất lượng bị xử lý gần đây cho thấy sự cần thiết của việc tăng cường kiểm soát và quy định rõ trách nhiệm cho các bên liên quan.

Dự thảo luật lần này không chỉ định nghĩa rõ các khái niệm như thương mại điện tử, livestream bán hàng, review sản phẩm, mà còn đưa ra nguyên tắc giao dịch minh bạch và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Cụ thể, các hành vi bị cấm bao gồm: Lợi dụng TMĐT để huy động vốn trái phép, kinh doanh hàng cấm; cung cấp thông tin sai sự thật, gian lận thương mại; thao túng thuật toán hiển thị hoặc bóp méo đánh giá người tiêu dùng.

Đây là bước đi nhằm ngăn chặn quảng cáo trá hình, thông tin sai lệch và cạnh tranh không lành mạnh, vốn là nguyên nhân làm suy giảm niềm tin của khách hàng vào kênh bán hàng trực tuyến.

Minh bạch hóa hoạt động livestreamer, influencer

Dự thảo Luật Thương mại điện tử đi sâu vào quy định trách nhiệm của hai nhóm nhân vật chủ chốt: Người phát trực tuyến bán hàng và người cung cấp thông tin đánh giá. Đặc biệt, khi các cá nhân này tham gia hoạt động tiếp thị liên kết hoặc tư vấn bán hàng, họ phải đáp ứng hàng loạt yêu cầu pháp lý mới.

Theo Điều 46.2 của Dự thảo, các cá nhân tham gia livestream bán hàng hoặc quảng bá sản phẩm phải: cung cấp thông tin định danh cho nền tảng; công khai tài trợ (nếu có) trong nội dung quảng bá; đảm bảo thông tin sản phẩm, giá cả đầy đủ và trung thực; tuân thủ các quy định về quảng cáo, khuyến mại, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Nếu trực tiếp bán hàng, họ còn phải thực hiện nghĩa vụ như một người bán chính thức, bao gồm: khai báo danh tính điện tử, mô tả chi tiết sản phẩm, tuân thủ quy định về thuế, chất lượng hàng hóa và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Về phía nền tảng thương mại điện tử, trách nhiệm được siết chặt hơn; lưu trữ dữ liệu livestream tối thiểu 3 năm để phục vụ kiểm tra; hiển thị đầy đủ đánh giá của người tiêu dùng, trừ trường hợp vi phạm pháp luật; xử lý khiếu nại nhanh, chặn hành vi gian lận, xuyên tạc đánh giá.

Đối với nền tảng lớn, còn phải kiểm soát việc sử dụng AI trong đề xuất sản phẩm, tránh ưu tiên hiển thị hàng của chính mình, không áp đặt dịch vụ thanh toán hay vận chuyển độc quyền.

Liên quan đến vấn đề này, tại Hội nghị lấy ý kiến về Dự thảo Luật Thương mại điện tử, đại diện Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) và đại diện sàn thương mại điện tử Shopee bày tỏ lo ngại về gánh nặng lưu trữ “đầy đủ” dữ liệu và đề xuất chỉ lưu “dữ liệu cơ bản” để giảm chi phí.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng đưa ra cơ chế giải quyết tranh chấp thông qua thương lượng, hòa giải, trọng tài hoặc tòa án. Cơ quan giám sát gồm Bộ Công Thương, Sở Công Thương và các đơn vị liên quan sẽ tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm.

Với khung pháp lý mới, thương mại điện tử Việt Nam sẽ vận hành minh bạch hơn, bảo vệ tốt hơn người tiêu dùng, và tạo nền tảng phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Mai Lan