Báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026 của Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) cho thấy chất lượng tín dụng xuất hiện nhiều điểm nhấn đáng chú ý. Nợ cần chú ý tăng gần 185%, nợ dưới tiêu chuẩn tăng hơn 205%, trong khi chi phí dự phòng rủi ro tín dụng chín tháng gần gấp đôi cùng kỳ.
Nợ nhóm 2 tăng gần gấp ba lần
Theo báo cáo tài chính hợp nhất, đến ngày 30/9/2026, dư nợ cho vay khách hàng của ACB đạt 765.614 tỷ đồng, tăng 11,5% so với 686.777 tỷ đồng cuối năm 2025. Tuy nhiên, tốc độ gia tăng của các nhóm nợ có vấn đề cao hơn đáng kể so với mức tăng trưởng tín dụng.
Đáng chú ý, nợ cần chú ý (nhóm 2) tăng từ 2.493 tỷ đồng cuối năm 2025 lên 7.094 tỷ đồng vào cuối tháng 9/2026, tương đương tăng gần 185%. Đây là nhóm nợ chưa được tính vào nợ xấu, nhưng đã phần nào phản ánh những khoản vay cần được ngân hàng theo dõi chặt chẽ hơn về khả năng trả nợ.
Trong khi đó, nợ dưới tiêu chuẩn (nhóm 3) tăng 205,2%, lên 2.335 tỷ đồng; nợ nghi ngờ (nhóm 4) tăng 103,4%, đạt gần 1.567 tỷ đồng. Nợ có khả năng mất vốn (nhóm 5) ở mức khoảng 5.193 tỷ đồng.
ACB - Ngân hàng TMCP Á Châu (Ảnh: Internet)
Tính chung, tổng nợ xấu của ACB đạt khoảng 9.094 tỷ đồng, tăng 36,3% so với cuối năm trước. Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ cho vay khách hàng ở mức khoảng 1,19%.
Xét theo thời hạn cho vay, dư nợ ngắn hạn của ACB đến ngày 30/9/2026 đạt khoảng 466.364 tỷ đồng, tăng 4,9% so với cuối năm 2025, chiếm khoảng 60,9% tổng dư nợ. Trong khi đó, dư nợ trung hạn đạt 25.528 tỷ đồng, tăng 18,3%; dư nợ dài hạn đạt 273.723 tỷ đồng, tăng 24,1%, chiếm khoảng 35,8% tổng dư nợ.
Như vậy, tín dụng trung và dài hạn đang tăng nhanh hơn đáng kể so với cho vay ngắn hạn. Đặc biệt, dư nợ dài hạn tăng thêm hơn 53.225 tỷ đồng sau chín tháng, cho thấy sự mở rộng đáng kể của các khoản cấp tín dụng có thời gian thu hồi vốn dài. Cơ cấu này đòi hỏi ngân hàng phải chú trọng hơn đến việc cân đối kỳ hạn giữa nguồn vốn huy động và cho vay, đồng thời kiểm soát khả năng trả nợ của khách hàng trong suốt thời gian vay. Trong bối cảnh nợ cần chú ý và nợ xấu gia tăng, việc các khoản vay dài hạn mở rộng nhanh cũng đặt ra yêu cầu đánh giá chặt chẽ hơn về chất lượng tài sản bảo đảm, dòng tiền và khả năng trả nợ trong tương lai.
Theo cơ cấu ngành nghề, dư nợ cho vay của ACB có sự tập trung đáng kể ở nhóm ngành nghề khác, với khoảng 467.566 tỷ đồng, chiếm hơn 61% tổng dư nợ tại cuối tháng 9/2026. Tiếp đến là lĩnh vực thương mại với 138.551 tỷ đồng, chiếm 18,1%; sản xuất và gia công chế biến đạt 54.288 tỷ đồng, chiếm 7,1%; xây dựng đạt 27.111 tỷ đồng.
Đáng chú ý, dư nợ lĩnh vực tư vấn và kinh doanh bất động sản đạt khoảng 18.139 tỷ đồng, tăng 47,4% so với cuối năm trước. Đây là một trong những nhóm có tốc độ tăng trưởng cao trong danh mục cho vay của ACB. Ngoài ra, dư nợ sản xuất và gia công chế biến tăng 23,2%, xây dựng tăng 22,5%, trong khi thương mại tăng 15,3%.
Ở chiều ngược lại, dư nợ dịch vụ tài chính giảm 3,2%, giáo dục và đào tạo giảm 3,7%. Nhìn chung, tín dụng của ACB tiếp tục mở rộng ở nhiều lĩnh vực, trong đó thương mại và nhóm ngành nghề khác chiếm tỷ trọng chủ yếu. Tuy nhiên, do nhóm ngành nghề khác có quy mô rất lớn, việc đánh giá mức độ tập trung rủi ro cần có thêm thông tin chi tiết về từng phân ngành và đối tượng khách hàng. Đặc biệt, với tốc độ tăng trưởng cao ở bất động sản, xây dựng và sản xuất, ngân hàng cần theo dõi sát khả năng tạo dòng tiền và nghĩa vụ trả nợ của khách hàng trong các lĩnh vực này.
Như vậy, dù tỷ lệ nợ xấu vẫn dưới 2%, sự gia tăng mạnh của nợ nhóm 2, nhóm 3 và nhóm 4 cho thấy áp lực chất lượng tín dụng đang lớn hơn. Đặc biệt, quy mô nợ cần chú ý tăng gần gấp ba là diễn biến cần quan tâm, bởi một phần các khoản vay thuộc nhóm này có thể chuyển thành nợ xấu nếu khả năng trả nợ của khách hàng tiếp tục suy giảm.
Chi phí dự phòng tăng gần 95% và bài toán kiểm soát chất lượng tín dụng
Áp lực từ chất lượng tín dụng cũng thể hiện rõ qua chi phí dự phòng rủi ro cho vay khách hàng. Trong chín tháng đầu năm 2026, khoản chi phí này của ACB đạt khoảng 2.680 tỷ đồng, tăng gần 95% so với mức 1.378 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Riêng quý III/2026, chi phí dự phòng đạt khoảng 933 tỷ đồng, so với gần 289 tỷ đồng cùng kỳ năm 2025.
Việc gia tăng trích lập dự phòng cho thấy ngân hàng phải dành nguồn lực lớn hơn để bù đắp những rủi ro tiềm ẩn trong danh mục tín dụng. Đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận, đồng thời phản ánh yêu cầu củng cố bộ đệm tài chính trước những biến động của chất lượng tài sản.
Theo báo cáo, lợi nhuận trước thuế lũy kế chín tháng của ACB đạt khoảng 16.614 tỷ đồng, tăng so với mức 16.072 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt 13.312 tỷ đồng, tăng khoảng 3,7%.
Như vậy, lợi nhuận ngân hàng vẫn tăng trưởng, nhưng mức tăng còn khá khiêm tốn trong bối cảnh chi phí dự phòng rủi ro tín dụng gần gấp đôi. Điều này cho thấy áp lực chi phí liên quan đến chất lượng tài sản đang là một yếu tố cần được theo dõi trong hoạt động kinh doanh của ACB.
Một điểm đáng chú ý khác là tốc độ tăng trưởng cho vay của ACB đang cao hơn đáng kể tốc độ tăng tiền gửi khách hàng. Đến cuối tháng 9/2026, tiền gửi khách hàng đạt 596.302 tỷ đồng, tăng khoảng 1,9% so với cuối năm trước, trong khi dư nợ cho vay tăng 11,5%. Khoảng cách tăng trưởng này đặt ra yêu cầu đối với ngân hàng trong việc cân đối nguồn vốn, quản trị thanh khoản và kiểm soát hiệu quả sử dụng vốn.
Tuy nhiên, vấn đề đáng quan tâm hơn vẫn là diễn biến chất lượng tín dụng. Với mức tăng mạnh của nợ nhóm 2, nhóm 3 và nhóm 4, ACB cần kiểm soát chặt các khoản vay có dấu hiệu suy giảm khả năng thanh toán, đồng thời đẩy nhanh thu hồi và xử lý những khoản nợ đã chuyển sang nhóm rủi ro cao.
Trong thời gian tới, bên cạnh tỷ lệ nợ xấu, các chỉ tiêu như tỷ lệ nợ nhóm 2 chuyển thành nợ xấu, mức độ bao phủ nợ xấu, số dư dự phòng cuối kỳ và nợ đã xử lý bằng dự phòng sẽ là những yếu tố quan trọng để đánh giá thực chất khả năng kiểm soát rủi ro của ngân hàng.
Tăng trưởng tín dụng vẫn là động lực mở rộng hoạt động, nhưng khi các nhóm nợ có vấn đề tăng nhanh hơn nhiều so với dư nợ cho vay, yêu cầu đặt ra với ACB không chỉ là duy trì tăng trưởng mà còn phải bảo đảm chất lượng tài sản và hiệu quả thu hồi vốn.
Phượng Hòa