Chỉ với một vài thao tác đơn giản, khách hàng có thể mua ngay cho mình bất kỳ loại “tem chống hàng giả” nào theo yêu cầu, thậm chí cả “tem chống hàng giả” do Bộ Công an cấp (dù đã dừng phát hành). Chính bởi sự dễ dàng này đã khiến người tiêu dùng không thể phân biệt đâu là hàng thật, đâu là hàng giả.
“Ma trận” tem chống hàng giả
Chỉ cần lên mạng gõ cụm từ “mua tem chống hàng giả” sẽ hiện ra hàng loạt các trang web hoặc page nhận làm “tem chống hàng giả” với lời quảng cáo đại loại như: “in nhanh, giá rẻ, thiết kế miễn phí”. Kèm với đó là những gạch đầu dòng giới thiệu về dịch vụ của công ty như: “Chất liệu in ấn đa dạng, được nhập từ nguồn uy tín hiệu quả; Chất lượng tem chống giả bền đẹp, khó bị sao chép; Số lượng đa dạng, giá cả phải chăng; Giao hàng đúng hẹn, có khả năng giao trong ngày với đơn hàng gấp; Miễn phí cước giao với đơn hàng in số lượng lớn”.
Mẫu mã đa dạng chỉ cần có nhu cầu là người bán sẽ cung cấp đầy đủ số lượng.
Các công ty này hoạt động hết sức công khai trên mạng, người mua chẳng khó khăn gì để có được một mẫu tem cho sản phẩm của mình. Lấy số điện thoại trên một trang web cung cấp “tem chống hàng giả” trên mạng, phóng viên gọi điện trong vai khách hàng thì được người cầm máy tư vấn rất nhiệt tình. Người này không hỏi chất lượng cũng không kiểm tra bất cứ thông tin gì mà hỏi luôn muốn thiết kế mẫu nào, chất liệu gì, số lượng bao nhiêu, đồng thời không quên báo giá để phóng viên lựa chọn.
Vẫn cách thức đó, chúng tôi liên hệ với một trang mạng xã hội có tên “Tem chong hang gia”, nhân viên ở đây tỏ ra chuyên nghiệp hơn khi họ yêu cầu chúng tôi phải gửi hồ sơ, Hồ sơ để được cấp tem khá đơn giản, bao gồm giấy đăng ký kinh doanh; giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất xứ hàng hoá (CO, CQ); danh mục sản phẩm dán tem.
Việc bán tem chống hàng giả do Bộ Công an cấp được bán tràn lan.
Như vậy khi nhà sản xuất không kiểm soát số lượng tem phát ra thì doanh nghiệp muốn sử dụng bao nhiêu cũng được. Chính vì thế sẽ có cả hàng ngàn, vạn tem trong tay doanh nghiệp, họ có thể dán lên bất cứ sản phẩm nào thì tuỳ thích.
Giá tem chống hàng giả được báo là 10.000 tem do bộ X cấp, kích cỡ 12mm x 25mm thì có giá mỗi tem 525 đồng; mua 30.000 tem được giảm mỗi tem 495 đồng, chưa tính VAT. Chủ trang bán tem này cho hay, sau khi tiếp nhận hồ sở, khoảng 10 ngày sẽ có hàng.
Có thể thấy việc mua bán tem dễ dàng như hiện nay không khác nào tiếp tay cho những người mua bán hàng lậu, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ. Anh Nguyễn Thành Phong Nhã - một người chuyên buôn mỹ phẩm cho hay: “Đợt này bên mình có bán mỹ phẩm xách tay, nhập ở một số đầu nậu… các sản phẩm này đều có tem chống hàng giả, thực ra mình cũng chẳng biết tem này thế nào. Mình đi buôn về rồi bán lẻ, có tem chống hàng giả khách hàng cũng an tâm hơn. Việc xác định tem thật tem giả, hay hàng thật hàng giả thì chỉ có cơ quan chức năng mới thẩm định được. Bọn mình chỉ biết mua lại rồi bán lấy lãi thôi”.
Người tiêu dùng nên cẩn trọng
Tình trạng hàng hóa bị làm giả, làm nhái đang là vấn đề rất nhức nhối, mặc dù cơ quan quản lý và cuộc rất quyết liệt. Việc sử dụng tem chống hàng giả là lựa chọn phổ biến của một số doanh nghiệp. Theo thông báo của Bộ Công an, từ ngày 01/02/2017, Viện Khoa học hình sự - Bộ Công an chính thức dừng nghiên cứu và ký hợp đồng cung cấp tem chống hàng giả cho các doanh nghiệp. Việc in tem chống hàng giả lúc này chỉ được cung cấp bởi các đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp in tem chống hàng giả được cấp giấy phép theo quy định của pháp luật. Như vậy, từ tháng 2/2017, trên thị trường hoàn toàn không tồn tại sản phẩm tem mang tên “tem chống hàng giả Bộ Công an” nữa.
Một mẫu tem chống hàng giả do Bộ Công an cấp được người bán giới thiệu với phóng viên.
Tuy nhiên, rất nhiều trang mạng hiện nay, vẫn có nhiều thông tin quảng cáo về các dịch vụ mua bán tem chống hàng giả do Bộ Công an cấp. Theo quy định của Bộ Công an, việc in tem chống hàng giả cần trải qua nhiều thủ tục xác minh về nguồn gốc và chất lượng sản phẩm, đảm bảo đủ điều kiện kinh doanh thì mới được ký hợp đồng in tem chống hàng giả. Song trên thị trường, việc này lại vô cùng dễ thực hiện.
Chỉ cần lên mạng tra cụm từ “tem chống hàng giả - Bộ Công an”, chúng ta có thể nhận được hàng trăm kết quả dẫn đến các địa chỉ trang web giới thiệu về dịch vụ làm tem chống hàng giả với giá cả rất đa dạng với thủ tục chỉ mặc định bằng tiền.
Có nhiều ý kiến cho rằng, có thể dùng đèn pin huỳnh quang (loại đèn để soi tiền giả, được bán khá phổ biến với giá vài chục nghìn đồng) để kiểm tra xem thật hay giả. Khi chiếu đèn lên số sê-ri trên tem, số sê-ri sẽ phát sáng nếu là tem thật.
Tuy nhiên, ông Nguyễn Viết Hồng - Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc Công ty CHG, công ty được cấp phép in tem chống hàng giả - cho biết, đèn hồng ngoại chỉ có tác dụng với loại tem ứng dụng công nghệ phát sáng và không có tác dụng đối với các loại tem dùng công nghệ in khác.
Các chuyên gia cho rằng khách hàng cần hỏi tem sử dụng công nghệ gì, cách nào để kiểm tra tem khi mua hàng.
Qua tìm hiểu, để được in tem chống hàng giả, đơn vị in tem phải được Sở Thông tin và Truyền thông địa phương cấp phép. Tem chống hàng giả phải đáp ứng được những yêu cầu: Do đơn vị được cơ quan quản lý cấp phép in ấn; trên tem có công nghệ chống giả tiên tiến; người tiêu dùng có thể dễ dàng kiểm tra.
“Hiện chỉ có khoảng hơn 10 công ty được cấp phép in tem chống hàng giả và ứng dụng công nghệ nước, nhiệt, phát sáng, tem điện tử SMS, tem barcode 2D, tem hologram bảy màu… Mỗi công nghệ lại có cách nhận biết khác nhau nên người tiêu dùng cũng rất khó để nhận biết, phân biệt” – Ông Hồng cho biết thêm.
Thực tế có nhiều doanh nghiệp, thậm chí cá nhân sử dụng nhãn mác có in dòng chữ “tem chống hàng giả” lên sản phẩm. Thực tế thì đây không phải là tem chống hàng giả và không có tính pháp lý vì tem không được bảo mật, có thể in ở bất cứ nhà in nào mà không được đăng ký quyền sở hữu trí tuệ.
Ông Nguyễn Viết Hồng cho rằng, những doanh nghiệp quan tâm đến tính pháp lý và công nghệ chống hàng giả sẽ đặt in tem ở những đơn vị được cấp phép, có sử dụng công nghệ hiện đại để phát huy đúng ý nghĩa, giá trị bảo vệ sản phẩm thật và quyền lợi người tiêu dùng.
“Các công ty in ấn thông thường chỉ có thể bắt chước hình thức con tem chứ không đưa công nghệ vào được, như phải thấm nước, dùng nhiệt hay đèn chiếu, điện thoại thông minh để nhận diện hàng thật” – Ông Hồng cho biết.
Việc xử lý các sản phẩm dán tem chống hàng giả cũng là một thử thách không nhỏ đối với cơ quan chức năng. Theo quy định, các doanh nghiệp, đơn vị có quyền in tem chống hàng giả theo mẫu riêng, khi bị kiểm tra các doanh nghiệp này cho rằng, việc dán tem này là để phân biệt với hàng hoá cùng loại trên thị trường. Loại tem chống hàng giả do doanh nghiệp tự đặt in không phải đăng ký kê khai, nên doanh nghiệp có thể dán hoặc không dán trên sản phẩm. Đây cũng chính là khó khăn cho lực lượng chức năng khi xử lý vi phạm.
Đại diện Hiệp hội Chống hang giả và Bảo vệ Người tiêu dùng Việt Nam cho hay: Có rất nhiều đơn vị được phép in tem chống hang giả trong khi việc quản lý in ấn chưa được quản lý chặt chẽ. Đặc biệt là số lượng tem được in ra bao nhiêu, sử dụng bao nhiêu không có cơ quan nào thống kê, tổng hợp. Không những vậy, nhiều doanh nghiệp đặt mua được tem thông qua các công ty trung gian nên việc doanh nghiệp mua để dán vào sản phẩm nào cũng không thể quản lý được.
Quang Anh