Ngân hàng Nhà nước thay đổi tiêu chí xếp hạng ngân hàng

Dự thảo sửa đổi Thông tư 21/2025/TT-NHNN đề xuất thay đổi cách đánh giá khả năng thanh khoản, bổ sung các tỷ lệ LCR, NSFR, LDR và nâng ngưỡng phân nhóm ngân hàng thương mại lớn lên 500.000 tỷ đồng từ năm 2027.

Bổ sung loạt chỉ tiêu đánh giá thanh khoản

Ngân hàng Nhà nước đang xây dựng dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 21/2025/TT-NHNN về xếp hạng tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Đáng chú ý, dự thảo tập trung điều chỉnh hệ thống tiêu chí đánh giá khả năng thanh khoản, bổ sung các chỉ tiêu an toàn mới và thay đổi cách phân nhóm ngân hàng thương mại theo quy mô tổng tài sản.

Các nội dung sửa đổi được xây dựng nhằm đồng bộ với Thông tư 50/2026/TT-NHNN về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Qua đó, hệ thống xếp hạng sẽ phản ánh rõ hơn khả năng đáp ứng nghĩa vụ thanh toán, mức độ ổn định nguồn vốn và việc tuân thủ các yêu cầu an toàn của từng tổ chức tín dụng.

Một trong những thay đổi trọng tâm của dự thảo là sửa đổi Điều 11 về tiêu chí khả năng thanh khoản. Theo đó, Ngân hàng Nhà nước đề xuất phân biệt phương pháp đánh giá giữa các tổ chức tín dụng chưa áp dụng tỷ lệ LCR, NSFR và nhóm ngân hàng đã thực hiện các tỷ lệ này theo quy định tại Thông tư 50/2026/TT-NHNN.

Đối với các tổ chức tín dụng chưa áp dụng LCR và NSFR, hệ thống đánh giá tiếp tục dựa trên những chỉ tiêu hiện hành, gồm tỷ lệ tài sản có tính thanh khoản cao bình quân so với tổng tài sản bình quân; tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn; tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi và tỷ lệ tiền gửi của khách hàng có số dư lớn so với tổng tiền gửi.

Ngân hàng Nhà nước thay đổi tiêu chí xếp hạng ngân hàng
Ảnh minh họa

Trong khi đó, đối với ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài đã áp dụng LCR, NSFR, dự thảo bổ sung các chỉ tiêu tương ứng vào hệ thống chấm điểm. Cụ thể, gồm tỷ lệ khả năng chi trả bình quân (LCR), tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR) và tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR) trong trường hợp chưa phải áp dụng ngưỡng tối thiểu 100% đối với cả hai tỷ lệ LCR và NSFR.

Đáng chú ý, tỷ lệ LCR bình quân được xác định bằng trung bình cộng tỷ lệ LCR quy đổi VNĐ riêng lẻ tại ngày làm việc cuối cùng của các tháng trong năm xếp hạng mà ngân hàng đã áp dụng tỷ lệ này. Cách tính được thiết kế để phản ánh tình hình khả năng chi trả trong cả kỳ đánh giá, thay vì chỉ dựa trên số liệu tại một thời điểm.

Không chỉ thay đổi nhóm chỉ tiêu định lượng, dự thảo còn điều chỉnh nội dung đánh giá định tính về mức độ tuân thủ. Trong thời gian chưa áp dụng LCR và NSFR, tổ chức tín dụng tiếp tục được đánh giá việc chấp hành các quy định về tỷ lệ khả năng chi trả, tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn, tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi.

Khi đã áp dụng các tỷ lệ mới, nội dung đánh giá chuyển sang việc tuân thủ quy định về LCR, NSFR và LDR. Như vậy, phương pháp xếp hạng được thiết kế theo hướng gắn với trạng thái thực hiện các quy định an toàn của từng ngân hàng, thay vì áp dụng một hệ thống chỉ tiêu giống nhau cho tất cả.

Một nội dung khác được bổ sung là phương pháp xác định ngưỡng tính điểm đối với các chỉ tiêu định lượng. Theo dự thảo, ngưỡng đánh giá được xác định căn cứ vào dữ liệu lịch sử của tổ chức tín dụng hoặc các giới hạn tối thiểu, tối đa theo quy định của Ngân hàng Nhà nước về tỷ lệ bảo đảm an toàn.

Đối với ngân hàng thực hiện tỷ lệ an toàn vốn theo Thông tư 14/2025/TT-NHNN và thuộc trường hợp áp dụng bộ đệm vốn phản chu kỳ (CCyB) theo quyết định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, các ngưỡng tính điểm của một số chỉ tiêu vốn sẽ được cộng thêm tỷ lệ bộ đệm bảo toàn vốn (CCB) và tỷ lệ CCyB tương ứng.

Đáng chú ý, dự thảo thiết lập lộ trình tăng dần các ngưỡng đánh giá LCR và NSFR trong nhiều năm. Đối với LCR, ngưỡng 1 được đề xuất ở mức 70% trong năm xếp hạng 2027 và 2028, tăng lên 75% vào năm 2029, 85% năm 2030, 95% năm 2031, 105% năm 2032, 115% năm 2033 và đạt 120% từ năm 2034.

Với NSFR, ngưỡng 1 được đặt ở mức 110% trong năm 2027 và 2028, tăng lên 115% vào năm 2029 và đạt 120% từ năm 2030. Đây là các ngưỡng phục vụ việc tính điểm xếp hạng theo dự thảo, không đồng nghĩa với việc thay thế các giới hạn an toàn áp dụng cho hoạt động ngân hàng.

Về trọng số, dự thảo cũng có sự phân bổ khác nhau tùy theo quy mô ngân hàng và trạng thái áp dụng các tỷ lệ an toàn. Chẳng hạn, đối với ngân hàng thương mại quy mô lớn đã áp dụng LCR, NSFR nhưng chưa phải đáp ứng ngưỡng tối thiểu 100% đối với cả hai tỷ lệ, trọng số của LCR bình quân, NSFR và LDR lần lượt là 25%, 25% và 30%.

Khi ngân hàng phải đáp ứng ngưỡng tối thiểu 100% đối với cả LCR và NSFR, trọng số của hai chỉ tiêu này được nâng lên tương ứng 40% và 40%. Với ngân hàng thương mại quy mô nhỏ trong trường hợp tương tự, trọng số LCR là 35%, NSFR là 45%.

Nâng ngưỡng phân nhóm ngân hàng từ năm 2027

Theo quy định hiện hành tại Thông tư 21/2025/TT-NHNN, ngưỡng phân chia giữa ngân hàng quy mô lớn và quy mô nhỏ là 300.000 tỷ đồng tổng tài sản bình quân theo quý. Tuy nhiên, dự thảo đề xuất giữ nguyên ngưỡng 300.000 tỷ đồng đối với năm xếp hạng 2026 và nâng lên 500.000 tỷ đồng từ năm xếp hạng 2027.

Theo đó, ngân hàng thương mại có tổng giá trị tài sản bình quân theo quý trên 500.000 tỷ đồng được xếp vào nhóm quy mô lớn. Những ngân hàng có tổng tài sản bình quân bằng hoặc thấp hơn mức này thuộc nhóm quy mô nhỏ.

Việc điều chỉnh ngưỡng phân nhóm sẽ tác động đến cách xác định các ngưỡng tính điểm đối với một số chỉ tiêu định lượng, trong đó có các chỉ tiêu về thanh khoản. Bởi dự thảo thiết kế những mức đánh giá khác nhau giữa ngân hàng thương mại quy mô lớn và quy mô nhỏ, thay vì sử dụng chung một hệ quy chiếu.

Đối với nhóm ngân hàng chưa áp dụng LCR, NSFR, các ngưỡng đánh giá tiếp tục được phân biệt theo quy mô. Chẳng hạn, tỷ lệ tài sản có tính thanh khoản cao bình quân so với tổng tài sản bình quân có ngưỡng 1 là 20% đối với ngân hàng quy mô lớn và 18% đối với ngân hàng quy mô nhỏ. Trong khi đó, ngưỡng 1 của tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi lần lượt là 70% và 60%.

Đối với các ngân hàng áp dụng LCR, NSFR, việc đánh giá sẽ chuyển dần sang hệ thống chỉ tiêu mới theo lộ trình. Tỷ lệ LDR cũng được đưa vào tính điểm trong giai đoạn ngân hàng chưa phải đáp ứng ngưỡng tối thiểu 100% đối với cả LCR và NSFR. Ngưỡng 1 của LDR được đề xuất ở mức 75% đối với ngân hàng quy mô lớn và 65% đối với ngân hàng quy mô nhỏ.

Theo dự thảo, Thông tư sửa đổi dự kiến có hiệu lực trong năm 2027 và được áp dụng để xếp hạng các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài từ năm xếp hạng 2027. Các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước, tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài có trách nhiệm tổ chức thực hiện sau khi văn bản được ban hành.

Nhìn tổng thể, những thay đổi lần này hướng tới đồng bộ hóa hệ thống xếp hạng ngân hàng với khuôn khổ quy định mới về an toàn hoạt động. Việc bổ sung các chỉ tiêu LCR, NSFR, LDR, điều chỉnh trọng số và nâng ngưỡng phân nhóm theo tổng tài sản sẽ tạo cơ sở đánh giá cụ thể hơn về khả năng thanh khoản, chất lượng nguồn vốn và mức độ tuân thủ của từng tổ chức tín dụng.

Phượng Hòa