Lãi suất cho vay có thể giảm 2–3 điểm phần trăm trong năm 2027, nhưng triển vọng vốn rẻ không chỉ phụ thuộc vào chính sách tiền tệ mà còn nằm ở khả năng cân đối nguồn lực của nền kinh tế.
Tăng trưởng cao không thể chỉ dựa vào tín dụng ngân hàng
Khi nhu cầu vốn phục vụ tăng trưởng ngày càng lớn, lãi suất không còn đơn thuần là câu chuyện điều hành của ngành ngân hàng mà trở thành một trong những biến số quyết định sức cạnh tranh của doanh nghiệp và khả năng hiện thực hóa các mục tiêu phát triển kinh tế.
Chuyên gia Vũ Việt Linh, Phó giám đốc Phân tích khách hàng tổ chức Maybank Investment Bank Việt Nam chia sẻ tại buổi DataTalk trước thềm Vietnam Investment Forum 2027, dự báo lãi suất cho vay có thể giảm 2–3 điểm phần trăm trong năm 2027 mở ra kỳ vọng về một chu kỳ vốn thuận lợi hơn. Theo đó, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GDP 10%, Việt Nam cần đẩy nhanh tốc độ tăng đầu tư. Tốc độ tăng đầu tư có thể phải đạt khoảng 22–25%, đưa tổng vốn đầu tư toàn xã hội lên khoảng 40% GDP, tương đương quy mô khoảng 300 tỷ USD mỗi năm.
Đây là một nhu cầu vốn rất lớn, phản ánh yêu cầu chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào những động lực truyền thống sang giai đoạn phát triển đòi hỏi đầu tư mạnh hơn cho hạ tầng, sản xuất công nghiệp, công nghệ và các lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng cao.
Vốn rẻ - Ảnh minh họa
Tuy nhiên, quy mô vốn cần thiết cũng đặt ra một thách thức đáng kể đối với thị trường tài chính. Trong nhiều năm, tín dụng ngân hàng vẫn là kênh cung ứng vốn chủ lực cho doanh nghiệp và nền kinh tế. Khi nhu cầu đầu tư tăng tốc, áp lực huy động tiền gửi và mở rộng tín dụng cũng gia tăng tương ứng.
Theo phân tích của chuyên gia Maybank, tăng trưởng cho vay đã vượt tăng trưởng tiền gửi trong khoảng hai năm, trong khi tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) đã vượt 110%. Khoảng cách giữa tốc độ sử dụng vốn và khả năng huy động vốn khiến các ngân hàng phải cạnh tranh quyết liệt hơn để thu hút tiền gửi, qua đó tạo áp lực lên lãi suất đầu vào.
Điều này lý giải vì sao dù nhu cầu giảm lãi suất để hỗ trợ doanh nghiệp và kích thích đầu tư ngày càng rõ rệt, dư địa điều chỉnh vẫn không hoàn toàn rộng mở. Một mặt, ngân hàng cần duy trì khả năng cung ứng tín dụng; mặt khác, họ phải bảo đảm nguồn vốn huy động đủ ổn định để đáp ứng các nghĩa vụ thanh khoản và hoạt động cho vay.
Nếu tiếp tục phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng, nền kinh tế có thể đối mặt với tình trạng cạnh tranh nguồn vốn ngày càng gay gắt. Khi đó, ngay cả khi cơ quan điều hành mong muốn giảm lãi suất, chi phí huy động cao vẫn có thể trở thành lực cản đối với quá trình hạ lãi suất cho vay.
Bài toán vì thế không chỉ nằm ở việc giảm chi phí vốn cho các ngân hàng mà còn là mở rộng khả năng huy động nguồn lực từ những kênh khác. Thị trường trái phiếu doanh nghiệp, thị trường chứng khoán, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và các hình thức huy động vốn dài hạn cần được phát triển đồng bộ hơn.
Đặc biệt, với những dự án có thời gian hoàn vốn dài như hạ tầng giao thông, khu công nghiệp, năng lượng và bất động sản, việc sử dụng nguồn vốn ngân hàng ngắn hạn để tài trợ cho nhu cầu đầu tư dài hạn có thể làm gia tăng rủi ro mất cân đối kỳ hạn.
Một cấu trúc thị trường vốn đa dạng hơn sẽ giúp giảm áp lực dồn lên hệ thống ngân hàng, đồng thời tạo thêm lựa chọn tài chính cho doanh nghiệp. Đây cũng là điều kiện quan trọng để duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý trong dài hạn, thay vì chỉ trông chờ vào những đợt điều chỉnh lãi suất mang tính ngắn hạn.
Lãi suất giảm cần đi cùng sự ổn định vĩ mô
Triển vọng giảm lãi suất trong năm 2027 được Maybank đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với ba yếu tố: lạm phát, giá năng lượng và cán cân thương mại. Trước hết, lạm phát là yếu tố trực tiếp quyết định dư địa điều hành lãi suất. Khi giá cả hàng hóa và dịch vụ tăng cao, việc duy trì mặt bằng lãi suất thấp có thể làm suy giảm sức hấp dẫn của đồng nội tệ, đồng thời tạo thêm áp lực lên ổn định kinh tế vĩ mô.
Trong bối cảnh giá năng lượng có nhiều biến động, chi phí đầu vào của doanh nghiệp cũng khó tránh khỏi những tác động dây chuyền. Giá xăng dầu tăng không chỉ làm gia tăng chi phí vận tải mà còn ảnh hưởng đến giá nguyên vật liệu, sản xuất và phân phối hàng hóa. Những yếu tố này có thể khiến áp lực lạm phát kéo dài, hạn chế khả năng nới lỏng chính sách tiền tệ.
Ngược lại, nếu giá năng lượng hạ nhiệt, áp lực chi phí sản xuất được giảm bớt, tạo điều kiện thuận lợi hơn để kiểm soát mặt bằng giá. Khi lạm phát được duy trì trong tầm kiểm soát, cơ quan điều hành sẽ có thêm dư địa để cân đối giữa mục tiêu ổn định kinh tế và hỗ trợ tăng trưởng.
Một biến số khác không kém phần quan trọng là cán cân thương mại. Theo ông Vũ Việt Linh, Việt Nam đang có thặng dư thương mại tương đương khoảng 5% GDP. Đây là yếu tố tích cực đối với khả năng cân đối ngoại tệ và ổn định tỷ giá.
Về bản chất, khi xuất khẩu tạo ra nguồn thu ngoại tệ ổn định, áp lực lên thị trường ngoại hối có thể giảm bớt. Đồng nội tệ ít chịu sức ép mất giá hơn cũng giúp doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu, máy móc và thiết bị hạn chế được rủi ro gia tăng chi phí.
Đối với chính sách tiền tệ, tỷ giá ổn định có ý nghĩa quan trọng bởi nó giúp giảm áp lực phải duy trì lãi suất ở mức cao nhằm bảo vệ giá trị đồng nội tệ. Đây là một trong những điều kiện để Việt Nam có thể chủ động hơn trong việc điều chỉnh mặt bằng lãi suất, thay vì phải liên tục cân nhắc giữa yêu cầu hỗ trợ tăng trưởng và sức ép từ thị trường ngoại hối.
Bên cạnh các yếu tố trong nước, chính sách tiền tệ của Mỹ cũng có ảnh hưởng đáng kể. Theo dự báo được Maybank đề cập, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể quay lại chu kỳ giảm lãi suất vào cuối năm 2027. Nếu kịch bản này diễn ra, áp lực từ chênh lệch lãi suất giữa Việt Nam và Mỹ có thể được cải thiện, qua đó tạo thêm điều kiện thuận lợi cho chính sách tiền tệ trong nước.
Trên cơ sở những yếu tố này, Chuyên gia của Maybank dự báo lãi suất cho vay tại Việt Nam có thể giảm khoảng 2–3 điểm phần trăm trong năm 2027. Tuy nhiên, đây là triển vọng phụ thuộc vào sự cải thiện đồng thời của môi trường kinh tế trong nước và quốc tế, chứ không phải một kết quả chắc chắn.
Với doanh nghiệp, khả năng lãi suất giảm trong tương lai là tín hiệu tích cực, nhưng cũng đặt ra yêu cầu chuẩn bị sớm về năng lực tài chính và phương án sử dụng vốn. Trong môi trường chi phí vốn còn cao, những doanh nghiệp có dòng tiền yếu, đòn bẩy lớn hoặc phụ thuộc nhiều vào vốn vay ngắn hạn sẽ dễ bị tổn thương hơn trước biến động lãi suất.
Ngược lại, doanh nghiệp có khả năng quản trị dòng tiền tốt, dự án đầu tư hiệu quả và cơ cấu tài chính lành mạnh sẽ có nhiều lợi thế khi điều kiện tín dụng thuận lợi hơn.
Nhìn rộng hơn, giảm lãi suất không nên được xem là mục tiêu độc lập mà cần đặt trong chiến lược nâng cao hiệu quả phân bổ vốn của toàn nền kinh tế. Nguồn vốn rẻ chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được đưa vào những hoạt động sản xuất, kinh doanh có khả năng tạo ra năng suất, việc làm và dòng tiền thực chất.
Vì vậy, triển vọng giảm 2–3 điểm phần trăm lãi suất cho vay trong năm 2027 không chỉ là câu chuyện đáng chờ đợi của người đi vay. Đây còn là phép thử đối với khả năng cân đối nguồn lực, phát triển thị trường vốn và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô của Việt Nam trong giai đoạn theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao.
Phượng Hòa