Hiện nay, mạng xã hội đang dần biến tướng thành “chợ trời ảo”, nơi hàng giả, hàng nhái tràn lan với chiêu trò ngày càng tinh vi, các nhóm bán hàng dễ dàng đưa sản phẩm kém chất lượng đến tay người tiêu dùng, đặt ra thách thức cho cơ quan quản lý.
Không thể phủ nhận rằng sự phát triển của công nghệ và kinh doanh online đã mang lại nhiều tiện ích lớn: Người tiêu dùng chỉ cần vài thao tác đơn giản, thậm chí theo dõi livestream, là có thể mua sắm mà không cần đến cửa hàng. Tuy nhiên, chính sự tiện lợi này cũng trở thành mảnh đất màu mỡ cho hành vi gian lận nếu thiếu kiểm soát.
Lợi dụng sự nhẹ dạ của người tiêu dùng và lỗ hổng trong quản lý, một bộ phận người bán hàng không trung thực đã biến môi trường số năng động thành công cụ trục lợi, tiếp tay cho hàng giả, hàng nhái.
Chiếc bẫy thị giác
Trên mạng xã hội, các trang bán hàng thường rao bán sản phẩm “sang – xịn – mịn” với giá rẻ giật mình, kèm theo những cụm từ thu hút như “thanh lý kho”, “deal độc quyền”, “xả hàng nhà máy”. Những lời quảng cáo này đánh vào tâm lý tò mò, nỗi sợ bỏ lỡ và “ham rẻ” của người tiêu dùng.
Hình ảnh đồng hồ Rolex - một trong những thương hiệu đồng hồ đắt đỏ được quảng cáo với giá thành chỉ từ 199.000 đồng/sản phẩm (Ảnh minh họa)
Nhiều người vội vàng “chốt đơn” mà không kiểm tra kỹ nguồn gốc, bảo hành hay điều kiện đổi trả. Họ tin vào quảng cáo mà bỏ qua các dấu hiệu nghi vấn, dẫn đến mua phải hàng nhái, hàng kém chất lượng. Thực tế, đây là những cái bẫy đã được giăng sẵn. Người bán hợp thức hóa hàng trôi nổi bằng các chiêu khuyến mãi sốc, khiến sản phẩm nhái dễ dàng trà trộn dưới mác “hàng chính hãng”.
Những sản phẩm được rao bán này có thể là mỹ phẩm, quần áo, thực phẩm chức năng hay thậm chí là đồ gia dụng đều được gắn mác “hàng chính hãng” nhưng thực chất chỉ là hàng nhái tinh vi, khó phân biệt được bằng mắt thường và không kiểm soát được chất lượng ở phía sau những lời quảng cáo có cánh của gian thương.
Không chỉ chơi trò tâm lý, người bán còn đầu tư kỹ lưỡng về mặt hình ảnh. Sản phẩm được quay dưới ánh sáng đẹp, dùng filter và kỹ thuật trình bày bắt mắt để tạo cảm giác cao cấp, chính hãng.
Nhưng khi nhận hàng, nhiều người mới “vỡ mộng” vì sản phẩm khác xa ảnh quảng cáo: màu sắc lệch, chất lượng kém, tính năng không đúng, thậm chí hỏng hóc. Khiếu nại thì bị chặn liên lạc, bình luận bị xóa, fanpage đổi tên hoặc biến mất.
Đây là chiêu trò đánh tráo kỳ vọng người tiêu dùng. Sau mỗi lần “biến mất”, người bán lại tái xuất với diện mạo mới và lặp lại vòng lừa đảo, khiến khách hàng mất tiền và lòng tin vào mua sắm trực tuyến.
Các sản phẩm hàng nhái xuất hiện công khai trên các livestream bán hàng
(Ảnh minh họa)
Hành động đồng bộ để bảo vệ người tiêu dùng
Để thị trường online phát triển lành mạnh, việc bảo vệ người tiêu dùng cần sự phối hợp giữa cơ quan chức năng, nền tảng công nghệ và chính người tiêu dùng.
Cơ quan nhà nước cần tăng cường kiểm tra, giám sát các hoạt động kinh doanh online, đặc biệt trên các nền tảng livestream như Facebook, TikTok, YouTube. Cần xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông để xử lý nhanh hành vi gian lận thương mại.
Ông Nguyễn Văn Dũng - Phó Chánh Văn phòng thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, cho biết bên cạnh xử lý vi phạm, công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức người tiêu dùng là yếu tố then chốt. Khi người tiêu dùng hiểu rõ quyền lợi và biết cách tự bảo vệ mình, gian thương sẽ không còn “đất sống”.
Mạng xã hội, nơi đáng ra là công cụ thúc đẩy thương mại số, đang bị biến thành “chợ trời ảo” bởi những người bán hàng gian dối. Với chiêu trò ngày càng tinh vi, họ khiến người tiêu dùng rơi vào bẫy hàng giả, hàng nhái một cách dễ dàng.
Muốn chấm dứt tình trạng này, không thể chỉ trông chờ vào cơ quan quản lý. Cần có một chiến lược lâu dài với sự vào cuộc đồng bộ của các nền tảng công nghệ, chính quyền và người dân. Chỉ khi mỗi người tiêu dùng trở nên tỉnh táo và có trách nhiệm, thị trường online mới có thể phát triển bền vững, minh bạch và an toàn.
Phương Anh