Bất chấp lãi suất thấp kỷ lục giai đoạn đầu năm, tiền gửi tại hệ thống ngân hàng tiếp tục tăng trưởng, tuy nhiên mức tăng trưởng vẫn thấp hơn so với tín dụng. Tình trạng này kéo dài sẽ dẫn tới "bẫy thanh khoản" cho các tổ chức tín dụng, buộc các ngân hàng phải tăng lãi suất huy động để cân đối nguồn vốn.
Tiền gửi của người dân vào ngân hàng lập kỷ lục mới
Ngân hàng Nhà nước vừa công bố số liệu thống kê liên quan đến tổng phương tiện thanh toán và tiền gửi của khách hàng tại tổ chức tín dụng tháng 4/2024.
Theo đó, tổng phương tiện thanh toán đến cuối tháng 4/2024 đạt hơn 16 triệu tỷ đồng, tăng 0,13% so với đầu năm. Tiền gửi của khách hàng tại hệ thống tổ chức tín dụng đạt hơn 13,4 triệu tỷ đồng, tăng hơn 120 nghìn tỷ trong tháng 4.
Cả tiền gửi tổ chức kinh tế và dân cư đều tăng trưởng dương trong tháng 4. Cụ thể, tiền gửi của các tổ chức kinh tế tăng thêm hơn 81 nghìn tỷ đồng trong tháng 4, đạt hơn 6,7 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, do sụt giảm khá mạnh trong tháng 1 và tháng 2 nên tính chung trong 4 tháng, tiền gửi của tổ chức kinh tế vẫn ghi nhận sụt giảm hơn 133 nghìn tỷ đồng, tương đương giảm 1,95%.
Tiền gửi của dân cư cũng tăng hơn 39,7 nghìn tỷ đồng trong tháng 4 và đạt hơn 6,7 triệu tỷ đồng, là mức kỷ lục mới. Lũy kế từ đầu năm, tiền gửi dân cư tăng hơn 183 nghìn tỷ đồng, tương đương tăng 2,8%.
Tháng 4 là thời điểm các ngân hàng rục rịch tăng lãi suất huy động. Tuy nhiên, nhìn chung xu hướng lãi suất huy động giảm vẫn chiếm thế áp đảo. Lãi suất huy động chỉ thực sự tăng đồng loạt tại hầu hết ngân hàng thương mại từ tháng 5 và kéo dài đến nay.
Ngân hàng buộc phải tăng lãi suất huy động
Bất chấp lãi suất thấp kỷ lục giai đoạn đầu năm, tiền gửi tại hệ thống ngân hàng tiếp tục tăng trưởng, tuy nhiên mức tăng trưởng vẫn thấp hơn so với tín dụng. Cụ thể, tiền gửi khách hàng của hệ thống tăng 0,91% trong 4 tháng đầu năm, trong khi tăng trưởng tín dụng là 2,01%.
Theo số liệu của Tổng cục thống kê cho thấy, tính đến thời điểm 24/6/2024, huy động vốn của các tổ chức tín dụng tăng 1,50% so với cuối năm 2023; trong khi tăng trưởng tín dụng của nền kinh tế đạt 4,45%.
Như vậy, tín dụng đang tăng gấp 3 lần so với tốc độ tăng huy động vốn. Tình trạng này kéo dài sẽ dẫn tới "bẫy thanh khoản" cho các tổ chức tín dụng, buộc các ngân hàng phải tăng lãi suất huy động để cân đối nguồn vốn.
Chỉ tính trong nửa đầu tháng 7/2024, trên thị trường đã có 10 ngân hàng thương mại tăng lãi suất huy động. Các ngân hàng tăng lãi suất gồm NCB, Eximbank, SeABank, VIB, BaoViet Bank, Saigonbank, VietBank, MB, BVBank và KienLong Bank. Trước đó, trong tháng 6/2024 cũng đã có trên 20 ngân hàng tăng lãi suất huy động.
Đã có một số ngân hàng niêm yết mức lãi suất huy động lên đến 6-6,1%/năm theo công bố, gồm HDBank, OceanBank, OCB, NCB và SHB.
Cụ thể, mức lãi suất huy động 6,1%/năm, cao nhất thị trường hiện nay, được HDBank niêm yết cho tiền gửi kỳ hạn 12 tháng; NCB và OceanBank niêm yết cho tiền gửi kỳ hạn 18-36 tháng và SHB niêm yết cho tiền gửi kỳ hạn từ 36 tháng.
Mức lãi suất huy động 6%/năm đang được OCB niêm yết cho tiền gửi kỳ hạn dài 36 tháng, trong khi BVBank vừa áp dụng mức lãi suất này cho tiền gửi kỳ hạn từ 18-36 tháng.
Đáng chú ý, Ngân hàng SeABank mặc dù niêm yết lãi suất cao nhất 5,7%/năm, nhưng thực tế đang huy động với lãi suất lên đến 6,2%/năm.
Theo các chuyên gia phân tích, huy động vốn chậm, tín dụng phục hồi là nguyên nhân khiến lãi suất huy động đi lên. Ngoài ra, hoạt động can thiệp của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) thông qua các công cụ tín phiếu và bán ngoại tệ cũng ảnh hưởng tới thanh khoản tiền đồng của các ngân hàng.
Các chuyên gia nghiên cứu Công ty chứng khoán VDSC cho rằng, lãi suất huy động sẽ tăng thêm 0,5 - 1%, trở về mức trung bình trước dịch Covid-19. Tuy vậy, mức tăng sẽ không đột biến như năm 2022 do bối cảnh vĩ mô khác nhau.
Trung Anh