Năm 2025 ghi nhận 19 người tử vong vì ngộ độc thực phẩm, làm gì để bảo vệ người tiêu dùng dịp Tết Bính Ngọ 2026

Trước ngưỡng cửa của Tết Nguyên đán Bính Ngọ, vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) một lần nữa trở thành tâm điểm của dư luận. Nhìn lại bức tranh thực phẩm năm 2025 với hơn 1.500 ca ngộ độc và hàng ngàn cơ sở vi phạm bị xử lý, việc thiết lập một quy trình kiểm soát chặt chẽ từ gốc đến ngọn là nhiệm vụ cấp bách để đảm bảo bữa cơm ngày tết của mọi gia đình được an yên.

Nhìn lại năm 2025: Những con số "biết nói" về thực trạng vi phạm an toàn thực phẩm

Năm 2025 sắp khép lại với những số liệu thống kê đầy lo ngại từ Bộ Y tế và Ban Chỉ đạo liên ngành về ATTP. Tính đến trung tuần tháng 12/2025, cả nước đã ghi nhận 74 vụ ngộ độc thực phẩm, khiến 1.588 người mắc và 19 trường hợp tử vong. So với cùng kỳ các năm trước, dù công tác kiểm tra đã được đẩy mạnh, nhưng tính chất các vụ vi phạm ngày càng trở nên tinh vi và phức tạp hơn.

Tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM, áp lực về an toàn thực phẩm chưa bao giờ hạ nhiệt. Chỉ riêng trong "Tháng hành động vì an toàn thực phẩm 2025", cơ quan chức năng Thủ đô đã kiểm tra hơn 12.700 cơ sở, phát hiện và xử phạt hơn 1.400 đơn vị vi phạm với tổng số tiền phạt lên tới gần 12 tỷ đồng. Các lỗi vi phạm phổ biến nhất vẫn là: sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc xuất xứ hoặc đã hết hạn sử dụng; quy trình chế biến không đảm bảo nguyên tắc một chiều, để thực phẩm sống và chín lẫn lộn; Kinh doanh thực phẩm giả mạo nhãn hiệu, đặc biệt là nhóm thực phẩm chức năng và đồ uống có cồn.

Đáng chú ý, năm 2025 chứng kiến sự gia tăng đột biến của các vụ vi phạm trên môi trường thương mại điện tử. Lợi dụng sự tiện lợi của việc mua hàng online, nhiều cá nhân đã tung ra thị trường các loại thực phẩm "nhà làm" nhưng không có giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn, không có nhãn mác, gây khó khăn cho việc truy xuất nguồn gốc khi xảy ra sự cố. Những vụ ngộ độc tập thể tại các bếp ăn trường học và khu công nghiệp (như vụ ngộ độc bánh mì tại TP.HCM tháng 11/2025 làm hơn 300 người nhập viện) là bằng chứng rõ nhất cho thấy lỗ hổng trong việc giám sát nguồn nguyên liệu đầu vào.

Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đang đến gần, đây là thời điểm sức mua thực phẩm tăng vọt, cũng là "cơ hội vàng" để thực phẩm kém chất lượng lọt lưới. Để bảo vệ sức khỏe nhân dân, Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về ATTP đã ban hành kế hoạch hành động quyết liệt xuyên suốt từ ngày 30/12/2025 đến hết 25/3/2026.

Các cơ quan chức năng liên quan cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp ngăn chặn

Thời điểm cận Tết, lưu lượng hàng hóa nhập khẩu, đặc biệt là các loại thịt đông lạnh, trái cây và bánh kẹo từ biên giới tăng cao. Các đoàn kiểm tra liên ngành tại các tỉnh biên giới như Lào Cai, Lạng Sơn, Quảng Ninh được lệnh tăng cường trực chiến 24/7 để ngăn chặn thực phẩm lậu, thực phẩm tẩm ướp hóa chất cấm từ bên kia biên giới tràn vào nội địa.

Các làng nghề giò chả, bánh mứt kẹo, và rượu thủ công là đích nhắm trọng tâm. Thay vì kiểm tra định kỳ có báo trước, các lực lượng chức năng sẽ đẩy mạnh hậu kiểm đột xuất. Mọi cơ sở sử dụng hàn thê, phẩm màu công nghiệp hay cồn methnol để pha chế rượu sẽ bị xử lý hình sự thay vì chỉ phạt hành chính như trước đây để tăng tính răn đe.

Trước trào lưu "giỏ quà Tết online", các bộ ngành (Công Thương, Y tế, Công an) đang phối hợp để rà soát các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Các tổ chức, cá nhân kinh doanh thực phẩm trực tuyến buộc phải công khai giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP. Những trang bán hàng không rõ địa chỉ, không có mã số thuế sẽ bị gỡ bỏ và cảnh báo công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Bên cạnh sự vào cuộc của cơ quan chức năng, người tiêu dùng chính là "mắt xích" cuối cùng và quan trọng nhất. Chuyên gia khuyến cáo người tiêu dùng chỉ nên mua sắm tại các địa chỉ uy tín, có tem truy xuất nguồn gốc (QR code). Tuyệt đối không ham rẻ mà lựa chọn các sản phẩm trôi nổi, không nhãn mác hoặc có dấu hiệu thay đổi hạn sử dụng.

Cuộc chiến chống thực phẩm bẩn không chỉ là trách nhiệm của riêng ngành y tế hay quản lý thị trường, mà là trách nhiệm của toàn xã hội. Một cái Tết Bính Ngọ đầm ấm, an toàn chỉ có được khi mỗi người sản xuất đều giữ trọn đạo đức kinh doanh và sẽ không có vùng cấm cho những chủ cơ sở cố tình vi phạm. Đặc biệt quan trong, mỗi người tiêu dùng đều biết tự bảo vệ mình và gia đình trước những cám dỗ của thực phẩm giá rẻ không an toàn.

Quốc Toản