Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) vừa chính thức khởi xướng điều tra chống bán phá giá (CBPG) và chống trợ cấp (CTC) đối với sản phẩm máy nén khí nhập khẩu từ Việt Nam, Malaysia và Trung Quốc
Theo thông tin từ Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương), ngày 21/5/2026, DOC đã ban hành quyết định khởi xướng điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với sản phẩm máy nén khí nhập khẩu từ Việt Nam. Vụ việc mang mã số A-552-856 đối với điều tra chống bán phá giá và C-552-857 đối với điều tra chống trợ cấp. Nguyên đơn là Công ty MAT Industries, LLC của Hoa Kỳ, nộp đơn kiện từ ngày 30/4/2026.
Sản phẩm bị điều tra chủ yếu thuộc các mã HS 8414.80.16.15, 8414.80.16.25, 8414.80.16.35 và 8414.80.16.85. Đơn kiện nêu tên 12 doanh nghiệp Việt Nam bị cáo buộc sản xuất và xuất khẩu sản phẩm bán phá giá vào thị trường Mỹ.
Theo số liệu của Ủy ban Thương mại quốc tế Hoa Kỳ (ITC), năm 2025, Việt Nam xuất khẩu khoảng 81 triệu USD máy nén khí sang Mỹ, chiếm khoảng 6% tổng thị phần nhập khẩu của nước này. Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này của Việt Nam sang Mỹ đã tăng tới 42% so với năm 2023.
Tương tự như các vụ việc gần đây, do Hoa Kỳ coi Việt Nam là quốc gia có nền kinh tế phi thị trường, nên DOC sẽ sử dụng các giá trị thay thế của quốc gia thứ ba để tính toán biên độ phá giá cho Việt Nam. Trong vụ việc này, nguyên đơn đề nghị sử dụng Indonesia, Tunisia hoặc El Salvador là quốc gia thay thế do cho rằng các nước này có mức độ phát triển kinh tế tương đồng với Việt Nam và có số lượng đáng kể các nhà sản xuất bị điều tra.
Biên độ chống bán phá giá bị cáo buộc ở mức rất cao. Cụ thể, nếu sử dụng El Salvador làm quốc gia thay thế, mức cáo buộc dao động từ 52,53% đến 106,22%; nếu dùng Indonesia, biên độ từ 25,85% đến 132,31%; còn nếu dùng Tunisia, mức bị cáo buộc có thể lên tới 140,39%.
Ngoài điều tra bán phá giá, phía Hoa Kỳ còn khởi xướng điều tra chống trợ cấp với hàng loạt cáo buộc liên quan đến các chương trình hỗ trợ của Chính phủ Việt Nam dành cho doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu máy nén khí.
Theo cáo buộc của nguyên đơn, doanh nghiệp Việt Nam được hưởng tới 46 chương trình trợ cấp khác nhau, thuộc nhiều nhóm chính sách như tín dụng ưu đãi, hỗ trợ lãi suất, ưu đãi thuế, miễn giảm tiền thuê đất, hỗ trợ đầu tư và ưu đãi giá điện, khí. Tuy nhiên, trong thông báo khởi xướng, DOC thông báo khởi xướng điều tra 43 chương trình trợ cấp. Danh mục các chương trình khởi xướng cụ thể hiện chưa được thông báo chính thức.
Theo quy định của Hoa Kỳ, trong một vụ việc điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp sẽ có hai cơ quan cùng tham gia xử lý. Trong đó, DOC phụ trách điều tra hành vi bán phá giá và trợ cấp, đồng thời chịu trách nhiệm chính về kết quả điều tra; còn ITC đánh giá mức độ thiệt hại của ngành sản xuất trong nước. Sản phẩm chỉ bị áp thuế nếu cả hai cơ quan cùng đưa ra kết luận khẳng định.
Theo quy trình điều tra của Hoa Kỳ, DOC sẽ gửi bản câu hỏi về lượng và giá trị (Q&V) nhằm lựa chọn bị đơn bắt buộc. Các doanh nghiệp Việt Nam có xuất khẩu trong giai đoạn điều tra và muốn được hưởng mức thuế suất riêng rẽ đều phải trả lời đầy đủ bản câu hỏi này.
Trong vụ điều tra chống bán phá giá, các doanh nghiệp không được chọn làm bị đơn bắt buộc vẫn phải nộp hồ sơ xin hưởng thuế suất riêng rẽ trong vòng 21 ngày kể từ ngày khởi xướng. Nếu không tham gia hoặc hợp tác không đầy đủ, doanh nghiệp có thể bị áp mức thuế toàn quốc rất cao, thường tương đương mức cáo buộc cao nhất.
Theo kế hoạch, DOC sẽ ban hành kết luận sơ bộ về chống trợ cấp sau 65 ngày kể từ ngày khởi xướng và kết luận sơ bộ chống bán phá giá sau khoảng 140 ngày. Cơ quan này cũng có thể áp thuế hồi tố đến 90 ngày trước ngày áp thuế sơ bộ trong trường hợp có bằng chứng cho thấy tồn tại “tình trạng khẩn cấp” (nhập khẩu tăng đột biến) theo cáo buộc của Nguyên đơn.
Trước diễn biến trên, Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị các doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục theo dõi sát vụ việc, chủ động nghiên cứu quy định, trình tự và thủ tục điều tra của Hoa Kỳ để có phương án ứng phó phù hợp. Đồng thời, doanh nghiệp cần đa dạng hóa thị trường và mặt hàng xuất khẩu nhằm giảm thiểu rủi ro.
Cục Phòng vệ thương mại cũng nhấn mạnh doanh nghiệp cần hợp tác đầy đủ với phía điều tra Hoa Kỳ trong suốt quá trình xử lý vụ việc. Bất kỳ hành động bị xem là không hợp tác hoặc hợp tác không đầy đủ đều có thể khiến DOC sử dụng các dữ liệu bất lợi sẵn có hoặc áp mức thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp ở mức cao nhất.
Trung Anh