Thị trường Hoa Kỳ đang tăng cường kiểm soát phụ gia thực phẩm không chỉ ở cấp liên bang mà còn tại các bang. Những quy định mới tại California, Texas và Louisiana đặt ra yêu cầu khác nhau về thành phần, ghi nhãn và công bố thông tin sản phẩm, buộc doanh nghiệp xuất khẩu, trong đó có doanh nghiệp thủy sản Việt Nam, phải chủ động rà soát công thức và phương án tuân thủ.
Ba bang áp dụng các cơ chế kiểm soát khác nhau
Trong nhiều thập kỷ, phụ gia thực phẩm tại Hoa Kỳ chủ yếu do Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) quản lý. Tuy nhiên, thời gian gần đây, một số bang đã chủ động áp dụng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt hơn so với quy định liên bang, trong bối cảnh các phong trào bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và xu hướng “Make America Healthy Again” (MAHA) được quan tâm.
Ba quy định đáng chú ý gồm Đạo luật An toàn Thực phẩm California (AB 418), Dự luật Thượng viện Texas (SB 25) và Đạo luật Louisiana (SB 14, được sửa đổi trong năm 2026). Các quy định này có cách tiếp cận và thời điểm áp dụng khác nhau, từ cấm hoàn toàn một số phụ gia đến yêu cầu cảnh báo trên bao bì hoặc công khai thông tin qua mã QR.
Tại California, theo AB 418, kể từ ngày 1/1/2027, thực phẩm chứa bốn chất gồm dầu thực vật brom hóa (BVO), potassium bromate, propylparaben và màu đỏ số 3 (Red Dye No. 3) không được phép sản xuất, phân phối hoặc kinh doanh tại bang này. Mức phạt có thể lên tới 5.000 USD đối với lần vi phạm đầu tiên và 10.000 USD đối với các lần tiếp theo.
Ảnh minh họa
Texas lựa chọn cách tiếp cận thông qua quyền được biết của người tiêu dùng. Theo SB 25, các sản phẩm chứa một trong 44 thành phần thuộc danh mục quy định phải có cảnh báo nổi bật trên bao bì. Danh mục này bao gồm một số phẩm màu, chất bảo quản và các thành phần khác như Red 40, Yellow 5, Yellow 6, BHA, BHT, azodicarbonamide và titanium dioxide.
Cảnh báo phải thể hiện thông tin cho biết sản phẩm có chứa thành phần không được khuyến nghị sử dụng cho người bởi cơ quan có thẩm quyền tại Australia, Canada, Liên minh châu Âu hoặc Vương quốc Anh. Quy định ghi nhãn của SB 25 đang đối mặt với tranh chấp pháp lý tại tòa án liên bang. Vì vậy, doanh nghiệp cần theo dõi diễn biến pháp lý trước khi xác định phương án thực hiện.
Trong khi đó, Louisiana áp dụng cơ chế công bố thông tin qua mã QR. Theo SB 14 và các sửa đổi liên quan trong năm 2026, sản phẩm thuộc diện điều chỉnh phải gắn mã QR để người tiêu dùng truy cập trang thông tin công khai về các thành phần liên quan và thông tin an toàn thực phẩm của FDA. Quy định này dự kiến áp dụng từ ngày 31/12/2028.
Ngoài yêu cầu công khai thông tin, Louisiana còn quy định cấm một số thành phần trong bữa ăn tại các trường công lập và trường tư nhận ngân sách bang từ năm học 2028-2029. Tại Texas, một quy định bổ sung cũng cấm 14 chất trong các bữa ăn miễn phí hoặc giảm giá tại trường học.
Như vậy, ba bang đang áp dụng các phương thức quản lý khác nhau: California cấm một số phụ gia, Texas yêu cầu cảnh báo trên nhãn và Louisiana hướng đến công khai thông tin bằng mã QR. Sự khác biệt này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải theo dõi riêng quy định tại từng thị trường tiêu thụ.
Thủy sản chế biến giá trị gia tăng cần được rà soát
Đối với doanh nghiệp thủy sản Việt Nam, tác động trực tiếp từ các quy định mới có thể không lớn đối với những sản phẩm sơ chế như tôm đông lạnh, cá tra phi lê đông lạnh hoặc cá ngừ đông lạnh. Tuy nhiên, yêu cầu kiểm soát phụ gia cần được chú ý hơn ở nhóm sản phẩm chế biến sâu và có nhiều thành phần.
Các sản phẩm như tôm tẩm bột, cá tẩm bột, thực phẩm đông lạnh chế biến sẵn, hải sản đóng hộp có sốt, súp hải sản, nước sốt và thực phẩm phối trộn là những nhóm cần được rà soát công thức. Đặc biệt, doanh nghiệp sử dụng phẩm màu tổng hợp, chất bảo quản BHA, BHT hoặc nguyên liệu bột mì tẩy trắng trong sản phẩm tẩm bột cần đánh giá khả năng đáp ứng các yêu cầu tại từng bang.
Với California, doanh nghiệp cần kiểm tra khả năng sản phẩm có chứa một trong bốn phụ gia bị cấm theo AB 418 trước thời điểm quy định có hiệu lực. Đối với Texas, việc rà soát cần tập trung vào 44 thành phần thuộc danh mục kiểm soát và yêu cầu ghi nhãn liên quan. Tại Louisiana, doanh nghiệp cần chuẩn bị cho yêu cầu công khai thông tin qua mã QR đối với sản phẩm thuộc diện điều chỉnh.
Khác biệt về cơ chế quản lý cũng khiến việc xác định thị trường tiêu thụ cuối cùng trở thành một nội dung cần được doanh nghiệp quan tâm. Sản phẩm được đưa vào Hoa Kỳ có thể phải đáp ứng những yêu cầu khác nhau tùy theo bang tiêu thụ, do đó doanh nghiệp cần phối hợp với nhà nhập khẩu để xác định phạm vi áp dụng và phương án tuân thủ phù hợp.
Bên cạnh các quy định đã được ban hành, khả năng những bang khác tiếp tục đưa ra yêu cầu tương tự cũng là vấn đề cần theo dõi. Nếu các quy định tiếp tục mở rộng với cách tiếp cận khác nhau, doanh nghiệp có thể phải xử lý nhiều yêu cầu về thành phần và ghi nhãn trong cùng thị trường Hoa Kỳ.
Chủ động rà soát công thức và theo dõi quy định
Để giảm thiểu rủi ro và chi phí tuân thủ, doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản sang Hoa Kỳ cần rà soát toàn bộ công thức sản phẩm và danh mục phụ gia đang sử dụng. Việc đối chiếu thành phần với các danh mục kiểm soát tại California, Texas và Louisiana sẽ giúp doanh nghiệp xác định những sản phẩm cần được đánh giá kỹ hơn.
Doanh nghiệp cũng cần làm việc với nhà nhập khẩu để xác định bang tiêu thụ cuối cùng, từ đó xem xét yêu cầu áp dụng đối với từng sản phẩm. Với các mặt hàng thuộc diện phải ghi nhãn cảnh báo hoặc công khai thông tin, việc chuẩn bị phương án bao bì và thông tin sản phẩm cần được thực hiện trên cơ sở quy định cụ thể của từng bang.
Bên cạnh đó, xu hướng “Clean Label” (nhãn sạch), với việc ưu tiên màu tự nhiên và các phụ gia được chấp nhận rộng rãi trên thị trường quốc tế, là một hướng doanh nghiệp có thể cân nhắc. Việc lựa chọn thành phần cần gắn với yêu cầu của thị trường xuất khẩu và đặc tính của từng sản phẩm.
Diễn biến pháp lý tại Texas, đặc biệt đối với SB 25, cũng cần được theo dõi do điều khoản ghi nhãn đang đối mặt với tranh chấp tại tòa án liên bang. Đồng thời, doanh nghiệp cần cập nhật những thay đổi trong danh mục thành phần và thời điểm áp dụng quy định tại các bang liên quan.
Trung Anh