Ngân hàng đồng loạt rao bán nợ và tài sản thế chấp dịp cuối năm

Trong những tháng cuối năm 2024, nhiều ngân hàng đã tăng cường rao bán tài sản thế chấp như đất nền, nhà phố và các dự án chung cư trong bối cảnh nợ xấu gia tăng mạnh mẽ trong thời gian qua. Việc này phản ánh áp lực tài chính ngày càng lớn của các tổ chức tín dụng, buộc họ phải nhanh chóng thu hồi vốn để giảm thiểu rủi ro nợ xấu.

Bất động sản được rao bán nhiều

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) Chi nhánh TP HCM vừa tổ chức bán đấu giá khoản nợ của Công ty TNHH MTV Thủy sản Hạ Long với giá trị ghi sổ hơn 31,3 tỷ đồng nhằm xử lý và thu hồi nợ. Tài sản bảo đảm cho khoản nợ này là quyền sử dụng khu đất có diện tích 256 m² tại quận Bình Thạnh, TP HCM, cùng căn nhà phố gắn liền với đất.

Khoản nợ được đấu giá theo hiện trạng, bao gồm tài sản bảo đảm, tình trạng pháp lý, cũng như các rủi ro tiềm ẩn, với mức giá khởi điểm chỉ hơn 19,5 tỷ đồng.

Các chi nhánh khác của Agribank như Chi nhánh Trung tâm Sài Gòn, Nhà Bè, Nam Sài Gòn, Đông TP HCM… cũng đồng loạt rao bán các khoản nợ với tài sản thế chấp là bất động sản, bao gồm đất trống, đất trồng cây lâu năm, nhà phố và đất ở tại nông thôn.

Tương tự, Ngân hàng Quốc tế (VIB) đã rao bán hơn 800 tài sản là bất động sản trên toàn quốc, bao gồm đất ở, nhà phố, căn hộ và đất nền. Một số lô đất có giá từ vài tỷ đồng đến vài chục tỷ đồng. Ví dụ, một thửa đất tại phường 8, quận Gò Vấp, TP HCM, với diện tích 536 m², được rao bán với giá khởi điểm gần 60 tỷ đồng.

Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) cũng đang bán nhiều nhà đất tại Cần Thơ, Long An, Hậu Giang, Kiên Giang và TP HCM với giá từ vài tỷ đồng đến vài chục tỷ đồng để thu hồi nợ. Tổng cộng, Sacombank rao bán 67 bất động sản, nhiều trong số đó nằm tại mặt tiền đường đô thị sầm uất. Ví dụ, nhà đất tại quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ, với diện tích hơn 1.158 m², được rao bán với giá khởi điểm 114,1 tỷ đồng.

Nhiều ngân hàng khác như PVcomBank, KienlongBank, Vietcombank, BIDV và VietinBank cũng liên tục thông báo thanh lý tài sản thế chấp là bất động sản để xử lý nợ vay. Hoạt động phát mãi tài sản đang được đẩy mạnh do thị trường bất động sản bắt đầu phục hồi ở một số phân khúc và nhằm kiểm soát tỷ lệ nợ xấu.

TS. Huỳnh Phước Nghĩa, Đại học Kinh tế TP HCM (UEH), cho biết các ngân hàng đã đẩy mạnh rao bán tài sản thế chấp trong khoảng một năm qua, không phải gần đây. Dù thị trường bất động sản chưa phục hồi mạnh, tùy vào loại tài sản như nhà phố, đất nền hay căn hộ và vị trí, vẫn có nhà đầu tư tham gia tại từng phân khúc.

"Khó khăn hiện nay là liệu thị trường có hấp thụ được số lượng tài sản nhà đất, chung cư đang được thanh lý hay không. Nếu ngân hàng muốn nhanh chóng thu hồi nợ mà bán tài sản thế chấp với giá thấp, người vay không thể trả nợ sẽ chịu thiệt" - TS. Huỳnh Phước Nghĩa nhận định.

Nợ xấu ngày càng phình to

Báo cáo mới nhất từ nhiều công ty chứng khoán cho thấy nợ xấu tiếp tục gia tăng, phản ánh chất lượng tài sản của hệ thống ngân hàng (NH) đang suy yếu nghiêm trọng kể từ sau khủng hoảng bất động sản và trái phiếu doanh nghiệp giai đoạn 2022-2023.

Ông Cao Việt Hùng, Giám đốc Phân tích ngành tài chính của Công ty Chứng khoán ACBS, cho biết tỷ lệ nợ xấu tại các ngân hàng niêm yết đã duy trì ở mức cao trong bốn quý liên tiếp, tăng 4% trong quý III/2024. Con số này bao gồm cả nợ tái cơ cấu theo Thông tư 02/2023/TT-NHNN.

Các ngân hàng chuyên cho vay cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ có tỷ lệ nợ xấu và nợ nhóm 2 cao hơn đáng kể so với nhóm ngân hàng cho vay doanh nghiệp lớn. Quan trọng hơn, dự phòng rủi ro cho nợ xấu không còn đủ mạnh và hiện ở mức tương đương giai đoạn trước dịch COVID-19.

Theo thông tin từ Ngân hàng Nhà nước tại kỳ họp Quốc hội tháng 11/2024, tỷ lệ nợ xấu nội bảng đã tăng, lên mức 4,55% tính đến cuối tháng 9/2024, gần tương đương với mức cuối năm 2023 và cao hơn so với năm 2022.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng giải thích rằng đây là hậu quả của dịch COVID-19, gây khó khăn cho doanh nghiệp và người dân, dẫn đến khả năng trả nợ giảm sút.

Ông Cao Việt Hùng nhận định mặc dù tỷ lệ nợ xấu tăng trong hai quý liên tiếp, nhưng đã có dấu hiệu cho thấy khả năng đạt đỉnh và có thể cải thiện vào năm 2025.

Nhiều ngân hàng đã chủ động trích lập đầy đủ dự phòng cho các khoản nợ tái cơ cấu theo Thông tư 02. Đối với các khoản nợ tái cơ cấu do ảnh hưởng của bão số 3, các ngân hàng sẽ được gia hạn thời gian trích lập dự phòng với mức tối thiểu, theo lộ trình dự kiến.

Nhóm chuyên gia của Công ty Chứng khoán SSI (SSI Research) cho biết, trong ba quý đầu năm 2024, các ngân hàng đã xử lý 73.300 tỷ đồng nợ xấu, bao gồm các con số lớn từ VPBank (19.400 tỷ đồng), VietinBank (17.400 tỷ đồng), BIDV (hơn 15.900 tỷ đồng), và MBB (7.100 tỷ đồng) - chiếm khoảng 0,84% tổng dư nợ khách hàng, mức cao nhất từng được ghi nhận.

Tuy nhiên, dù đã có nhiều nỗ lực xử lý, tỷ lệ nợ xấu vẫn ở mức cao, dao động quanh 2% trong quý III/2024, chủ yếu tập trung ở các ngành như vật liệu xây dựng, xây dựng, bất động sản (cả chủ đầu tư lẫn vay mua nhà), thương mại và sản xuất. Khả năng thanh toán nợ của doanh nghiệp và người dân vẫn còn yếu, ảnh hưởng lớn đến khả năng thu hồi nợ của ngân hàng.

Dự kiến, các ngân hàng sẽ đẩy mạnh xử lý nợ xấu trong quý IV/2024, giúp tỷ lệ nợ xấu giảm xuống khoảng 1,9% vào cuối năm.

Ông Đào Hồng Dương, Giám đốc Phân tích ngành và cổ phiếu của Công ty Chứng khoán VPBankS, nhận định rằng tốc độ hình thành nợ xấu đang chững lại, thể hiện qua việc nợ nhóm 2 và nhóm 4 giảm liên tiếp hai quý. Tổng tỷ lệ nợ xấu toàn ngành giữ ổn định ở mức 2,2%. Tỷ lệ bao phủ nợ xấu (khoảng 80%) đã chạm đáy và giảm đáng kể từ cuối năm 2022.

Quang Anh