Tỷ lệ CASA trong ngân hàng phân hóa rõ, nhóm lớn dẫn đầu nhờ số hóa và hệ sinh thái mạnh, trong khi nhiều nhà băng nhỏ vẫn vật lộn nâng vốn giá rẻ khi NIM toàn ngành suy giảm.
CASA phân hóa mạnh trong hệ thống ngân hàng
Theo báo cáo của Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), trong quý III/2025, chi phí vốn của các ngân hàng tăng nhẹ do lãi suất huy động nhích lên, trong khi lợi suất tài sản sinh lãi giảm do nợ quá hạn hình thành ròng tăng trở lại. Điều này khiến biên lãi ròng (NIM) toàn ngành thu hẹp 10 điểm cơ bản so với quý trước và giảm 30 điểm cơ bản so với cùng kỳ năm 2024, còn 3,0%.
Bức tranh CASA (tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn) đang cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ giữa các ngân hàng. Trong khi tín dụng doanh nghiệp vẫn là động lực chính của tăng trưởng tín dụng, lợi thế đang nghiêng hẳn về nhóm ngân hàng có chiến lược số hóa toàn diện, hệ sinh thái dịch vụ đồng bộ và khả năng kết nối mạnh với các đối tác lớn. Ngược lại, những nhà băng chậm đầu tư cho công nghệ hoặc dịch vụ khách hàng đang đối mặt với nguy cơ tụt lại phía sau trong cuộc đua giành nguồn vốn giá rẻ.
Dễ thấy, các “ông lớn” như MB, Techcombank, Vietcombank tiếp tục giữ vững vị thế dẫn đầu thị trường, trong khi không ít ngân hàng khác vẫn loay hoay tìm cách cải thiện hiệu quả huy động.
Theo báo cáo tài chính, tính đến cuối tháng 9, Techcombank ghi nhận tổng tiền gửi khách hàng đạt 638,5 nghìn tỷ đồng, tăng 24,1% so với đầu năm; tỷ lệ CASA đạt 42,5% – một trong những mức cao nhất hệ thống.
Tại MB, tổng tiền gửi khách hàng hết quý III/2025 đạt 788.000 tỷ đồng, tăng 10,3% so với cuối năm 2024. Trong đó, CASA đạt 292.000 tỷ đồng, tăng tới 27% so với cùng kỳ.
Một số ngân hàng khác cũng ghi nhận xu hướng CASA đi lên nhờ chiến lược đẩy mạnh ngân hàng số. ACB có tổng huy động khách hàng trong 9 tháng đạt 571.029 tỷ đồng, tăng 6,3%; tỷ lệ CASA đạt 22,9% trong quý III, nhích nhẹ so với mức 22,1% quý I và 22,6% quý II.
Tại OCB, CASA tăng từ 14,9% cuối năm 2024 lên 16% vào cuối quý III/2025, giúp giảm áp lực chi phí vốn.
Ở chiều ngược lại, nhiều ngân hàng lại chứng kiến tỷ lệ CASA suy giảm. SeABank giảm khoảng 3,5 điểm %, xuống 15,6%; TPBank giảm 2 điểm % so với đầu năm và 3 điểm % so với quý trước, còn 19%. LPBank cũng giảm 3 điểm % xuống còn 6,8%, trong khi SHB lùi về 6,98%.
Giới chuyên gia nhận định, trong bối cảnh chính sách tiền tệ đang theo hướng nới lỏng để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, việc duy trì tỷ lệ CASA cao sẽ là “vũ khí chiến lược” giúp các ngân hàng nâng cao năng lực cạnh tranh. CASA càng lớn, ngân hàng càng ít phụ thuộc vào tiền gửi có kỳ hạn, vốn có chi phí cao từ đó giảm chi phí vốn (Cost of Fund – COF), cải thiện biên lãi ròng (NIM) và tăng khả năng cho vay với mức lãi suất cạnh tranh hơn.
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, chuyên gia kinh tế cho rằng: “CASA cao giúp ngân hàng giảm chi phí đầu vào và tạo lợi thế trong cạnh tranh. Tuy nhiên, không phải ngân hàng nào cũng tận dụng được lợi thế này. Với Techcombank hay MB, CASA cao không nhằm mục tiêu đẩy NIM, mà chủ yếu được dùng để hạ lãi suất cho vay, mở rộng tệp khách hàng tốt và củng cố vị thế trên thị trường tín dụng”.
Tỷ lệ CASA trong hệ thống ngân hàng đang ngày càng phân hóa, phản ánh rõ sự khác biệt về chiến lược số hóa và năng lực quản trị vốn giữa các nhà băng.
NIM tiếp tục co hẹp, xuống mức thấp kỷ lục nhiều năm
Theo dữ liệu từ WiChart, biên lãi ròng (NIM) của các ngân hàng niêm yết tiếp tục xu hướng thu hẹp trong quý III/2025 khi chi phí vốn tăng nhanh hơn tốc độ cải thiện lợi suất tài sản sinh lời. Tính đến cuối quý, NIM toàn ngành chỉ đạt 3,15%, giảm 0,02 điểm % so với quý trước và rơi xuống mức thấp nhất kể từ đầu năm 2019.
Sự phân hóa giữa các nhóm ngân hàng cũng ngày càng rõ nét: trong khi những nhà băng có quy mô lớn, cơ cấu tín dụng linh hoạt như VPBank hay HDBank vẫn duy trì NIM vượt ngưỡng 5%, thì nhiều ngân hàng quy mô nhỏ chỉ đạt dưới 2%, phản ánh chênh lệch đáng kể về năng lực quản trị chi phí và chiến lược huy động vốn.
Báo cáo tài chính quý III/2025 cho thấy xu hướng suy giảm NIM xuất hiện ở hầu hết các ngân hàng. ACB ghi nhận NIM giảm liên tục qua ba quý: 3,39% xuống 3,18% rồi còn 3,02%. BIDV lần lượt đạt 2,22% - 2,13% - 2,08%, trong khi Eximbank giảm từ 2,65% xuống 2,51% và 2,4%. MB cũng chứng kiến biên lãi ròng thu hẹp từ 4,17% xuống 4,02%; LPBank giảm từ 3,25% còn 3,11%; SeABank từ 3,49% rơi mạnh xuống 2,78%. Các ngân hàng lớn khác như Techcombank (3,98% - 3,77% - 3,66%), VietinBank (2,76% - 2,65% - 2,57%), Vietcombank (2,77% - 2,68% - 2,69%), VIB (3,41% - 3,25% - 3,09%) và VPBank (5,8% - 5,52% - 5,38%) đều không tránh khỏi xu hướng suy giảm chung.
Theo Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), NIM toàn ngành quý III giảm 10 điểm cơ bản so với quý II, xuống còn 3%, thấp hơn 30 điểm cơ bản so với cùng kỳ năm trước. Diễn biến này chủ yếu đến từ việc lợi suất tài sản sinh lãi giảm 5 điểm cơ bản, xuống còn 6,5%, dù lợi suất cho vay cấu phần chiếm tỷ trọng lớn nhất gần như đi ngang.
Bên cạnh đó, nợ quá hạn hình thành ròng tăng trở lại, chủ yếu từ nhóm nợ dưới tiêu chuẩn, khiến thu nhập lãi bị co hẹp. Trong khi đó, chi phí vốn lại tăng lên 3,9% do xu hướng cạnh tranh lãi suất huy động giữa các ngân hàng, khiến chênh lệch lãi suất đầu vào đầu ra bị thu hẹp đáng kể.
Trong ngắn hạn, VDSC nhận định dư địa cải thiện NIM gần như không còn nhiều, khi chi phí huy động tiếp tục chịu áp lực tăng trong bối cảnh nhu cầu giải ngân tín dụng cuối năm luôn ở mức cao, trong khi tốc độ tăng trưởng tiền gửi vẫn thấp hơn tăng trưởng cho vay.
Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng NIM có thể khởi sắc trở lại trong năm 2026 nhờ một số yếu tố hỗ trợ tích cực. Thanh khoản thị trường bất động sản được kỳ vọng sẽ hồi phục, giúp giảm nợ xấu và kéo theo chi phí dự phòng giảm.
Đồng thời, thanh khoản trên thị trường chứng khoán và thị trường vốn đang ở trạng thái thuận lợi, tạo điều kiện để ngân hàng huy động được nguồn vốn chi phí thấp hơn. Khi đó, lượng vốn tự có của các tổ chức tín dụng sẽ được củng cố, góp phần cải thiện NIM và nâng cao hiệu quả sinh lời trong thời gian tới.
Bình Minh